Rijperkerk 1805 - Inbraak terwijl Beernt en Trijntje turf steken

Historische getuigenverklaringen uit 1805.

Timmerman Johannes Jans ontdekt de open achterdeur

Timmerman Johannes Jans uit Rijperkerk was in zijn 44ste levensjaar. Op 10 juni 1805, omstreeks zeven uur in de avond, zag hij dat de achterdeur van het huis van Beernt Ruurds drie vingerbreed openstond. Beernt en zijn vrouw Trijntje Andries waren niet thuis. Zij werkten in het turfveen achter Tietjerk.

Johannes ging meteen naar dorprechter Geert Jans, vertelde hem wat hij had gezien en vroeg of hij mee wilde komen kijken. De dorprechter ging onmiddellijk met hem naar het huis.

Samen zagen zij dat bij de achterdeur een ruitje uit een venster was gestoten. Het glas lag buiten bij het venster op de grond, samen met twee ijzeren beugels. Het venster stond halfopen. In de kamer stonden twee kasten open. De sloten hingen er los aan en een lade uit een van de kasten stond ongeveer midden op de vloer. Zij konden niet vaststellen wie dat had gedaan.

Dorprechter Geert Jans haalt de bewoners op

Geert Jans was de dorprechter van Rijperkerk en bevond zich in zijn 39ste levensjaar. Hij bevestigde in zijn eigen verklaring dat timmerman Johannes tussen zeven en acht uur bij hem aanklopte. Ook Geert zag de deur drie vingerbreed openstaan, het weggestoten ruitje, de twee beugels, het halfopen venster en de twee geopende kasten met losse sloten. Een lade uit een van de kasten stond ongeveer midden op de kamervloer. Hij vermoedde dat de kasten waren opengebroken.

De volgende ochtend, 11 juni, ging Geert als dorprechter tussen zes en zeven uur naar het turfveen. Daar vertelde hij Beernt Ruurds en Trijntje Andries wat er de vorige avond bij hun huis was ontdekt en liet hen naar huis komen.

Trijntje Andries mist twee messen en een doek

Trijntje Andries, in haar 31ste levensjaar, verklaarde dat zij en haar man turf maakten in het veen achter Tietjerk. Toen zij op 11 juni met de dorprechter thuiskwam, trof ze het huis aan zoals hij het haar had beschreven. De achterdeur had drie vingerbreed opengestaan, bij het venster lagen het ruitje en de twee ijzeren beugels, de kasten stonden open, de sloten hingen los en een lade stond midden op de vloer.

Toen zij haar spullen nakeek, ontdekte ze dat er meerdere dingen ontbraken:

• Een bruine messchede met een mes erin. Bovenaan de schede stonden de letters B en R en het jaartal 1805.
• Een afzonderlijk mes met een zwart heft.
• Een halsdoek.

Trijntje wist niet wie de goederen had weggenomen. Een gerechtsdienaar had bij Rinse Oenes, zoon van Oene Jans uit Kuikhorne, een mes met schede aangetroffen en het voorwerp aan Trijntje laten zien. Rinse zat op dat moment gevangen.

Volgens Trijntje leek de getoonde schede zeer waarschijnlijk op de schede die zij miste. De letters en het jaartal waren er echter uitgehakt en de bovenkant was afgesneden. Daarom kon zij het voorwerp niet met zekerheid herkennen.

Johannes Jans, Geert Jans en Trijntje Andries legden op 12 juni 1805 ieder afzonderlijk een verklaring af in Bergum. Trijntje zette haar eigen kruismerk in aanwezigheid van P. W. G. Braunius.

Over dezelfde aangehouden Rinse Oenes bestaat ook zijn afzonderlijke verhoor over een zilveren oorijzer.

Andere verklaringen en verhalen

Andere verhalen en verklaringen, 1801-1805

Rinse Oenes in verschillende onderzoeken

Dezelfde verdachte: De verhoren noemen Rinse als zoon van Oene Jans uit Kuikhorne en sluiten op elkaar aan op 11, 12 en 13 juni 1805. Het gaat om een oorijzer, een mes met schede en een wetter, een slijpsteen. Rinse ontkent de diefstallen en zegt voorwerpen te hebben gevonden. Sijmke kan de getoonde slijpsteen niet als haar eigendom identificeren. Verband tussen onderzoeken is geen bewijs van schuld.

Bergum 1805 - Rinse Oenes ontkent de diefstal van een zilveren oorijzer

Bergum 1805 - Rinse Oenes over het mes op de Zomerweg en de wetter bij Giekerk

Rijperkerk 1805 - Beernt Ruurds herkent zijn mes en de versierde schede

Giekerk 1805 - Sijmke Meinderts telt haar wetters na

Deze mensen in andere verklaringen

Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.

1805: Rinse Oenes in verschillende onderzoeken

Kollum 1790.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.