Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Rijperkerk 1794: Twee zwarte merries verdwenen

Alle verhalen en verklaringen uit Rijperkerk

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over twee zwarte merries verdwenen.

Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.

Verklaringen en stukken: 1794: Twee zwarte merries verdwenen

Informatie opgenomen door Gerrit Reitsma, van Tietjerksteradeel, in deze zaak, op verzoek van de , „Deen deele Rat off.", om te dienen zoals behoort.

Sjeuwke Klases, echtgenote van Freerk Sijbes, en landbouwer onder Rijperkerk, bijna dertig jaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd en verklaarde: haar driejarige zwarte merrie weidde in haar weiland, niet ver van Hanenburg onder Tietjerk. Volgens de meid liep het paard daar afgelopen zaterdagavond om zes uur nog. Zondagavond omstreeks vijf uur hoorde zij het gerucht dat het paard van mevrouw de weduwe van H. Schepen I. de Vries uit het land vermist was. Zij stuurde meteen de meid naar haar land om te kijken of haar eigen paard daar nog was. De meid ging erheen en kwam terug met het bericht dat haar driejarige zwarte merrie ontbrak en dat het hek openstond. Omdat zij niet anders dacht dan dat het paard gestolen was, ging haar man daarna, zodra hij kon, op reis naar Zuidlaar om te zien of hij het vermiste paard kon terugvinden. Hij is nog niet thuisgekomen. Meer kon zij niet vertellen. Na voorlezing sloot zij haar verklaring af en plaatste haar eigen merk. Tietjerk, 22 oktober 1794. Merk van Sjeuwke Klases.

Sijtske Meinderts, als dienstmeid inwonend bij Freerk Sijbes, veenbaas en landbouwer onder Rijperkerk, ongeveer dertig jaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd en verklaarde: afgelopen zaterdagavond om zes uur zag zij, toen zij van het veenhuis kwam, dat de zwarte driejarige merrie van haar werkgever nog vrij en goed in het weiland bij Hanenburg onder Tietjerk weidde. De volgende dag om vijf uur 's avonds stuurde haar werkgeefster haar naar het land om te zien of het paard er nog was. Zij ontdekte dat het paard ontbrak en dat het hek openstond. Toen zij dit meldde, haar werkgever zo snel mogelijk op reis ging naar Zuidlaar om te proberen het vermiste paard terug te vinden. Hij is nog niet terug. Zij kan geen andere kenmerken van het paard opgeven dan dat het aan alle vier de voeten beslagen is, een korte hals, korte oren en een smalle voorzijde heeft. Meer kon zij niet vertellen. Na voorlezing sloot zij haar verklaring af en plaatste haar eigen merk. Tietjerk, 22 oktober 1794. Merk van Sijtske Meinderts.

Hendrik Beernts, landbouwer, wonend op Vijversburg onder Rijperkerk aan de Zwarteweg, in zijn 35ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd en verklaarde: de zwarte merrie van zijn landeigenares, mevrouw de weduwe van H. Schepen I. de Vries, weidde afgelopen zaterdagavond nog in het weiland bij huis. Toen hij het paard zondagmorgen wilde ophalen, ontdekte hij dat het ontbrak. Het hek stond los en buiten het hek waren voetsporen van een paard. Daarom kon hij niet anders denken dan dat het paard uit het land was weggevoerd. Het vermiste paard is helemaal zwart, heeft twee spatten en rechtopstaande oren. Volgens zijn landeigenares is het in zijn dertiende levensjaar. Meer kan hij niet vertellen. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die. Tietjerk, 22 oktober 1794. Handtekening: Hendrik Beerents.

Aldus verklaard voor de en secretaris te Tietjerk op 22 oktober 1794. Handtekeningen: G. Reitsma en H. B. Sminia.

Turfvaart rond 1780.
Turfvaart rond 1780.

In de marge: beschikking zoals hiervoor, met opdracht om Freerk Sijbes na zijn terugkomst te verhoren, hem de kenmerken van zijn gestolen paard te laten opgeven en die informatie toe te zenden.

Informatie opgenomen door Hobbe Baard van Sminia, van Tietjerksteradeel, commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal van dit deel, „Rat: off:", om te dienen zoals behoort.

Freerk Sijbes, landbouwer te Rijperkerk, ongeveer vijfenveertig jaar, verscheen, werd beëdigd en ondervraagd en verklaarde: afgelopen zondagmiddag om ongeveer vier uur hoorde hij van iemand die bij hem thuis kwam dat de voorafgaande nacht een paard van de weduwe van H. Schepen I. de Vries uit het land was vermist. Hij stuurde onmiddellijk zijn meid om te kijken of zijn jonge paard, dat dicht bij Hanenburg weidde, nog in het land was. De meid kwam terug met het bericht dat het paard verdwenen was en dat het hek halfopen stond. Daarna deed hij navraag bij mensen die de vorige avond op dat land waren gaan melken. Zij verklaarden dat het hek toen nog gesloten was en dat het paard er nog stond. Hij ging vervolgens zo snel mogelijk op reis om te proberen het vermiste paard op te sporen. Vanaf zondagavond tot gisterenavond heeft hij geen enkel spoor van het paard kunnen vinden.

Hij zei verder dat zijn paard de volgende kenmerken heeft: een zwarte merrie van drie jaar, klein van gestalte, met goed geproportioneerde ledematen, vrij korte oren, dikke manen, een lange staart, een vrij korte hals en kleine hoeven. Het paard is op vier ijzers beslagen en goed ter been. Hem is een en andermaal honderdveertig voor het paard geboden.

Meer weet hij er niet van. Na voorlezing sloot hij de verklaring af en ondertekende die. Bergum, 24 oktober 1794. Handtekening: Freerk Sijbes.

Aldus verklaard voor de commissaris en secretaris te Bergum op 24 oktober 1794. Twee handtekeningen H. B. Sminia.

In de marge: beschikking dat, wanneer de daders bekend worden, hun bekentenis moet worden opgenomen en aan het Hof toegezonden. De delinquent of delinquenten moeten door de naar het gedemolieerde worden overgebracht.

Freerk Sijbes/Sybes, boer bij Rijperkerk

Waarschijnlijk dezelfde persoon. De boer Freerk is in 1794 ongeveer 45 en in 1802 55 jaar; de opgaven lopen niet exact gelijk maar zijn globaal verenigbaar. In 1795 wordt een Freerk Sijbes als boer te Rijperkerk genoemd; de verklaring van 1801 noemt zijn vrouw Sieuwke Klaas. De voorvallen betreffen paarden, een gesprek onderweg, bedreigingen thuis en een schaap. De gelijknamige veenbaas onder Garijp in 1787 is niet zonder gezinsbewijs toegevoegd.

Andere zaken op dezelfde locatie

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Rijperkerk

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
grietman
Bestuurder en rechter van een Friese .
carolusgulden
Historische rekeneenheid van twintig .

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Rijperkerk

Dagelijks leven

Veen turf.
Veen turf.
Een paard in een stal, rond 1800.
Een paard in een stal, rond 1800.
Werk in het veen rond 1780.
Werk in het veen rond 1780.
Veenarbeider turf.
Veenarbeider turf.
Turfvaart rond 1780.
Turfvaart rond 1780.

Bron: IB4-D106

Informatieboek 4, bladen 311, 312, 313, 314, 315, 316.

Datering in de bron: 22 oktober 1794 te Tietjerk; nader verhoor 24 oktober te Bergum.

Vier verklaringen, twee en S42–S43 gesloten. Nadere eigenaarverklaring uitgevoerd. Geen vondst, verdachte of procesuitkomst; niet volledig procesdossier.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw