Oostermeer 1790: Hemden van de bleek en een achtervolging

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over hemden van de bleek en een achtervolging.

Verklaringen en stukken: 1790: Hemden van de bleek en een achtervolging

Informatie opgenomen door Hobbe Baard van Sminia, grietman van Tietjerksteradeel, als commissaris, op verzoek van de fiscaal van deze grietenij, vanwege zijn ambt, om te dienen zoals behoort.

Hendrik Jans, huisman op het Witveen onder Oostermeer, tachtig jaar oud, was opgeroepen en beëdigd volgens het formulier van de mennonieten, en ondervraagd. Hij verklaarde dat gisterenmiddag even na twee uur een jongen bij zijn huis had gebedeld. Die noemde zich Cornelis en hield zich op in Rottevalle. Hij had daar al vaker gebedeld.

Kort daarna kwamen Bartelt Rienks, zoon van Rienk Warners, en diens arbeider Sjoerd Jans met de jongen bij Hendriks huis. Zij zeiden dat zij hadden gezien hoe de jongen linnengoed van Hendriks bleek achter het huis had gestolen. Zij waren op hem afgekomen en hadden hem vastgehouden. Voor hun ogen had de jongen het gestolen linnengoed op de grond gegooid.

Hendrik constateerde dat het een hemd van zijn vrouw en een hemd van zijn zoon waren. Hij herkende die als hun eigendom en nam ze terug. Men hield de jongen in bewaring en gaf de dorprechter bericht. De dorprechter en de buitengewone assistent Sjoerd Japes haalden de jongen bij Hendriks huis op.

Verder vertelde Hendrik dat de jongen in zijn aanwezigheid en die van de genoemde dorprechter had bekend de twee hemden te hebben gestolen. Hij had gezegd dat hij dat had gedaan op aandringen van een onbekende jongen die bij hem was geweest.

Hendrik wist hierover verder niets. Hij beëindigde hiermee na voorlezing deze verklaring en ondertekende die. Bergum, 10 november 1790. Hendrik Jans zette zijn handtekening.

Bartelt Rienks, ongetrouwd en in zijn 23ste levensjaar, woonde bij zijn moeder Geelke Jans, weduwe van Rienk Warners, op het Witveen onder Oostermeer. Hij was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd.

Hij verklaarde dat gisteren een onbekende jongen bij zijn moeders huis was geweest om een aalmoes te vragen. Men zei dat die zich op de Heidbuiren in Rottevalle ophield. Hij had daar al vaker gebedeld. De jongen was doorgaans niet tevreden met wat hij kreeg. Hij bleef vrijpostig om meer vragen en was moeilijk weg te krijgen.

Bartelt en haar arbeider Sjoerd Jans zagen gisterenmiddag omstreeks twee uur hoe de jongen linnengoed van Hendrik Jans' bleek achter het huis pakte. Het lag daar om te bleken. De jongen stopte het onder zijn kleding en sprong vervolgens over de sloot. Toen hij wegrende, achtervolgden Bartelt en Sjoerd hem. De jongen gooide het gestolen linnengoed op de grond. Daarop hielden zij hem vast en brachten hem naar Hendriks huis.

Zij toonden het linnengoed. Het bleken twee hemden te zijn. Hendrik herkende die als zijn eigendom en nam ze terug. Daarna ging Bartelt weer weg. Hij wist verder niets te vertellen en beëindigde na voorlezing zijn verklaring. Hij ondertekende die. Bergum, 10 november 1790.

Sjoerd Jans, arbeider op het Witveen onder Oostermeer, werkte bij Geelke Jans, weduwe van Rienk Warners, die daar woonde. Hij was in zijn twintigste levensjaar, was opgeroepen en verschenen.

Hij verklaarde dat hij achter het huis werkte met Bartelt Rienks. Zij zagen gisterenmiddag omstreeks twee uur hoe een onbekende jongen linnengoed van Hendrik Jans' bleek pakte, onder zijn kleren verborg en ermee over een sloot sprong. Men zei dat die jongen zich op de Heidbuiren in Rottevalle ophield.

Sjoerd en Bartelt achtervolgden hem. Toen zij hem dicht op de hielen zaten, gooide hij het linnengoed op de grond. Uiteindelijk kregen zij hem te pakken. Zij hielden hem vast en brachten hem met het gestolen linnengoed naar Hendriks huis. Hendrik herkende de twee hemden als zijn eigendom. Daarna keerde Sjoerd naar zijn werk terug.

Verder had Sjoerd gezien dat de jongen gisteren ook bij het huis van zijn 'vrouw' Geeske Jans had gebedeld. Hij had dat vaker gedaan. Hij was zelden tevreden met de giften, bleef meestal vrijpostig om meer vragen en liet zich niet gemakkelijk tevredenstellen met wat hij kreeg.

Sjoerd wist verder niets te vertellen. Na voorlezing beëindigde hij zijn verklaring en ondertekende die. Bergum, 10 november 1790. De ondergetekende commissaris en secretaris attesteerden dit op dezelfde plaats en datum. De twee handtekeningen zijn vermoedelijk H. B. van Sminia.

Verklaring van de gedetineerde.

Cornelis Cornelis hield zich op de Heidbuiren in Rottevalle op en was nu gedetineerd. Hij werd met de opgenomen informatie geconfronteerd en ondervraagd. Hij verklaarde niet te weten hoe oud hij was.

Gisteren had hij bij het huis van Rienk Warners' weduwe om een aalmoes gevraagd en een stuk brood gekregen. Hij zei tevreden te zijn geweest met de gift. Vaak ging een vriend met hem bedelen. Diens naam wist hij niet. Die hield zich eveneens op de Heidbuiren in Rottevalle op.

Gisterenmiddag omstreeks twee uur had die vriend hem aangeraden linnengoed te pakken dat op de bleek van Hendrik Jans lag. Uiteindelijk had Cornelis dat op aandringen van zijn makker gedaan. Hij had twee hemden gepakt, was daarmee weer over de sloot gesprongen en doorgelopen. Twee personen achtervolgden hem. Toen zij dicht op zijn hielen zaten, gooide hij de hemden op de grond. Zij brachten hem met de hemden naar Hendriks huis.

Omdat dit de waarheid was, beëindigde hij na voorlezing zijn verklaring en zette zijn merk. Bergum, 10 november 1790. Het bijschrift noemt Cornelis Cornelis' eigen gezette merk. Commissaris en secretaris attesteerden dit op dezelfde plaats en datum. Twee handtekeningen zijn vermoedelijk H. B. van Sminia.

Rienk Warners en het huishouden op het Witveen

Waarschijnlijk hetzelfde gezin. In 1772 is Rienk Warners landbouwer op het Witveen en in zijn 62ste levensjaar. In 1790 wordt Geelke Jans daar weduwe van Rienk Warners genoemd, met zoon Bartelt Rienks en arbeider Sjoerd Jans. De naam, woonstreek en familiecontext passen. De Rienk uit 1772 hoeft voor deze koppeling in 1790 dus niet meer in leven te zijn.

Oostermeer 1772: huisbraak bij Rienk Warners en achtervolging van drie mannen | Geschiedenis

Timmerman 1750.

Andere zaken op dezelfde locatie

Witveen 1805 - Gestolen schortdoeken en bombazijnen broeken teruggevonden | Toenentoen.nl

Witveen 1806 - Willemke Fokkes beschuldigt Elske Pytters van diefstal - Toenentoen

Bergum 1771: Jan Hoijtes, een schort en twee hemden | Toenentoen.nl

Oostermeer 1786: Een binnendringer bij Folke op het Witveen | Toenentoen.nl

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.