Rijperkerk 19de eeuwRijperkerk 1802 - De kerkklok luidt op een ongebruikelijk uur
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1802, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
Op zondag 14 februari 1802 werd in Rijperkerk de kerkklok tweemaal geluid. Omstreeks negen uur in de ochtend bij het begin van de godsdienst en opnieuw om twaalf uur in de middag. Schoolmeester Geert Jans en dienstknecht Gooitsen Sydses legden daarover op 4 maart afzonderlijke verklaringen af.
Geert Jans
Geert Jans, dorpsschoolmeester te Rijperkerk, 35 jaar oud, verklaart na oproeping, verhoor en beëdiging dat Douwe Pieters uit Rijperkerk op zondag 14 februari 1802 omstreeks negen uur in de ochtend bij het begin van de godsdienst op eigen gezag de klok te Rijperkerk heeft geluid. Verder hebben Andries Jans en Wopke Rienks diezelfde dag om twaalf uur ’s middags die klok nogmaals geluid, op een geheel ongebruikelijk tijdstip. Hij sloot zijn verklaring na duidelijke voorlezing af en ondertekende haar
te Bergum op 4 maart 1802. Geert Jans.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Douwe Pieters luidde volgens Geert om negen uur op eigen gezag, bij het begin van de godsdienst.
- Andries Jans en Wopke Rienks luidden volgens Geert om twaalf uur, op een ongebruikelijk uur.
Geert Jans verklaarde dat Douwe Pieters omstreeks negen uur op eigen gezag de klok had geluid. Hij noemde ook Andries Jans en Wopke Rienks, die de klok op het ongebruikelijke middaguur zouden hebben geluid. Gooitsen noemde dezelfde namen en tijdstippen, maar schreef het eigen gezag niet afzonderlijk aan Douwe toe.
Gooitsen Sydses
Gooitsen Sydses, dienstknecht bij Ate Klases te Rijperkerk, 21 jaar oud, verklaart na oproeping, verhoor en beëdiging dat Douwe Pieters uit Rijperkerk op zondag 14 februari 1802 om negen uur ’s morgens bij het begin van de godsdienst de klok te Rijperkerk heeft geluid. Verder hebben Andries Jans en Wopke Rienks diezelfde dag om twaalf uur ’s middags de klok daar eveneens geluid, op een geheel ongebruikelijk tijdstip. Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende haar te Bergum op 4 maart 1802.
Gooitsen Sydses.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Douwe Pieters luidde volgens Gooitsen om negen uur bij het begin van de godsdienst.
- Andries Jans en Wopke Rienks luidden volgens Gooitsen om twaalf uur.
- Gooitsen gebruikt bij Douwe niet de woorden op eigen gezag.
Gooitsen Sydses werkte als knecht bij Ate Klases in Rijperkerk. Beide getuigen tekenden hun verklaring op 4 maart 1802 in Bergum.
Wat is nog zichtbaar?
- De dorpskerk en het kerkhof in Rijperkerk.
- De klok en de kerk zijn plaatsgebonden, maar deze verklaringen geven geen aanvullende informatie over de toestand van het kerkgebouw in 1802.
Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Rijperkerk. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Rijperkerk
Geschiedenis per eeuw
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Afbeeldingen
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Bataafse en Franse tijd
Bronnen
Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-9-D02, bladen 159, 160. Verklaringen: Geert Jans; Gooitsen Sydses.
De gele blokken bevatten de volledige beschikbare diplomatische transcripties. De grijze blokken bevatten de complete leesbare moderne Nederlandse teksten. Deze tekst is gecontroleerd tegen de bestaande bronbewerking; de handgeschreven scans zijn niet opnieuw ingezien.
Verantwoording
- Deze verklaringen gaan over een beschuldiging van klokluiden op een ongebruikelijk tijdstip. Er is geen vonnis of straf in de beschikbare bronbewerking.
- Geert Jans was schoolmeester van 35 jaar. Gooitsen Sydses was 21 jaar en werkte als dienstknecht bij Ate Klases.
- Alleen Geert zegt in zijn verklaring dat Douwe Pieters op eigen gezag luidde; Gooitsen noemt die kwalificatie niet.
- Twee doorgestreepte regels in Geerts verklaring zijn niet zeker leesbaar. Er is niets over hun betekenis ingevuld.
- De bron vermeldt geen motief voor het klokluiden.
De afbeeldingen tonen historische reconstructies, niet aantoonbaar de genoemde personen of hun woning.