Verlichting 1750.
Oostermeer 1772: voedsel, kleding en linnen verdwenen in Oostermeer
Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer
Afzonderlijke verklaringen over voedsel, kleding en linnen verdwenen in Oostermeer. Dateringen: 14 januari 1772, 24 augustus 1772.
Voorraden uit de kelder op het Witveen
In de nacht van 6 op 7 januari 1772 verdwenen voedselvoorraden uit de kelder van Michiel Johannes en Roeltje Gerrits op het Witveen onder Oostermeer. Michiel was landbouwer, in zijn drieënvijftigste levensjaar. Hij miste twee potten varkensvet, een pan met ruim twee bollen boter en een pot met varkensvet en schapenvlees.
Michiel noemde daarnaast een pot varkensmagen en een stuk waarvan de naam als Grope Vees is gelezen.
Michiel dacht dat de daders door het kelderraam naar binnen en weer naar buiten waren gegaan. De draaisluiting was in stukken gebroken. Hij wist niet wie de goederen had weggenomen. Na voorlezing zette hij op 14 januari 1772 in Bergum zijn merk. Roeltje Gerrits, in haar negenendertigste levensjaar, verklaarde afzonderlijk dat zij op 7 januari twee potten varkensvet, een pan met ruim twee bollen boter, een pot met varkensvet en schapenvlees, de pot varkensmagen en het stuk Grope Vees miste. Zij beschreef eveneens de gebroken draaisluiting en meende dat de dief door het kelderraam naar binnen en naar buiten was gegaan. Ook zij wist niet wie het gedaan had. Zij zette diezelfde dag na voorlezing haar eigen merk.
Willemkie Jans: een kast met de sleutel erin
Willemkie Jans woonde met schipper Sipke Lieuwes op het Witveen onder Oostermeer en was in haar drieënveertigste levensjaar. Haar man was op de vaart. In de nacht van 8 op 9 januari 1772 werd het glas van haar keukenraam gebroken. Uit de keuken en de kast verdwenen goederen. De sleutel was in de kast blijven zitten.
Zij miste een donkerbruin schort van voorlaken, een blauwe rok, een blauwe rok van boerenbaai, een witte rok van voorlaken, een witte linnen schortdoek, een bruine lakense broek met gladde broeksgespen in de zak, gemerkt S:L:, een laken en verschillende stukken vrouwenlinnen. Zij kon niet alle vermiste goederen precies noemen.
Willemkie noemde bovendien een bruin voorschoot met een toegevoegde donkerdere kleuraanduiding, een bruin schort van voorlaken voor haar meisje, een wit voorschoot, twee blauwe dagelijkse schorten en een zwarte zak.
Ook drie jongenshemden, een zilveren knoop met A:J:, een dagelijks voorschoot, grote en kleine kousen, twee schortjes en tweeënzestig bossen linnen garen waren verdwenen. Op de vloer lagen kaarsdruppels. Willemkie dacht daarom dat de daders een kaars hadden laten branden. Zij wist niet wie de inbraak had gepleegd. Op 14 januari 1772 ondertekende zij haar verklaring in Bergum.
Hemden en flanellen van de chirurgijn
Hare Van der Meer, meesterchirurgijn in Oostermeer in zijn dertigste levensjaar, miste op een donderdagmiddag bij daglicht twee mannenhemden en een vrouwenhemd van de bleek achter zijn woning. Ook een grof laken en vier flanellen waren weggenomen.
Het voorval was op donderdag de achttiende van die maand. De mannenhemden waren gemerkt met H:D:, het vrouwenhemd met T:T.
Hij wist niet wie dit had gedaan. Op 24 augustus 1772 ondertekende hij zijn verklaring in Bergum.
Willemkie Jans en Sipke Lieuwes op het Witveen
Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon: In 1771 woont Willemkie bij Sipke Lieuwes op het Witveen en is zij in haar 42ste levensjaar. In januari 1772 noemt de verklaring dezelfde man en woonstreek en haar 43ste levensjaar. Het schort dat een boodschapper meekreeg en de latere inbraak blijven twee afzonderlijke zaken.
Bergum 1771: Jan Hoijtes, een schort en twee hemden
Hare Van der Meer, chirurgijn in Oostermeer
Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. Beide verhalen uit 1772 noemen Hare Van der Meer als meesterchirurgijn in Oostermeer. In het ene verzorgt hij Wolter Reiners na een schietongeval; in het andere mist hij zelf kleding en linnengoed. De kledingzaak vermeldt zijn dertigste levensjaar. Dezelfde volledige naam, plaats, hetzelfde beroep en hetzelfde jaar ondersteunen de identificatie.
Oostermeer 1772: dodelijk schietongeval met Wolter Reiners | Geschiedenis
Ziekenzorg 1750.
Andere zaken op dezelfde locatie
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Oostermeer
Dagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Moeilijke woorden
- bleek
- Grasveld of plaats waar wasgoed werd gedroogd en gebleekt.
- boerenbaai
- Grove wollen stof.
- voorlaken
- Historische stofbenaming uit de bron.
- voorschoot
- Schort, vóór de kleding gedragen.
Meer verhalen
Omliggende dorpen in de 18de eeuw
Verantwoording bij de verklaringen
- De benamingen varkensmagen en Grope Vees blijven onzeker. De herhaalde goederenopgaven van Michiel en Roeltje zijn als afzonderlijke verklaringen opgenomen.
- De langere lijst bevat de onzekere bronwoorden Cachibajen, doschree, Armozijn, Caselder, Ramijn en rooden en enkele onleesbare inventarisposten. Die zijn niet tot zekere stofsoorten of aantallen uitgewerkt. Vóór het keukenraam waren onderdelen gespijkerd waarvan de naam als Ven Raden[?] is gelezen. De nacht 8/9 januari en het beroep schipper volgt de aangeleverde herlezing.
- De arts ondertekent H. van de Meer. De volledige voornaam is nog niet zeker; de bestaande naamvorm Hare is niet verder genormaliseerd. De merkletters blijven onzeker.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Verantwoording
Gebaseerd op de aangeleverde transcripties en hertalingen van Informatieboek 3, C1 tot en met C6.
Alleen goed leesbare en begrijpelijke passages zijn opgenomen. Onleesbare onderdelen zijn niet aangevuld.
Bronbladen: 57, 58, 59, 60, 83.
De gecorrigeerde naam-, plaats- en inhoudslezingen zijn aan de originele scans getoetst. Onzekere passages zijn niet aangevuld.