Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Suameer 1795: Bijenkorfdiefstal en nader onderzoek

Alle verhalen en verklaringen uit Suameer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over bijenkorfdiefstal en nader onderzoek.

Dorpsleven in Friesland rond 1790.
Dorpsleven in Friesland rond 1790.

Verklaringen en stukken: 1795: Bijenkorfdiefstal en nader onderzoek

Verklaringen opgenomen voor mij, Willem Hijles Posthumus Zwart, lid van de van Tietjerksteradeel, als op verzoek van de van dit deel, rat officier, om te dienen zoals behoort.

Melle Walters, te Suameer, in zijn 51ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op de 13de van deze maand, om ongeveer tien uur 's morgens, ontdekte hij dat opnieuw een korf met bijen uit zijn bijenstal ontbrak. De korf had er de avond tevoren nog gestaan. In de plaats ervan stond een lege korf die ook in zijn bijenhuis op een plank had gelegen. Hij kende geen merktekens van de verdwenen korf, behalve dat deze blauw geverfd was.

Hij wist niet wie de diefstal had gepleegd. Wel had hij de avond tevoren in het huis van Reinder Rients, meester-schoenmaker te Suameer, van Reinders zoon gehoord dat die in Bergum bij zijn zuster was geweest. Deze zuster, Hinke Reinders, was de vrouw van Lammert Rinses, koopman op de Nieuwe Stad in Bergum. Zij had haar broer opgedragen hun vader Reinder te waarschuwen die nacht nauwkeurig op zijn bijen te letten. Zij wist namelijk dat er een persoon op pad zou zijn, op wie zij geen goed oog had. Hoewel Melle de naam van die man niet kende en evenmin wist of deze de diefstal had gepleegd, vond hij het een aanwijzing, omdat juist diezelfde nacht zijn bijen waren gestolen. Verder wist hij niets te zeggen. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing. Bergum, 20 april 1795. Melle Walters.

In de marge staat de beschikking: wanneer de dader of daders bekend worden, hun bekentenis opnemen en aan het Hof zenden; de verdachten door het gerecht naar het afgebroken overbrengen. Verder een verklaring van Hinke Reinders opnemen over de reden waarom zij geen goed oog op een zekere Klaas Gerbens heeft, en die verklaring aan het Hof zenden.

Zo verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 20 april 1795. W. H. P. Zwart; H. B. Sminia.

Een huishouden in het veengebied rond 1800.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.

Verklaringen opgenomen voor mij, Gerrit Reitsma, president van de municipaliteit van Tietjerksteradeel, als commissaris op verzoek van de fiscaal van dit deel, rat officier, om te dienen zoals behoort.

Hinke Reinders, vrouw van Lammert Rinses, koopman, wonend op de Nieuwe Stad te Bergum, 38 jaar oud, of ongeveer die leeftijd. Zij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd.

Hinke wist dat haar buurman Klaas Gerbens op pad was en dat hij volgens zijn eigen zeggen een dag of twee dacht weg te blijven. Omdat het vaker was gebeurd dat bijen verdwenen juist wanneer Klaas niet thuis was geweest, zei zij tegen haar broer Buttle Reinders dat hun vader vooral op zijn bijen moest passen. Haar buurman Klaas Gerbens was op pad en zij had niet het beste oog op hem. Volgens de vrouw van Klaas was hij ook weg geweest toen de vorige keer de bijen van Melle Walters en Douwe Jens verdwenen.

Hinke verklaarde echter nooit te hebben vernomen dat er in het huis van Klaas Gerbens iets met bijen of korven was geweest. Haar vermoeden berustte daarom alleen op haar eigen veronderstelling. Voor het overige wist zij niets. Zij sloot en ondertekende haar verklaring na voorlezing. Bergum, 22 april 1795. Ondertekening: henke reinders.

Zo verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 22 april 1795. G. Reitsma; H. B. Sminia.

Melle Walters en zijn bedrijf in Suameer

Waarschijnlijk dezelfde boer: Naam, dorp en boerenbedrijf verbinden de verklaringen over een verwond paard, bijenkorven, een inbraak en geslachte schapen. De leeftijden zijn niet geheel consistent: in 1785 zijn 42ste levensjaar, in 1795 zijn 51ste en in december 1804 zijn 63ste. Daarom blijft de identificatie waarschijnlijk. De verschillende vermissingen vormen geen bewijs van één dader.

Deze mensen in andere verklaringen

Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.

1785-1804: Melle Walters en zijn knechten in Suameer

1785-1804: Melle Walters en zijn knechten in Suameer

Nacht 1800.

Melle Walters en zijn bedrijf in Suameer

Waarschijnlijk dezelfde boer. Naam, dorp en boerenbedrijf verbinden de verklaringen over een verwond paard, bijenkorven, een inbraak en geslachte schapen. De leeftijden zijn niet geheel consistent: in 1785 zijn 42ste levensjaar, in 1795 zijn 51ste en in december 1804 zijn 63ste. Daarom blijft de identificatie waarschijnlijk. De verschillende vermissingen vormen geen bewijs van één dader. De verklaring uit 1806 noemt Melle in zijn 63ste levensjaar, dus 62. Dat wijkt af van de leeftijdslezing bij 1804. Naam, Suameer, boerenbedrijf en arbeider Harmen Jelmers ondersteunen het verband; de leeftijd blijft tegenstrijdig.

Suameer 1806 - Een zwartvaal schaap van Melle Walters wordt geslacht

Suameer 1806 - Een zwartvaal schaap van Melle Walters wordt geslacht

Landarbeiders 1800.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Suameer

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
huisman
In deze stukken doorgaans een boer of landbouwer.
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
municipaliteit
Gemeentebestuur; benaming uit de Bataafse tijd.

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Suameer

Dagelijks leven

Koken in een huishouden rond 1800.
Koken in een huishouden rond 1800.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Illustratieve historische reconstructie.
Een burgerwoning rond 1800.
Illustratieve historische reconstructie.
Koken in een burgerwoning rond 1800.
Een bedstede rond 1800.
Een bedstede rond 1800.

Bron: IB4-D111

Informatieboek 4, bladen 339, 340, 341.

Datering in de bron: Melle te Bergum, 20 april 1795, over ontdekking 13 april circa tien uur in Suameer; Hinke te Bergum, 22 april.

verklaringen sluiten volledig; een voorwaardelijk bevel bewijst geen aanhouding, bekentenis of veroordeling. Geen verdere afloop aangeleverd.

Verantwoording bij de verklaringen

  • Bij de ondertekeningen: met een onleesbare toevoeging bij de handtekening.
  • ...38 jaar oud, of ongeveer die leeftijd. Hinke werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Aan het begin is een langere formulering doorgestreept, waarin haar buurman Klaas Gerbens, een avond en een zuster van de getuige worden genoemd; delen daarvan zijn onleesbaar en het verband van die woorden is niet betrouwbaar vast te stellen. Ook in de nieuwe formulering zijn woorden doorgestreept of vervangen.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw

Bataafse en Franse tijd