Suameer 1804 - Inbraak bij Melle Walters en zijn twee knechten

Drie historische verklaringen uit 1804, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

De achterdeuren staan open

In de nacht van 9 op 10 januari 1804 stond boer Melle Walters uit Suameer omstreeks twaalf uur op om in het buitenhuis achter de koeien te gaan plassen. Hij meende de achterdeur open te zien staan. Toen hij dichterbij kwam, bleken beide deuren wagenwijd open te staan. De avond daarvoor waren ze gesloten; de voorste deur zat met een grendel vast.

Melle ging terug naar de kamer om een licht aan te steken. Bij de koeien vond hij nog niets bijzonders. Maar op de dorsvloer ontdekte hij dat zes zakken die de avond tevoren met haver gevuld waren daar niet meer stonden. De haver was eruit gestort en lag verspreid over de vloer. Een ruit uit een venster was stukgeslagen en verwijderd. Bij de schuurdeuren was een tweede venster kapot, en de ijzeren spijl die daarvoor dwars was vastgespijkerd was uitgebroken.

Een brandend vuur en verplaatste ketels

Buiten, in de stookkamer, vond Melle een flink vuur branden. Een grote koperen ketel die de vorige avond in de vuurkamer was gezet, ontbrak. Bij het zogenoemde lichthuis vond hij wel een koperen handketel en een melkemmer die eerder in het buitenhuis hadden gestaan. Ook vond hij later de zes zakken terug.

Melle ging weer naar de kamer en warmde zich. Bij een volgend onderzoek vond hij ook de grote koperen ketel terug, achter het lichthuis. Wat uiteindelijk ontbrak, waren twee van zijn broeken: een broek van een niet nader vastgestelde stof en een grijze gronijnen broek. Ze waren allebei meer dan half versleten, hadden zwarte knopen van been en hadden aan het schot in het buitenhuis gehangen.

Voor de achterdeur lag bovendien een stok. Melle verklaarde dat die niet van hem was en ook niet van een van zijn huisgenoten. Hij wist niet wie had ingebroken. Hij ondertekende zijn verklaring op 12 januari te Bergum.

Knecht Keimpe Lammerts ontdekt zijn verlies

Melle wekte zijn knecht Keimpe Lammerts op 10 januari omstreeks drie uur in de ochtend. Keimpe, naar eigen zeggen ongeveer 52 jaar, sliep in het voorhuis. Zijn werkgever zei dat hij moest opstaan omdat er in huis gestolen was. Keimpe onderzocht de kleding die de vorige avond achter de koeien had gehangen.

• Een halfversleten zwart serge rokje, een kort bovenkledingstuk, met twee rijen zwarte benen knopen vanaf het middel en één zwarte benen knoop aan elke mouw.
• Een bijna halfversleten grijs serge broekje, eveneens met twee rijen zwarte benen knopen; die waren door het dragen verbleekt.
• Nog een halfversleten kledingstuk.
• Een oude, platte glazen zaktabaksdoos en een kwart pond tabak. Die lagen op een plank achter de koeien.

Keimpe verklaarde verder niets van de zaak te weten. Hij zette zijn handmerk onder de op 12 januari in Bergum voorgelezen verklaring.

De kleding van de jonge knecht Melle Thomas

De andere knecht, Melle Thomas, was in zijn zestiende levensjaar. Keimpe maakte hem eveneens omstreeks drie uur wakker en zei dat er in huis gestolen was. Ook Melle Thomas sliep in het voorhuis. Toen hij naar het buitenhuis ging om zijn kleding aan te trekken, merkte hij dat verschillende stukken verdwenen waren. Hij gaf de volgende bijzonderheden op:

• Een halfversleten blauw baaien kamizool met twee rijen witte gedraaide knopen en aan iedere mouw een zwarte benen knoop.
• Een halfversleten, grauw groninger jasje, gevoerd met grauw linnen, met twee rijen zwarte benen knopen en één aan iedere mouw.
• Een bruin bombazijnen jasje met twee rijen zwarte benen knopen en aan iedere mouw één knoop.
• Een bruine bombazijnen broek met drie zwarte knopen bij elke knie, twee in de band en drie bij de klep; verder zaten er nog kleine zwarte knopjes aan.
• Een oude grauwe linnen broek, op verschillende plekken versteld; bij de klep zat een bruine lap en elders zaten linnen lappen van dezelfde kleur als de broek. De zwarte benen knopen waren verbleekt.
• Een blauwbont broekje met witte en bruine linnen lappen en verbleekte zwarte benen knopen.
• Een paarse zijden doek met witte strepen.
• Een blauwe beurs met koord, met daarin een munt die als een sestehalf werd omschreven. De beurs zat eerder in de bruine bombazijnen broek.
• Een paar nieuwe zwartbonte kousen en een oude witte kous.
• Een oude koperen tabaksdoos waarvan het scharnier kapot was en het deksel los lag. Die zat in zijn oude linnen broek.
• Een kwart pond tabak, dat op een plank in het buitenhuis had gelegen.

Ook Melle Thomas wist niet wie de spullen had meegenomen. Hij bevestigde zijn op 12 januari voorgelezen verklaring met een handmerk.

Wat is nog herkenbaar?

• Het dorp Suameer en het omliggende landbouwgebied zijn nog herkenbaar.
• De precieze boerderij, de beide gebroken vensters en de plaats van de gevonden stok zijn niet vastgesteld.

Andere verhalen uit de omgeving

Melle Walters en zijn bedrijf in Suameer

Waarschijnlijk dezelfde boer: Naam, dorp en boerenbedrijf verbinden de verklaringen over een verwond paard, bijenkorven, een inbraak en geslachte schapen. De leeftijden zijn niet geheel consistent: in 1785 zijn 42ste levensjaar, in 1795 zijn 51ste en in december 1804 zijn 63ste. Daarom blijft de identificatie waarschijnlijk. De verschillende vermissingen vormen geen bewijs van één dader.

Suameer 1785: Een paard met een wond aan de tong

Suameer 1795: Een drooglijn en bijenkorven verdwenen

Suameer 1795: Bijenkorfdiefstal en nader onderzoek

Suameer 1804 - Drie geslachte schapen achter op het land van Melle Walters

Melle Thomas, de jonge knecht

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon: In januari 1804 is Melle Thomas knecht bij Melle Walters en in zijn zestiende levensjaar; in december is hij daar opnieuw knecht en in zijn zeventiende levensjaar. Werkgever, naam en leeftijd sluiten op elkaar aan. Hij is in beide zaken een benadeelde of getuige, geen aangewezen dader.

Suameer 1804 - Drie geslachte schapen achter op het land van Melle Walters

Woning 1850.

Deze mensen in andere verklaringen

Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.

1785-1804: Melle Walters en zijn knechten in Suameer

Nacht 1800.

Melle Walters en zijn bedrijf in Suameer

Waarschijnlijk dezelfde boer. Naam, dorp en boerenbedrijf verbinden de verklaringen over een verwond paard, bijenkorven, een inbraak en geslachte schapen. De leeftijden zijn niet geheel consistent: in 1785 zijn 42ste levensjaar, in 1795 zijn 51ste en in december 1804 zijn 63ste. Daarom blijft de identificatie waarschijnlijk. De verschillende vermissingen vormen geen bewijs van één dader. De verklaring uit 1806 noemt Melle in zijn 63ste levensjaar, dus 62. Dat wijkt af van de leeftijdslezing bij 1804. Naam, Suameer, boerenbedrijf en arbeider Harmen Jelmers ondersteunen het verband; de leeftijd blijft tegenstrijdig.

Suameer 1806 - Een zwartvaal schaap van Melle Walters wordt geslacht

Landarbeiders 1800.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.