Oostermeer 1786: Een binnendringer bij Folke op het Witveen

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over een binnendringer bij Folke op het Witveen.

Verklaringen en stukken: 1786: Een binnendringer bij Folke op het Witveen

De volgende inlichtingen zijn opgenomen voor Focke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel en commissaris, op ambtshalve verzoek van de fiscaal.

Folke Jans, ongehuwd, woont in Oostermeer op het Witveen in het huis dat Jorike Deddes toebehoort. Hij is in zijn tweeëndertigste levensjaar. Hij was opgeroepen, ondervraagd en beëdigd volgens het formulier van de mennonieten. Hij verklaarde dat hij op de vijftiende van deze maand omstreeks zes uur 's morgens zijn huis verliet om haver voor zijn vader Jan Folkes te snijden of maaien ('Sigten'). Hij had de vensters, zowel houten luiken als glazen vensters, van binnen allemaal goed gesloten, alsmede de deuren van binnen op de grendel gezet. De deur waardoor hij gewoonlijk naar buiten ging, had hij op slot gedaan. Toen hij diezelfde ochtend omstreeks tien uur thuiskwam, zag hij dat er een stuk uit het buitenste houten venster was gebroken en dat vier ruiten van het glazen venster waren stukgeslagen.

Toen hij binnenkwam, vond hij daar Sake Harmens. Die werd onderhouden door de armenvoogden van Smallingen Opende. De afgelopen winter hadden zij hem in de kost geplaatst bij de Hoge Deur onder dat dorp. Volgens het gerucht waren zijn tenen bevroren en liep hij daarom met een kruk. Volgens anderen kon hij echter heel goed zonder kruk lopen. Folke zegt dat hij nu geen vast verblijf leek te hebben en van de ene plaats naar de andere zwierf. Deze mededelingen zijn gerucht en informatie van anderen, niet een door Folke beschreven waarneming van bevroren tenen.

Bij binnenkomst zag Folke onder de schoorsteen een stoel met daarop een 'Stoot'. Hij pakte Sake Harmens vast en vond bij hem een stuk spek van ongeveer vier pond. Dat was afgesneden van de zijde spek die in de schoorsteen hing. Verder vond hij een gedroogde varkenshalsknorre, een stukje rug van een barg, twee worsten en een tinnen halfmingelen met boter. Folke nam deze gestolen zaken van Sake af en borg ze op.

Daarna vertrok Sake in grote haast. Men wist niet waar hij nu verbleef. Nadat Sake was gevlucht, vond Folke op de stoel onder de schoorsteen een mes en een schede, ieder afzonderlijk. Die had hij die dag aan het gerecht overhandigd.

Meer kon hij niet zeggen. Na voorlezing sloot hij af en ondertekende eigenhandig te Bergum op 19 september 1786.

Hendrik Jans, inwonend bij zijn vader Jan Folkes in Oostermeer op het Witveen, ruim veertien jaar oud, was opgeroepen en ondervraagd. Hij verklaarde dat hij op de vijftiende van deze maand met zijn broer Folke Jans haver op het land van hun vader had gesneden of gemaaid. Daarna ging hij met Folke naar diens gehuurde huis, omstreeks tien uur 's morgens.

Bij het huis zagen zij dat er een stuk uit het buitenste houten luik was gebroken en dat vier ruiten waren stukgeslagen. Daarna openden ze het slot van de deur en gingen samen naar binnen. Daar troffen zij een persoon aan die volgens wat men zei Sake Harmens heette en met een kruk liep. Hendrik wist niet waar Sake thuishoorde of waar hij nu verbleef.

Onder de schoorsteen vonden ze een stoel met daarop een 'Stoot'. Ze pakten Sake vast en vroegen wat hij daar deed. Ze namen van hem af: ongeveer vier pond spek, afgesneden van de zijde die in de schoorsteen hing; een gedroogde varkenshalsknorre; een stukje rug van een barg; twee worsten; en een tinnen halfmingelen met boter. Zijn broer borg deze zaken op.

Daarop vluchtte Sake in grote haast. Hendrik wist niet waar hij nu was. Daarna vonden ze op de stoel onder de schoorsteen een mes en een schede, ieder afzonderlijk. Meer wist Hendrik niet over deze of een andere zaak. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende eigenhandig te Bergum op 19 september 1786 als 'hendryk Jans'. Daarnaast staat de ondertekening A. Bas.

De verklaringen zijn afgelegd voor mederechter en beëdigd klerk te Bergum op 19 september 1786, met ondertekeningen F. Ypeij en C. Wilhelmij. De marginale beschikking geeft opdracht Sake Harmens aan te houden wanneer hij zich in deze grietenij bevindt en hem samen met de van hem af te nemen bekentenis toe te zenden. Dit vermeldt een opdracht; een aanhouding of daadwerkelijk afgelegde bekentenis is hiermee niet aangetoond.

Andere zaken op dezelfde locatie

Oostermeer 1796-1797 - inbraken op het Witveen en hoeden en handschoenen | Toenentoen.nl

Witveen 1805 - Gestolen schortdoeken en bombazijnen broeken teruggevonden | Toenentoen.nl

Oostermeer 1765 - aanval op Albart Dirks op het Witveen | Toenentoen.nl

Oostermeer: Witveen 1779: een open schuur en een afgebrande zwavelstok

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.