Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Suawoude 1804 - Uilkjen Idses mist haar schoen met zilveren

Een gerechtelijke aangifte van 6 juli 1804.

Een dienstmeid gaat melken op klompen en ontdekt bij thuiskomst dat haar schoen met een gemerkte zilveren gesp is verdwenen.

De schoen blijft op de onderdeur hangen

Op 5 juli 1804, omstreeks vier uur in de middag, was Uilkjen Idses bij het huis van Jan Petrus, te Suawoude. Zij woonde daar als dienstmeid en schatte haar leeftijd op 34 of 35 jaar. Er zat water in een van haar schoenen. Zij hing die schoen, met de zilveren gesp eraan, over de onderdeur in huis. Buiten stond een houten klomp. Die trok zij aan voordat zij naar het land dicht bij het huis ging om te melken.

Bakkerij rond 1800.
Bakkerij rond 1800.

Na het melken is de schoen verdwenen

Toen Uilkjen na het melken terugkwam, ontdekte zij dat zowel de schoen als de zilveren gesp weg waren. Zij had niemand gezien die ze kon verdenken. Wel had zij gehoord dat die middag een vrij lange onbekende man door Suawoude was gelopen. Hij droeg een slaapmuts en daarover een hoed; op zijn rug had hij een zak met goederen. Bij bakker Bonne Daniëls had hij om brood gevraagd. De bakker zou hem geen brood maar een hebben gegeven.

Uilkjen had bovendien horen vertellen dat de man rond vijf uur op de weg tussen Suawoude en Tietjerk was gezien, dichter bij Tietjerk. Zij kreeg daardoor een vermoeden tegen de man, maar kon hem niet beschuldigen. Zij had hem zelf niet gezien.

Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.

Een zilveren gesp met de letters U.J.

Uilkjen gaf een nauwkeurige beschrijving van de vermiste gesp. Die was langwerpig met afgeronde hoeken en tamelijk breed. De beugel was van staal, met één tong. Bij de doorn, aan de buitenkant bij de balk van de beugel, stonden vermoedelijk gestippelde letters U.J.

Op 6 juli 1804 legde zij in Bergum haar verklaring af. Als handtekening zette zij een kruis. Een gezworen was daarbij aanwezig.

Wat is nog zichtbaar?

  • Suawoude is nog als dorp herkenbaar.
  • Het precieze huis van Jan Petrus en de plaats waar de schoen aan de deur hing zijn niet vastgesteld.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens over de beschreven tijd. Historische scans en kaarten worden afzonderlijk aangeduid.

Kaart van Suawoude en omgeving

Verklaringen uit dezelfde zaak en omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Kaasbereiding rond 1770.
Kaasbereiding rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Naaiwerk in een woning rond 1800.
Naaiwerk in een woning rond 1800.

Bronnen

Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-15-D04, scanbladen 316, 317.

Verantwoording

  • Uilkjen heeft de onbekende man niet zelf gezien. Het signalement en de ontmoeting met bakker Bonne Daniëls waren haar verteld.
  • Een deel van het signalement en van het gedrag van de man op de weg naar Tietjerk is in de beschikbare transcriptie onduidelijk.
  • Het zilvermerk is in de bestaande bronbewerking gelezen als U.J.; de eigenares heet Uilkjen Idses. De letters zijn niet stilzwijgend aangepast.
  • Het van Uilkjen was een kruis. De naam of initialen van de aanwezige klerk zijn niet geheel zeker gelezen.

De tekst is gecontroleerd tegen de bestaande diplomatische transcriptie en moderne bronbewerking. De oorspronkelijke handgeschreven scans zijn bij deze ronde niet opnieuw gelezen.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd