Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Rijperkerk 1805 - Beernt Ruurds herkent zijn mes en de versierde schede

Historische getuigenverklaring van 13 juni 1805.

Het teruggevonden mes

Beernt Ruurds werkte als arbeider in Rijperkerk. Op 13 juni 1805, toen hij ongeveer 32 jaar oud was, werkte hij in het veen van Freerk Sijbes onder Tietjerk, bij de Merje Dobbe. Hij werd opgeroepen om een mes en een schede te bekijken.

De van Tietjerksteradeel had de voorwerpen aangetroffen toen hij Rinse Oenes aanhield. De drost van het twaalfde drostambt liet Beernt het mes zien. Beernt herkende het zonder twijfel als zijn eigendom.

Veenwerkers in Friesland rond 1800.
Veenwerkers in Friesland rond 1800.

Ook de schede herkende hij met grote zekerheid. Zijn broer Sijbren Ruurds had haar gemaakt toen hij bij meester-schoenmaker Age Jentjes in Smallinger Opeinde woonde. Sijbren had Beernt verteld dat zijn baas de schede met zijden bloemen en loofwerk had versierd.

Letters en jaartal verdwenen

Boven aan de schede hadden de letters B.R. en het jaartal 1805 gestaan. Die kon Beernt niet meer terugvinden. Hij meende te kunnen zien dat de ring waarop deze tekens hadden gestaan was afgesneden.

Een eenvoudige woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.

Volgens Beernt zag de bovenkant er bovendien anders uit dan toen hij de schede van zijn broer had gekregen. Dat versterkte zijn vermoeden dat een deel was weggesneden. Hij vertelde niet wie dat had gedaan.

Beernt zette op 13 juni in Bergum zijn eigen handtekening onder de verklaring. De herkenning volgde op de inbraak in zijn woning. Rinse Oenes verklaarde afzonderlijk dat hij mes en schede op de Zomerweg had gevonden.

Andere verklaringen en verhalen

Rinse Oenes in verschillende onderzoeken

Dezelfde verdachte: De verhoren noemen Rinse als zoon van Oene Jans uit Kuikhorne en sluiten op elkaar aan op 11, 12 en 13 juni 1805. Het gaat om een oorijzer, een mes met schede en een wetter, een slijpsteen. Rinse ontkent de diefstallen en zegt voorwerpen te hebben gevonden. Sijmke kan de getoonde slijpsteen niet als haar eigendom identificeren. Verband tussen onderzoeken is geen bewijs van schuld.

Deze mensen in andere verklaringen

Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.

1805: Rinse Oenes in verschillende onderzoeken

1805: Rinse Oenes in verschillende onderzoeken

Kollum 1790.

Andere zaken op dezelfde locatie

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.

Kaart van Rijperkerk en omgeving

Bijbehorende verklaringen

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een hoefsmid, rond 1770.
Een hoefsmid, rond 1770.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een keuken rond 1770.
Een keuken rond 1770.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd

    Bronnen

    Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-18-D08, scanbladen 378, 379.

    Verantwoording

    • In de transcriptie staat dat Beernt in zijn 33ste levensjaar was; dat betekent niet noodzakelijk dat hij al 33 jaar was.
    • De versiering met zijden bloemen en loofwerk kende Beernt mede door wat zijn broer Sijbren hem had verteld. De herkenning van het mes en de schede was zijn eigen waarneming.
    • De oorspronkelijke tekst bevat doorhalingen en een deels onzekere toevoeging over het aantreffen van de voorwerpen. Dat Beernt een afgesneden ring vermoedde, bewijst niet wie die wegsneed.