Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Bergum 1804 - Trijntje Rijkles mist een wasketel en groene emmer bij het Spinhuis

Historische aangifte uit 1804, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

Water koken bij het Spinhuis

Trijntje Rijkles, weduwe van Johannes Roelofs, woonde in haar 72ste levensjaar aan de Legeweg onder Bergum. Op zondag 5 februari 1804 bracht zij tussen één en twee uur in de middag een roodkoperen ketel en een houten emmer naar een bouwdeel van het huis naast het hare. Dat huis werd het Spinhuis genoemd. Trijntje wilde er water koken.

Zij zette de spullen neer, liet ze staan en vergat ze. Later kon zij de ketel en emmer niet meer vinden.

Timmerlieden aan het werk rond 1800.
Timmerlieden aan het werk rond 1800.

De kenmerken van de ketel

Toen Trijntje haar spullen niet meer kon vinden, beschreef zij ze voor het gerecht. De roodkoperen ketel was een platte wasketel, met ijzeren oren. Eén kant was iets omgeslagen. De ketel was herkenbaar aan zijn vorm en ijzeren oren.

De nieuwe groene emmer

De emmer was van nieuw hout. Zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant was hij met gewone groene verf geschilderd. Bovenaan zaten halfversleten ijzeren hoepels en een hengsel. In de inleiding wordt de emmer ook als bont beschreven; de latere beschrijving noemt uitdrukkelijk de groene verf.

Illustratieve historische reconstructie.
Een burgerwoning rond 1800.

Trijntje wist niet wie de ketel en emmer had meegenomen en kon daarover geen verdere gegevens geven. Zij liet haar verklaring op 7 februari 1804 in Bergum voorlezen en zette er een handmerk onder. Minze Wytzes trad op als commissaris; de naam van de klerk is in het slotprotocol niet helemaal zeker.

Wat is nog herkenbaar?

  • De Legeweg bij Bergum is als wegnaam nog herkenbaar.
  • De exacte plaats van het genoemde Spinhuis en het bouwdeel waar Trijntje haar goederen neerzette, zijn met deze verklaring niet bewezen.

Andere verhalen uit de omgeving

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Bergum en omgeving

Verhalen uit de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Seizoenarbeid rond 1800.
Seizoenarbeid rond 1800.
Nacht 1800 klepperman kleine stad handlantaarn houten klep.
Nacht 1800 klepperman kleine stad handlantaarn houten klep.
Werk op het boerenland rond 1810.
Werk op het boerenland rond 1810.
Kuiperij rond 1795.
Kuiperij rond 1795.
Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen

Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-14-D01, scanbladen 275, 276. Verklaringen van Trijntje Rijkles. Datum: 7 februari 1804.

Verantwoording

  • Een doorgehaald en aangevuld gedeelte over de vindplaats en over een brand is niet voldoende leesbaar om er een zekere gebeurtenis van te maken.
  • Het oude woord voor het bouwdeel bij het Spinhuis is onduidelijk.
  • De emmer heet in de inleiding bont; de latere, concrete beschrijving vermeldt een nieuwe, groen geschilderde houten emmer.
  • Trijntje bevestigde de verklaring met een handmerk.

De tekst is opnieuw vergeleken met de aanwezige diplomatische transcripties en hertalingen. De oorspronkelijke handgeschreven scans zijn voor deze publicatie niet opnieuw gelezen.