Witveen 1805 - Gestolen schortdoeken en bombazijnen broeken teruggevonden

Historische aangiften en getuigenverklaringen uit 1805, vastgelegd op 13 september 1805.

De ruiten bij het buitenhuis

Op het Witveen onder Oostermeer woonde tuinman Tjerk Jans, die in zijn zevenenzeventigste levensjaar was. Zijn ongehuwde dochter Hiltje Tjerks woonde bij hem in. Ook Tjerk Liebbes, 25 jaar oud, werkte er als knecht. Zij legden alle drie een verklaring af over de diefstal van 4 september 1805.

Tjerk Jans vertelde dat hij op 4 september in de middag van zijn land thuiskwam. In een venster van de koemuur was een ruit uit het lood genomen en in de houten omlijsting gezet. Een andere ruit was eruit gehaald en stukgeslagen. De glasscherven lagen buiten tegen de muur. Uit een tweede koeienvenster was ook een ruit gehaald en buiten op de grond kapotgeslagen.

Tjerk merkte dat de bontgeverfde schorteldoek en een blauwgeverfde linnen schorteldoek van zijn dochter verdwenen waren. Hiltje had die doeken over een schot in het buitenhuis gehangen. Tjerk verklaarde verder dat de dorprechter van Surhuisterveen had gezegd dat de vermiste goederen bij hem berustten.

Hiltje herkent haar doeken

Hiltje verklaarde dat zij dit op de ochtend van 4 september had ontdekt. Een ruit was uit het lood van een venster in de koemuur genomen en in de houten omlijsting gezet. Een andere was eruit genomen en kapotgeslagen; de scherven lagen buiten bij de muur. Uit een ander koeienvenster was eveneens een ruit genomen en buiten voor de muur op de grond stukgeslagen. Daarna ontdekte zij dat haar bontgeverfde schortdoek en haar blauwe schortdoek verdwenen waren. De doeken hadden over een beschot in het buitenhuis gehangen.

Op 11 september kwam Willem Gaukes, dorprechter van Surhuisterveen in Achtkarspelen, bij haar aan huis. Hij vroeg haar mee te gaan om bij hem te kijken of de vermiste goederen daar lagen. Bij de dorprechter herkende Hiltje haar bontgeverfde schorteldoek en haar blauwgeverfde schorteldoek.

Vervolgens ging Hiltje met de twee teruggevonden doeken en de vrouw van de dorprechter naar de secretarie in Buitenpost. Daar gaf zij de goederen af. De dorprechter had haar verteld dat hij de doeken in een hut onder Surhuisterveen had aangetroffen, waarin Wopke Elkes woonde. Die werd ook Wopke Mud genoemd. Volgens wat de dorprechter vertelde, was Wopke de nacht ervoor in Achtkarspelen aangehouden en had hij zestig gulden bij zich. Hiltje had die vondst en aanhouding niet zelf gezien.

De twee broeken van knecht Tjerk Liebbes

De knecht Tjerk Liebbes had op de ochtend van 4 september ontdekt dat er in de nacht van 3 op 4 september ruiten waren weggenomen. Een ruit was uit het lood van een venster in de koemuur gehaald en in de houten omlijsting gezet. Een andere was eruit genomen en kapotgeslagen. Uit een ander koeienvenster was ook een ruit genomen en buiten voor de muur op de grond stukgeslagen. Bij het beschot dicht bij de uitgebroken ruiten miste hij twee bombazijnen broeken: een blauwe en een zwarte. Beide hadden zwarte linnen knopen. De blauwe broek had bovendien blauwe banden.

Ook zijn blauwe bombazijnen paitje was verdwenen. Een paitje was een kort jasje of buis. Het had zwarte kragen en was nog bijna nieuw; de beide broeken waren al wat versleten.

Op 12 september, na zes uur in de avond, ging Tjerk Liebbes naar de dorprechter in Surhuisterveen. Met deze dorprechter en een man die Sijbrens heette, ging hij naar de hut van Wopke Elkes, bijgenaamd Wopke Mud. De deur zat op slot. De dorprechter opende haar, waarna zij het huis doorzochten.

In de hut vond Tjerk Liebbes zijn blauwe bombazijnen broek terug. Hij nam haar mee. De zwarte broek en het bijna nieuwe blauwe paitje kon hij niet vinden. Hij kon niet vertellen wie de kleding uit het buitenhuis had weggenomen.

Drie afzonderlijke verklaringen

Tjerk Jans, Hiltje Tjerks en Tjerk Liebbes lieten hun verklaringen op 13 september in Bergum voorlezen en ondertekenden daarna ieder met hun naam. Bij hun verhoren werd de eedsformule voor mennonieten gebruikt. Hiltje sprak over haar eigen schortdoeken, de knecht over zijn broeken en paitje, en de vader over wat hij bij thuiskomst ontdekte.

Andere verklaringen en verhalen

Andere zaken op dezelfde locatie

Oostermeer 1786: Een binnendringer bij Folke op het Witveen | Toenentoen.nl

Witveen 1806 - Willemke Fokkes beschuldigt Elske Pytters van diefstal - Toenentoen

Oostermeer 1796-1797 - inbraken op het Witveen en hoeden en handschoenen | Toenentoen.nl

Oostermeer 1801 - Boekweit uit de schuur en twee schapen gestolen | Geschiedenis Toenentoen.nl

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.