Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Rijperkerk 1801 - Inbraak in het zomerhuis op Vijversburg

Historische aangifte of getuigenverklaring uit 1801, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

Op het buitenverblijf Vijversburg onder Rijperkerk werd in de nacht van 17 op 18 november 1801 ingebroken in een zomerhuis. De hovenier Sjoerd Lieuwes Nicolay werkte voor eigenaar Willem de Jongh. Hij gaf twee dagen later een opsomming van de verdwenen huisraad.

Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.

Sjoerd Lieuwes Nicolay

Sjoerd Lieuwes Nicolay was 32 jaar, woonde in Rijperkerk en werkte als hovenier. Willem de Jongh, die hij zijn meester noemde, had een zomerhuis op de buitenplaats Vijversburg onder Rijperkerk. Sjoerd werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd.

In de nacht van 17 op 18 november 1801 was in dat zomerhuis ingebroken. Sjoerd gaf deze verdwenen spullen op:

  • Eén blikken koffiekan.
  • Eén lampje.
  • Een half dozijn stenen borden (zes stuks).
  • Twee grote potjes.
  • Twee grote witte schotels met siergoed.
  • Nog enig ander steengoed of aardewerk.
  • Eén schoorsteenkleed.
  • Twee glasgordijnen.
  • Een aantal slabbetjes.

Sjoerd wist niet wie de dader of daders waren. Na voorlezing tekende hij op 19 november 1801 te Tietjerk, met zijn naam zoals in de ondertekening: Sjoerd Nicolaj.

Het ging niet om één kostbaar voorwerp, maar om een lange reeks huisraad: serviesgoed, gordijnen, een schoorsteenkleed en slabbetjes. De verklaring geeft geen aanwijzing wie het zomerhuis binnenkwam.

Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.

Commissaris Andries Pieters nam de verklaring op. Sjoerd tekende met de naam Sjoerd Nicolaj. Het afsluitende protocol werd ondertekend door A. Pieters en secretaris P. Noormeulen. Op Vijversburg in 1795 beschrijft Toenentoen.nl een andere gebeurtenis op dezelfde buitenplaats.

Wasdag rond 1800.
Wasdag rond 1800.

Wat is nog zichtbaar?

  • Het landgoed Vijversburg bij Rijperkerk is tegenwoordig toegankelijk.
  • Het betreffende zomerhuis en de plaats van de braak zijn met deze verklaring niet met zekerheid vast te stellen.

Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Rijperkerk. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Rijperkerk (Vijversburg)

Plaatsen in de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Een woning rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Een dienstbode in de keuken rond 1800.
Een dienstbode in de keuken rond 1800.
Keukenmeid 1800.
Keukenmeid 1800.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Bataafse en Franse tijd

Bronnen

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-8-D03, bronbladen 143. Verklaringen van: Sjoerd Lieuwes Nicolay.

De gele fragmenten zijn letterlijk uit de diplomatische transcripties overgenomen. De grijze blokken geven de volledige leesbare informatie in modern Nederlands weer. De oorspronkelijke handgeschreven scans zijn bij deze ronde niet opnieuw gelezen.

Verantwoording

  • Vijversburg, Willem de Jongh en Sjoerd Lieuwes Nicolay zijn overgenomen uit de bronbewerking.
  • Het aantal slabbetjes is onzeker, mogelijk zes.
  • De plaats waar Sjoerd op 19 november tekende is onzeker gelezen als Tietjerk.
  • De ondertekening luidt Sjoerd Nicolaj, terwijl de aanhef Lieuwes Nicolay vermeldt.
  • De genoemde afbeelding van een buitenplaats is illustratief en toont niet aantoonbaar Vijversburg in 1801.

De afbeeldingen zijn illustratief en tonen niet noodzakelijk de beschreven personen of gebeurtenissen.

Verantwoording

  • Enkele historische woordlezingen blijven onzeker. Er zijn geen aanvullende voorwerpen, namen of gebeurtenissen als vaststaand ingevuld.