Suameer 1771: gebroken hangslot en Jan Gerrijts in Oeds huis
Alle verhalen en verklaringen uit Suameer
Gebroken hangslot en Jan Gerrijts in Oeds huis. 12 december 1771.
Oeds Jans komt uit de kerk
Oeds Jans uit Suameer, ongeveer 73 of 74 jaar oud, ging op zondagmiddag 8 december 1771 naar de kerk. Hij had een nieuw hangslot op zijn voordeur gedaan. Bij thuiskomst bleek het slot afgebroken. Hij wist niet dat er iets was weggenomen.
Gerk Jans vindt Jan Gerrijts achter een kist
Gerk Jans zag die zondagmiddag Jan Gerrijts voor de deur van Oeds staan. Tegen Antje Harmens zei hij:
daar Kommen Wij Een Dief betrappen
In modern Nederlands: Daar komen wij een dief betrappen.
Antje ging met hem mee. Gerk zocht in het huis en vond Jan in het achterhuis, achter een oude kist. Hij dreef hem naar buiten en vroeg naar het slot. Jan haalde het uit het huis en gaf het aan Gerk. Het was gebroken.
Gerk had Jan eerst voor Oeds’ deur zien staan. Het slot kwam van een plaats in de kamer die als Past is gelezen. Ook Gerk sloot zijn verklaring op 12 december af.
Wat de buren zagen
Antje Harmens, een ongehuwde vrouw van ongeveer zestien jaar, stond tijdens de laatste predicatie voor haar deur. Zij hoorde Gerks woorden en ging met hem mee naar Oeds' huis. De deur was dicht, maar het slot was eraf. Gerk ging naar binnen en Antje keerde naar haar eigen huis terug. Later hoorde zij dat Jan binnen was aangetroffen. Zij had zelf het kapotte slot gezien.
Aan de deur hing nog een tongje. Antje ondertekende als Antie Harmens.
Arbeider Douwe Albarts, in zijn tweeënveertigste levensjaar, zag Gerk Jan Gerrijts uit Oeds' huis drijven. Nadat Jan gevraagd was waar het slot lag, haalde hij het uit het huis en gaf het af. Douwe zag dat het kapot was.
Douwes vrouw zag Gerk over het kerkhof naar Oeds' huis gaan. Toen zij uit haar eigen huis kwam, zag zij Jan uit Oeds' huis komen. Op de vraag naar het slot ging Jan weer naar binnen en haalde het op. De verklaringen werden op 12 december 1771 in Bergum afgelegd.
Douwes vrouw Feykjen Lieuwes was in haar tweeëndertigste levensjaar.
Jan Gerrijts in Suameer: gelijke naam, botsende leeftijden
Deels hetzelfde onderzoek; persoonskoppeling over de jaren onzeker. In 1768 en 1769 wordt Jan uitdrukkelijk zoon van wever Gerrijt Jans in Suameer genoemd; deze passages horen bij samenhangende onderzoeken. De man uit 1768 schat zich echter op 23 tot 26 jaar. De Jan Gerrijts, bijgenaamd de Koekeman, uit de praamzaak van 1778 is ongeveer 25. Dat leeftijdsverschil past niet bij tien verstreken jaren. De verklaring over het gebroken slot uit 1771 geeft hier geen vader, partner of leeftijd om de aansluiting te bewijzen. De verhalen worden als vergelijkingsmateriaal verbonden; de drie tijdstippen vormen geen bewezen persoonsdossier. Ook de Jan bij Het Zwartkruis in 1795 en de naamgenoot onder Harkema Opeinde worden niet samengevoegd.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Suameer
Dagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Moeilijke woorden
- bleek
- Grasveld of plaats waar wasgoed werd gedroogd en gebleekt.
Meer verhalen
Omliggende dorpen in de 18de eeuw
Verantwoording
Gebaseerd op de aangeleverde transcripties en hertalingen van Informatieboek 3, C1 tot en met C6.
Alleen goed leesbare en begrijpelijke passages zijn opgenomen. Onleesbare onderdelen zijn niet aangevuld.
Bronbladen: 48, 49, 50, 51, 52.
De originele scanbeelden zijn voor deze bewerking niet opnieuw gecontroleerd.
Verantwoording bij de verklaringen
- Het precieze woord voor de plaats van het slot is onzeker. De ondertekeningsformule noemt een handtekening, maar het bijschrift noemt Gerks eigen merk.
- Het aansluitende woord bij het tongje is onzeker. Antje zag de vondst van Jan in het achterhuis zelf niet.
- Feykjen Lieuwes volgt de aangeleverde herlezing. Bij haar beschrijving van het teruggehaalde slot staat de onzekere lezing geen[?] Stukken. Dit is niet stilzwijgend gelijkgetrokken met de andere verklaringen. Scan 55 ontbreekt in de aangeleverde bronreeks; een eventueel daarop volgend verhoor is niet uit een externe samenvatting gereconstrueerd.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven