Garijp 1804 - De open kist van Stijntje Geerts en de verplaatste wieg

Twee getuigenverklaringen van 6 augustus 1804.

Een dienstmeid en haar boer keren terug van het wieden. De deur staat open, een wieg is verplaatst en geld, kleding en linnengoed ontbreken.

Stijntje Geerts gaat met de boer wieden

Op vrijdag 3 augustus 1804 reed Stijntje Geerts om ongeveer negen uur in de ochtend met haar boer Pytter Melles in een wagen naar de mieden buiten Garijp. Daar gingen zij wieden. Stijntje was in haar 25ste of 26ste levensjaar en werkte als dienstmeid bij Pytter, die in zijn 38ste levensjaar was.

Omstreeks acht uur in de avond kwamen zij thuis. Stijntje ging door een venster naar binnen om de deur te openen. Dat deed zij vaker: door een loszittende slotplaat aan de binnenkant kon de deur niet normaal met de sleutel worden geopend. Ditmaal ontdekte ze dat de deur helemaal niet afgesloten was. Pytter had die naar zijn zeggen bij vertrek juist op slot gedaan.

De wieg staat ergens anders

Stijntje ging direct naar Pytter. Die was buiten nog bezig het paard en de wagen uit te spannen. Hij liep met haar naar binnen. Een wieg die op of voor Stijntjes kist had gestaan, stond nu verder achter in het huis of op de vloer. Het deksel van haar kist zat los. Stijntje opende die en begon haar bezittingen na te kijken.

De kleding en het linnengoed van Stijntje

Stijntje miste uit de kist de volgende spullen:

• Een witgestreepte rok, onderaan omgezoomd met blauw linnen.
• Een zwartzijden, groen schort met een rand van witte zijde.
• Een wit linnen schort.
• Vier geheel witte halsdoeken; één was middenin met witte kruissteekletters S.G.S. gemerkt.
• Een zwartzijden doek met roodachtige strepen langs de rand.
• Een wijde Pruisische halsdoek.
• Een vrouwenhemd met versiering rondom de armen en hals.
• Vier witte slaapmutsen.
• Zes zogenaamde streken, zonder haakwerk.
• Een snuifdoosje.
• Twee stukken bonte stof van elk tweeënhalve el: één bruinbont met kleine bloemen, het andere met blauwe kleuren.
• Een klipbeugeltje dat in de kist lag.

Ook geld verdwijnt uit de kist

Daarnaast miste Stijntje vijf goudguldens, uit een bakje in de kist vijftien dubbeltjes en een schelling, en uit een ander laadje veertig duiten. Aan de stangen hing eerder een ongemerkt hemd van haar. Ook dat was weg. Twee hemden die ernaast hingen en van haar boer en zijn kinderen waren, waren blijven liggen. Stijntje kon niet zeggen dat er nog meer uit de kist ontbrak en noemde niemand als verdachte.

Een zilveren theelepel valt uit de stof

Pytter verklaarde afzonderlijk dat hij op 3 augustus omstreeks negen uur met Stijntje in de wagen naar het land buiten Garijp was gereden om te wieden. Voor vertrek had hij de huisdeur op slot gedaan. Omstreeks acht uur in de avond kwamen zij terug. Stijntje ging, zoals zij vaker deden, door het venster naar binnen om de deur te openen. De slotplaat aan de binnenkant zat los, waardoor de sleutel de deur niet kon openen.

Terwijl Pytter paard en wagen uitspande, kwam Stijntje bij hem vragen of hij de deur wel op slot had gedaan. Zij had die open gevonden. Dat vond Pytter vreemd, omdat hij haar wel had afgesloten. Zij gingen samen naar binnen. Hij zag dat de wieg die op Stijntjes kist had gestaan nu op de grond stond. Ook zag hij dat de kist los was.

Terwijl Stijntje haar kist bekeek, ging Pytter terug naar buiten om het paard verder af te spannen. In de gang vond hij een stuk bonte stof van Stijntje. Ze raapte het op en vouwde het open. Daaruit viel een zilveren theelepel van Pytter op de grond. Die had op de ochtend van hun vertrek op tafel in de kamer gelegen.

Toen Pytter klaar was met uitspannen, bekeek hij het huis verder. Hij miste niets van zijn eigen bezittingen. Stijntje had intussen haar lijst met verdwenen kleding, stoffen, sierbenodigdheden en geld opgesteld. Geen van beiden kon zeggen wie in het huis was geweest. Beiden legden op 6 augustus 1804 in Bergum hun verklaring af en ondertekenden die afzonderlijk.

Wat is nog zichtbaar?

• Garijp bestaat nog als dorp.
• De precieze woning van Pytter Melles is aan de hand van deze verklaringen niet aangewezen.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens over de beschreven tijd. Historische scans en kaarten worden afzonderlijk aangeduid.