Garijp 1804 - Inbraak bij schoolmeester Sjoerd Andries tijdens zijn afwezigheid

Vijf getuigenverklaringen over de inbraak van 15 op 16 december 1804.

Toen schoolmeester Sjoerd Andries en zijn vrouw in december 1804 een nacht naar Beetsterzwaag gingen, pasten hun buren op het huis in Garijp. Na de ontdekking van de inbraak werden vijf personen gehoord. Iedere verklaring is afzonderlijk opgenomen, met alle gevonden en vermiste goederen in de oorspronkelijke volgorde.

Verklaring van Jitske Oeges

Jitske Oeges, vrouw van Jiltje Tjibbes, woonde in Garijp naast de schoolmeester. Zaterdag 15 december kreeg zij omstreeks één uur 's middags van schoolmeester Sjoerd Andries de sleutel van zijn deur. Hij en zijn vrouw gingen voor de nacht naar Beetsterzwaag. Zij zou op hun huis passen. Diezelfde avond ging zij omstreeks vier uur naar hun huis en sloot alles goed af. De volgende morgen, tussen acht en negen uur, wilde zij het weer openen.

Toen zij de voordeur had geopend, ontdekte zij dat er 's nachts dieven waren geweest. De achterdeur stond open, hoewel zij die 's avonds goed had gesloten. In de kamer zag zij dat het kleine geldkastje was opengebroken. Van de kommen die daarop stonden, lagen er twee op de rand en één in stukken op de grond. Ook de kast in de kamer stond open, maar die was niet op slot geweest. Geschrokken ging zij meteen naar haar man. Zij gingen samen direct naar dorprechter Jan Hendriks.

Zij vertelde hem wat zij bij de schoolmeester had aangetroffen. De dorprechter ging daarop met hen naar dat huis. In het geldspintje vonden zij nog vierentwintig gulden en acht stuivers, en bij de achterdeur een dubbeltje. Het geld bestond uit schellingen en zesthalven en twee dubbeltjes; samen vierentwintig gulden en tien stuivers. De dorprechter nam het geld mee naar huis.

Zij ontdekte verder dat in een van de schuiframen, het eerste bij de voordeur, een ruit was stukgebroken. Het ging om de buitenste. Bij nader onderzoek vond zij de twee houten sluitstukken van de achterdeur bij die deur op de grond. Jitske vermoedde daarom dat de dief of dieven door de achterdeur waren vertrokken. Zij wist niet wie had ingebroken en verdacht niemand.

Verklaring van Jiltje Tjibbes

Jiltje Tjibbes, arbeider te Garijp, was naar eigen zeggen vijftig jaar. Op 16 december, tussen acht en negen uur 's morgens, was zijn vrouw Jitske Oeges naar het huis van de schoolmeester gegaan om het open te maken. De schoolmeester en zijn vrouw waren voor de nacht naar Beetsterzwaag, en zij had de sleutel. Zij trof alles overhoop aan en kwam meteen naar hem toe. Zij zei: 'De meester heeft dieven gehad. Je moet meteen met hem meegaan.' Zij gingen samen naar dorprechter Jan Hendriks. Hij ging meteen met hen naar het huis.

In de kamer zagen zij dat het geldspintje was opengebroken. Bij het doorzoeken vonden zij daarin vierentwintig gulden en acht stuivers, en nog een dubbeltje bij de achterdeur. Het geld bestond uit schellingen, zesthalven en een dubbeltje, met nog een dubbeltje bij de achterdeur samen vierentwintig gulden en tien stuivers. De andere kast in de kamer stond ook open. Hij wist niet of die op slot was geweest. Voor die kast lag een los onderdeel met een sleutel op de grond.

Bij de achterdeur lagen twee houten sluitstukken. In het schuifraam in de kamer dat het dichtst bij de deur zat, was een ruit stukgebroken. Meer wist hij niet en hij kon niemand van deze misdaad verdenken.

Verklaring van Jan Hendriks

Jan Hendriks, dorprechter te Garijp, was in zijn 32ste levensjaar. Op 16 december, tussen acht en negen uur 's morgens, kwamen Jiltje Tjibbes en zijn vrouw Jitske Oeges bij hem thuis. Zij zeiden dat hij mee moest naar het huis van de schoolmeester van hun dorp, omdat daar 's nachts was ingebroken. Hij ging meteen mee. In de kamer zag hij dat het geldspintje was opengebroken. Bij onderzoek vond hij daarin vierentwintig gulden en acht stuivers en bij de achterdeur nog een dubbeltje.

Samen was dat vierentwintig gulden en tien stuivers. Het geld bestond uit achttien gulden aan schellingen, verder zesthalven en twee dubbeltjes. Hij nam die penningen mee naar huis. Ook de andere kast in de kamer stond open. Ervoor lagen twee rode doeken op de grond. In het schuifraam dat het dichtst bij de deur zat, was een ruit stukgebroken, en de buitenluiken waren toegeschoven. Bij de achterdeur vond hij de twee houten sluitstukken die daarbij hoorden. Ook vond hij een gebroken kom op de grond vóór de kast in de kamer.

Twee kommen lagen om op het geldspintje.

Verklaring van Sjoerd Andries

Sjoerd Andries, koster en schooldienaar te Garijp, was in zijn 26ste levensjaar. Zaterdag 15 december ging hij met zijn vrouw naar Beetsterzwaag om daar een nacht te blijven. Op 16 december kwamen zij omstreeks half zes 's avonds thuis. Hij liet de sleutel bij Jiltje Tjibbes halen en opende de deur. In de kamer zag hij dat het kleine geldkastje was opengebroken. Daaruit miste hij vierentwintig carolusgulden: drie losse carolusguldens en verder dubbeltjes die samen dat bedrag vormden. Daarnaast miste hij nog meer geld waarvan hij de waarde niet kon vaststellen.

Ook zag hij dat in het schuifraam dat het dichtst bij de deur zat, een ruit tot onderaan stukgebroken was.

Verklaring van Antje Pijtters

Antje Pijtters, vrouw van Sjoerd Andries, schooldienaar te Garijp, was in haar 26ste levensjaar. Zaterdag 15 december ging zij met haar man naar Beetsterzwaag om daar een nacht te blijven. Toen zij op 16 december omstreeks half zes 's avonds thuiskwamen, hoorden zij onderweg dat in de nacht van 15 op 16 december bij hen was ingebroken. Zij lieten bij de dorprechter naar de sleutel van hun huis vragen. Hij liet zeggen dat die bij Jiltje Tjibbes was. Zij lieten de sleutel daar halen.

Toen zij de deur had geopend, zag zij dat in het schuifraam dat het dichtst bij de deur zat een ruit was ingeslagen. Het glas lag nog op de vloer in de kamer. Van de drie kommen die op het geldspintje in de kamer hadden gestaan, lagen er twee om, en één lag in stukken op de grond. Zij zag ook dat het geldspintje was opengebroken. Volgens haar man ontbrak daarin vierentwintig carolusgulden. Ook aan de andere kast in de kamer was gebroken, maar daaruit was niets weggenomen.

Alleen lagen er twee doeken: een bonte/rode halsdoek en een bijpassend borstdoekje op de grond.

Andere verklaringen en verhalen

Jan Hendriks, later dorprechter in Garijp

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon in deze drie zaken. De vrijgezel in Garijp is in 1798 in zijn 26ste levensjaar. De dorprechter van Garijp is in 1804 in zijn 32ste en in 1805 ongeveer 33. Leeftijd en dorp sluiten aan; in 1805 wordt Tjitske Douwes als zijn vrouw genoemd. De oudere Jan Hendriks uit Hardegarijp (31ste jaar in 1781, 50ste in 1796) en de 45-jarige huisman uit Ustrum in 1778 passen hier niet bij.

Garijp 1798 - Gestolen merrie en paardenruil in Steenwijk

Garijp 1805 - Inbraak terwijl Tjitske en Jan naar de kerk waren

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.