Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Huis ter Heide 1804 - Willem Liebbes en Tjitske Wijgers missen een bijenkorf

Twee historische getuigenverklaringen uit 1804, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

Een verdwenen korf van ongeveer dertig

Op 26 januari 1804 verklaarde Willem Liebes, die zijn naam als Liebbes ondertekende, over een gestolen bijenkorf. Hij woonde op Huis ter Heide onder Bergum en was in zijn 77ste levensjaar. In de nacht van 23 op 24 januari was een korf met bijen en honing uit zijn bijenstal verdwenen.

De bijenstal stond vóór zijn huis. De korf, naar schatting dertig pond zwaar, had op maandag 23 januari nog op zijn plaats gestaan. Voor de stal was een plank gespijkerd. Die was met geweld weggerukt. De meegenomen korf was niet geverfd en had binnenin houten spijlen; op een daarvan stond een ingesneden of ingebrand merk dat op een dubbele U of een W leek.

Houtbewerking rond 1770.
Houtbewerking rond 1770.

De lege korf achter het huis

Later vond Willem achter zijn woning in de heide een korf die hij als de zijne herkende. De kop was afgesneden. De honing en de bijen waren eruit genomen. Hij wist niet wie de korf had meegenomen. Hij legde zijn verklaring af en ondertekende die op 26 januari te Bergum.

Wat Tjitske Wijgers zelf zag

Zijn vrouw Tjitske Wijgers verklaarde diezelfde dag afzonderlijk. Zij had de korf op de avond van 23 januari zelf nog in de bijenstal gezien. Toen zij op 24 januari om zes uur in de avond thuiskwam, vertelde haar man dat de korf was gestolen. Het bericht over de diefstal kreeg zij dus van Willem; de aanwezigheid van de korf op de eerdere avond had zij zelf vastgesteld.

Tjitske beschreef dat de plank vóór de stal was losgerukt. Zij herhaalde de kenmerken van de korf: ongeverfd, binnenin houten spijlen en op één spijl een ingesneden merk in de vorm van een dubbele U of een W. Zij schatte het gewicht eveneens op dertig pond.

Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.

Samen met Willem vond Tjitske de lege, beschadigde korf in de heide achter het huis. De kop was eraf gesneden en de inhoud was weggehaald. Ook zij kon geen dief aanwijzen. Beide verklaringen werden op 26 januari ondertekend.

Wat is nog herkenbaar?

  • De heidegebieden rond Bergum en de oude routes door deze streek zijn gedeeltelijk herkenbaar.
  • De exacte plek van de bijenstal en de vindplaats van de lege korf zijn niet vastgesteld.

Andere verhalen uit de omgeving

Tjitske Wijgers, Willem Liebbes en knecht Tjeerd

Zeer waarschijnlijk hetzelfde huishouden. De zaken uit 1804, november 1805 en april 1806 noemen Tjitske Wijgers als vrouw van Willem Liebbes/Liebes onder Bergum. Tjitske is in 1805 in haar 50ste en in 1806 in haar 51ste levensjaar. Tjeerd Sjoards/Sjoerds is in 1805 ongeveer zeventien en in 1806 mogelijk in zijn 18de levensjaar, in dienst bij hetzelfde gezin. Partner, plaats, leeftijd en werkgever ondersteunen de koppeling. De bijenkorfzaak en beide inbraken zijn afzonderlijke gebeurtenissen.

Andere zaken op dezelfde locatie

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Bergum en omgeving

Verhalen uit de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Wonen op de heide rond 1800.
Wonen op de heide rond 1800.
Wonen en werken op het Friese platteland.
Wonen en werken op het Friese platteland.
Houtwerf aan het water, 18de eeuw.
Houtwerf aan het water, 18de eeuw.
Seizoenarbeid rond 1800.
Seizoenarbeid rond 1800.
Keuken rond 1800.
Keuken rond 1800.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen

Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-13-D08, scanbladen 272, 273, 274. Verklaringen van Willem Liebes, Tjitske Wijgers. Datum: 26 januari 1804.

Verantwoording

  • De bron schrijft Willem Liebes in de aanhef en Liebbes bij de handtekening.
  • De leeftijd van Tjitske is moeilijk leesbaar (mogelijk in het 48ste levensjaar); de leeftijd in het register wijkt af.
  • Het merk is als een dubbele U of W weergegeven; de precieze vorm en wijze van aanbrengen zijn niet helemaal zeker.
  • De aanvullende protocoltekst staat in de bronbewerking deels bij de volgende EA-batch; hier is de gecombineerde dossierbron gebruikt.

De tekst is opnieuw vergeleken met de aanwezige diplomatische transcripties en hertalingen. De oorspronkelijke handgeschreven scans zijn voor deze publicatie niet opnieuw gelezen.

Tjitskes leeftijd is voorlopig als 4[8?]ste levensjaar gelezen. Bij Willem zijn de werkwoorden voor het aangebrachte merk gedeeltelijk onzeker: gebrand en gesneden komen beide in de transcriptie voor.