Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oostermeer 1771-1772: vermiste schapen en een lam

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Verklaringen over verdwenen schapen en een lam in Oostermeer, uit 1771 en 1772.

Dagelijks leven in Friesland rond 1750.
Dagelijks leven in Friesland rond 1750.

Jan Rients over de schapen van zijn vader

Jan Rients, in zijn tweeëntwintigste levensjaar, woonde bij zijn vader Rients Waerners, op het Witveen onder Oostermeer. Zijn vader had op 26 juli 1771 ontdekt dat drie schapen verdwenen waren uit zijn land aan de Lange Wijk onder Harkema Opeinde. Op de vierentwintigste waren ze daar nog in de weide geweest.

Jan wist niet wie de schapen had weggenomen. In het bos van de weduwe van Jan Jansen, , hadden zij vellen van de dieren teruggevonden. Hij ondertekende zijn verklaring op 10 september 1771 in Bergum.

Een bruin lam van Rones Reitsjes

Rones Reitsjes, een in Oostermeer in zijn vijfenveertigste levensjaar, ontdekte op een zondag dat een bruin lam uit zijn land verdwenen was. Hij wist niet wie het dier had weggenomen. Hij verklaarde hierover op 10 september 1771 in Bergum.

Foppe Jans mist twee voorwerpen van zijn

Foppe Jans, huisman in Oostermeer, in zijn veertigste levensjaar, miste ruim vijf of zes weken vóór zijn verhoor twee voorwerpen van de bleek achter zijn huis. Dat was bij klaarlichte dag gebeurd. Hij wist niet wie ze had weggenomen. Op 10 september 1771 ondertekende hij in Bergum zijn verklaring.

Het witte schaap van Binnert Oebles

Binnert Oebles, een huisman in Oostermeer in zijn zevenenveertigste levensjaar, had ruim veertien dagen vóór zijn verhoor ontdekt dat een wit schaap uit zijn land verdwenen was. Later vond hij de huid en de kop van het schaap op het land terug. Hij wist niet wie het had weggenomen. Hij legde zijn verklaring op 10 september 1771 in Bergum af.

Werk op het boerenland rond 1770.
Werk op het boerenland rond 1770.

Ook Auke Popkes vindt een schapenhuid terug

Koopman Auke Popkes uit Oostermeer, in zijn eenenveertigste levensjaar, had ruim veertien dagen vóór zijn verhoor een wit schaap uit zijn land gemist. Ook hij wist niet wie het had weggenomen. Hij vond later de huid van het schaap op het land terug en verklaarde hierover op 10 september 1771 in Bergum.

Een schaap uit een ongegrendeld hok

Jacob Sijtes, een landbouwer in Eestrum in zijn tweeënveertigste levensjaar, zette op de avond van de 16e drie witte schapen in een hok buiten zijn huis. Het hok was niet op slot. De volgende ochtend ontbrak een van de dieren.

Later vond Jacob ingewanden op het land, niet ver van zijn huis. Het leek hem dat het dier daar was geslacht. Hij wist niet wie het had weggenomen en had er ook van niemand iets over gehoord. Op 10 februari ondertekende hij zijn verklaring in Bergum.

Foppe Jans en Rones Reitsjes in Oostermeer

Foppe waarschijnlijk dezelfde; Rones met leeftijdsverschil: Foppe is in beide verklaringen uit 1771 en 1772 huisman of landbouwer in Oostermeer, in zijn veertigste levensjaar. Ook Rones keert terug, maar zijn leeftijd is eerst 45 en later ongeveer 40; dat verschil blijft staan. De vermissingen van 1771 bewijzen niet dat de in 1772 aangehouden Minne Harmens daarvoor verantwoordelijk was.

Oostermeer 1772: aardappeldiefstal en aanhouding van Minne Harmens | Geschiedenis

Oostermeer 1772: aardappeldiefstal en aanhouding van Minne Harmens | Geschiedenis

Bevoorrading 1740.

Andere zaken op dezelfde locatie

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oostermeer

Dagelijks leven

Dagelijks leven in Friesland rond 1773.
Dagelijks leven in Friesland rond 1773.
Gevangenis cel gedetineerde bewaker.
Gevangenis cel gedetineerde bewaker.
Dorpsleven in Friesland rond 1750.
Dorpsleven in Friesland rond 1750.
Verhoor rond 1780.
Verhoor rond 1780.
Huishoudelijk werk.
Huishoudelijk werk.

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
huisman
In deze stukken doorgaans een boer of landbouwer.

Meer verhalen

Verhalen uit Oostermeer

Omliggende dorpen in de 18de eeuw

Verantwoording bij de verklaringen

  • De aanloop over wat hij van zijn vader hoorde en de precieze vindplaats zijn deels onleesbaar. De aangeleverde hertaling noemt bij het terugvinden de twintigste van dezelfde maand, wat niet aansluit op 24 en 26 juli; deze datum is niet stilzwijgend hersteld. De herlezing geeft vellen, geen levende dieren.
  • De naam Foppe volgt de aangeleverde herlezing. De voorwerpnaam leest in de bronbewerking Willingens[?] en is niet tot een zekere moderne benaming omgezet.
  • Jacob Sijtes heeft een eigen slotdatum 10 februari 1772 en een ambtelijke bekrachtiging van 19 februari. De gebeurtenis wordt als 16/17 dezer aangeduid. Die spanning is niet tot een zekere maand voor het voorval opgelost. Eestrum volgt de aangeleverde herlezing.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Verantwoording

Jacobs aangifte noemt de avond van de 16e en de volgende ochtend zonder hier een zekere maand vast te leggen. Zijn eigen verklaringsslot draagt 10 februari 1772; de ambtelijke bevestiging draagt 19 februari 1772. Deze verschillende datums zijn behouden.

Gebaseerd op de aangeleverde transcripties en hertalingen van Informatieboek 3, C1 tot en met C6.

Van enkele getuigenissen waren grote delen onleesbaar of onvoldoende samenhangend. Deze getuigenissen zijn overgeslagen. Alleen goed leesbare en begrijpelijke verslagen zijn opgenomen.

Bronbladen: 37, 38, 39, 40, 68, 69.

De gecorrigeerde naam-, plaats- en inhoudslezingen zijn aan de originele scans getoetst. Onzekere passages zijn niet aangevuld.