Oostermeer 1784: De avond bij de bakkerij van Elte Pijtters

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over de avond bij de bakkerij van Elte Pijtters.

Verklaringen en stukken: 1784: De avond bij de bakkerij van Elte Pijtters

De informatie is opgenomen voor Fokke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel en commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal, 'Rat: off:' van het district, om te dienen zoals behoort.

Elte Pijtters (V68). Elte Pijtters, meester-bakker en koopman in Oostermeer, naar zijn beste mening in zijn drieënvijftigste levensjaar, wordt opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaart dat hij gisterenavond, iets na zes uur, met zijn huisgenoten in de kamer zat. Via de voordeur kwam een man in de deuropening van de kamer. Elte heeft hem niet gezien en zijn stem niet gehoord. Volgens zijn vrouw vroeg de man om een grove tarwebol te kopen. Zij gaf hem die, hij betaalde met een sesthalf en zij gaf hem terug wat hij aan wisselgeld moest krijgen.

Daarna vertrok de koper. Er was geen licht in het voorhuis, zodat Elte de man niet had gezien. Kort na het vertrek ontdekte zijn vrouw dat uit haar winkel een hoeveelheid kramerijartikelen, van bontgoed of andere goederen, ontbrak. Elte kan die niet nader opsommen. Hij gelooft dat een andere persoon de kramerijartikelen uit de winkel heeft gestolen terwijl zijn vrouw in de deuropening van de kamer wisselgeld voor de bol teruggaf. Dit is zijn veronderstelling, geen door hem geziene diefstal.

Hij weet verder niets, sluit zijn verklaring na voorlezing en ondertekent die. Bergum, 2 december 1784. Ondertekening: Elte Pijtters.

Antje Teijes (V69, begin). Antje Teijes is de vrouw van Elte pijtters, koopman en meester-bakker in Oostermeer, en is in haar vierenveertigste levensjaar. Zij wordt opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij verklaart dat zij gisterenavond tussen zes en zeven uur met haar huisgenoten in haar kamer zat. Een man kwam via de voordeur in de deuropening van de kamer en vroeg om een grove tarwebol te kopen. Daarvoor betaalde hij met een sesthalf. Het licht dat in het voorhuis had gestaan, leek te zijn uitgeblazen. Zij ging met een brandende kaars naar het voorhuis en telde op de toonbank voor de man het wisselgeld van de sesthalf uit. Omdat hij het geld langzaam, munt voor munt, opnam, bekeek zij hem nauwkeurig. Hij had een bleek, pokdalig gezicht en was naar haar schatting nog geen dertig jaar oud. Hij droeg een ronde, enigszins neerhangende hoed, een zwart rokje en daaronder een zwart gestreepte greinen hemdrok. Hij was redelijk lang. Zij denkt hem eerder te hebben gezien, maar weet niet waar hij woont.

Toen de man weg was en zij de voordeur wilde sluiten, vond zij bij die deur op de grond een stukje grein en een kinderrijglijf. Dat vond zij zeer vreemd. Daarom keek zij hoe het met haar goederen in het voorhuis stond en ontdekte dat een hoeveelheid goederen was gestolen. Na nauwkeurig nazien stelde zij vast dat ontbraken: een stuk Harlinger bont; een stukje buitenlands gebleekt doek; een stukje geruite grijze boezelaar; een lap rode baai van ongeveer vier ellen lang; een lap blauw damast; enige lappen grein; en nog een hoeveelheid kramerijartikelen die zij niet afzonderlijk kan benoemen. Zij kan daarom ook de waarde van de verschillende goederen niet goed bepalen.

Verder gelooft zij dat de man een makker bij zich had die de goederen uit de winkel gestolen heeft terwijl hij in de deuropening van de kamer stond en om de bol vroeg. Zij beschrijft dit als een vermoeden. Zij weet verder niets, sluit haar verklaring na voorlezing en ondertekent die met haar hand. Bergum, 2 december 1784. Ondertekening: Antje teijes.

Hendrik Popkes (V70). Hendrik Popkes werkt als knecht bij de weduwe van Halbe Roels in Oostermeer en is in zijn tweeëntwintigste levensjaar. Hij wordt opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Gisterenavond om ongeveer zeven uur wilde hij voor zijn werkgeefster enkele boodschappen doen aan de Wal in Oostermeer. Bij het huis van Johannes philippus zag hij twee personen staan. Hij zei hun goedenavond. Zij antwoordden niet goed verstaanbaar. Daaruit maakte hij op dat zij zich verborgen wilden houden.

Nadat hij een boodschap had gedaan, zag hij de twee weer en ging hij stilletjes in de steeg van kuiper Jan Torkes. Toen en ook daarna verborg hij zich in de steeg van Jacob Binderts. De twee gingen verschillende malen naar het huis van Elte pijtters en keerden telkens terug in de steeg van Jacob Binderts. Nadat dit minstens vijfmaal gebeurd was, kwamen zij uiteindelijk weer terug en namen zij flink de terugweg door die steeg, zoals tevoren. Het leek Hendrik dat één een hoeveelheid goederen onder zijn rokje droeg, waarvan iets wits blonk. Door de duisternis kon hij dit niet volledig bekijken of de personen herkennen. Eén leek groter dan de andere.

Daarna ging hij naar het huis van Elte pijtters, met de bedoeling een lantaarn te vragen zodat hij beide personen nauwkeuriger kon bekijken. Hij trof daar alles in verwarring aan en hoorde van de bewoners dat hun goederen uit de winkel waren ontstolen. Hij weet verder niets, sluit zijn verklaring na voorlezing en ondertekent die. Bergum, 2 december 1784. Ondertekening: hendrik popkes.

De mederechter en secretaris bevestigen dat de verklaringen voor hen zijn afgelegd te Bergum op 2 december 1784. Ondertekeningen: F. Ypeij en J Sminia. Marginale notitie: 'Rescriptie als tevoren.'

Elte Pijtters, werkzaam bij de bakkerij

Mogelijk dezelfde persoon. Elte is in 1768 knecht bij een molenaar en bakker in Giekerk, ongeveer 34 à 35 jaar. In 1784 wordt Elte Pijtters, met onzekere naamlezing, meester-bakker en koopman in Oostermeer genoemd, in zijn 53ste levensjaar. Een verandering van werk en woonplaats is mogelijk; de leeftijden lopen niet precies gelijk. Zonder gezinsgegevens blijft dit een onderzoekskoppeling.

Giekerk 1768: drie afzonderlijke aangiften

Keuken 1750.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.