Roel Durks, boerenknecht bij Durk Jeens, inwoner van Bergum, is in zijn 51ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. In de nacht van 13 op 14 maart is uit een broek die bij zijn bed in het buitenhuis hing een zilveren zakhorloge gestolen met een koperen buitenkast.

Het had een porseleinen wijzerplaat en twee fraaie vergulde wijzers. Aan een stalen ketting zaten een zilveren onderdeel, nog een zilveren onderdeel en een stalen sleutel. Uit dezelfde broek verdween een zakje met twaalf of dertien gulden: een stuk van twee gulden, één van drie gulden en verder kleingeld.

Ook een mes met schede was weg; Daarnaast miste hij een donkergroen jasje met. benen knopen. Hij miste ook een witte linnen hemdrok met kleppen, een zijden halsdoek met lichte strepen, nieuwe schoenen met veters die voor het bed stonden, en een groene kous op de bank voor het bed.

Hij had niet kunnen zien wie de diefstal pleegde. Toen hij op 14 maart rond vijf uur opstond, stonden de deur van de dorsvloer en een kleine deur in de schuurdeur open. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 15 maart 1809: Roel Durks.

Aebele Binnes, boerenknecht bij Durk Jeens in Bergum, is in zijn 19de levensjaar. Hij werd opgeroepen en ondervraagd. In de nacht van 13 op 14 maart zijn van een bank voor zijn bed in het buitenhuis gespikkelde kousen gestolen. Van het hout naast het bed verdwenen een grauwe linnen broek en een dito linnen jasje met kleppen en zwarte benen knopen.

Hij kan niet zeggen wie de diefstal heeft. gepleegd. Toen hij op de morgen van 14 maart rond vijf uur opstond, zag hij samen met Roel Durks dat de deuren van de dorsvloer en een kleine deur in een grote schuurdeur openstonden. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 15 maart 1809.

Aebele Binnes.

Taeke Oedses, arbeider in Bergum, is in zijn 44ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op de avond van 12 april omstreeks zes uur was hij bij landbouwer Durk Jeens in Bergum, waar hij werkte. In het achterhuis achter de paarden zag hij een kledingstuk hangen van de kleine knecht Aebele Binnes.

Uit een zak hing een witte lap. Hij keek en vond daarin alleen die oude lap. Toen voelde hij in de rechterzak een koperen horlogekast, waaraan. een eindje stalen ketting hing met zilveren onderdelen. Een voorwerp viel uit de zak op de grond; hij raapte het op en stopte het met de horlogekast terug.

Hij ging naar de meid in de keuken en vertelde wat hij gevonden had. Zij ging naar het achterhuis en haalde het genoemde kledingstuk. Samen met de meid en een andere knecht, Gjalt Uilkes, onderzocht hij het. Naast de oude witte lap en de koperen horlogekast vonden zij in een andere zak een zilveren horloge dat geheel gebroken was en waarvan het uurwerk eruit was geraakt, met een stuk stalen ketting dat met bindgaren was samengebonden.

Zij stopten alles terug in de zakken en berichtten de familie. Hij deed deze ontdekking terwijl Aebele Binnes met de paarden voor zijn boer naar het Tiekehuis aan de Zwarteweg was. Hij sloot na voorlezing en zette zijn eigen kruismerk te Bergum op 13 april 1809, gewaarmerkt door P.W.G.

Bruining.

Janke Fokkes, dienstmeid bij landbouwer Durk Jeens in Bergum, is in haar 32ste levensjaar. Zij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd en verklaarde het volgende. Op de avond van 12 april rond zes uur kwam arbeider Taeke Oedses zeer ontsteld in de keuken. Hij vertelde over een bijzondere vondst in het kledingstuk van de kleine knecht Aebele Binnes, dat achter de paarden hing: een oude witte doek in de linkerzak en een holle koperen horlogekast in de rechterzak.

Een zilveren onderdeel met een eindje stalen ketting was eruit gevallen. Hij had alles teruggestopt. Zij ging naar het achterhuis en haalde de genoemde spullen eruit. Ook vond zij een tabakspijp en in een andere zak een zilveren zakhorloge dat geheel gebroken was, met het uurwerk eruit, en een stuk stalen ketting dat met een bandje was samengebonden.

De volgende dag kon zij verklaren dat het zilveren onderdeel en de ketting van de grote knecht Roel Durks waren. Verder vertelde zij dat zij op zondagavond 9 april bij het melken in het buitenhuis een brandlucht rook. Zij zocht in huis maar vond geen brand. Terug in het buitenhuis vroeg zij Aebele Binnes of hij ook brand rook, wat hij ontkende.

Hij was uit de schuur gekomen. Kort daarna kwamen knecht Roel Durks en arbeider Gjalt Uilkes in het buitenhuis. Ook zij roken brand. Met hen zocht zij en vond in de schuur bij het hooi een klein vuur op de grond. Daar lag los hooi op, alsof het erop was gegooid. Zij doofden het meteen.

Het had verder geen gevolgen. Zij sloot na voorlezing en zette haar eigen kruismerk te Bergum op 13 april 1809, gewaarmerkt door P.W.G. Bruining.

Gjalt Uilkes, arbeider bij landbouwer Durk Jeens in Bergum, is in zijn 40ste of 48ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op 12 april rond zes uur 's avonds ging hij het buitenhuis binnen. Hij ontmoette meid Janke Fokkes, die zeer ontsteld was en hem vertelde dat in het kledingstuk van Aebele Binnes een holle koperen horlogekast met. meer goederen zaten.

Zij wilde de zakken laten zien. Hij onderzocht die in de keuken samen met Janke Fokkes en Taeke Oedses. Zij vonden een holle koperen horlogekast, een eindje stalen horlogeketting, een zilveren onderdeel, een met een bandje samengebonden stalen horlogeketting en een geheel gebroken zilveren zakhorloge waarvan het uurwerk eruit was geraakt.

De volgende dag kon hij verklaren dat de samengebonden ketting en het zilveren onderdeel van de grote knecht Roel Durks waren. Verder zag hij Aebele op zondagmiddag 9 april rond twee uur achter het huis. Aebele hield een lap in zijn rechterhand en droeg onder zijn linkerarm een zak met spullen.

Op de vraag waar hij geweest was, antwoordde hij dat hij het land uit was geweest. Wat hij daar gedaan had: niets. Op een andere vraag antwoordde hij nee. Op de vraag wat hij in de zak had zei hij weer: niets. Toch was de zak gedeeltelijk vol. Aebele liep ermee langs de dorsvloer en kwam even later zonder zak terug.

Hij hing de lap op zijn gewone plaats. Daarna ging hij. naar de kamer. Hij nam iets uit het buitenhuis en trok zijn oude broek uit. Kort daarna kwam hij terug zonder dat Gjalt nog iets bij hem zag. Die avond rond zes uur, toen Gjalt de koeien drinken gaf, rook hij brand. Hij zei tegen Aebele, die daar ook was, dat het branderig stonk.

Aebele antwoordde dat hij niets kon ruiken. Gjalt zocht meteen met knecht Roel Durks en anderen. In de schuur op de grond bij het hooi vonden zij een klein, glimmend vuur. Hij en anderen doofden het vuur. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 13 april 1809: Gjalt Uilkes.

Roel Durks, boerenknecht bij landbouwer Durk Jeens in Bergum, is in zijn 51ste of 55ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op de avond van 12 april kwam hij uit Leeuwarden. Janke Fokkes en anderen vertelden hem dat zij in een kledingstuk van Aebele Binnes in het buitenhuis een holle koperen horlogekast, een zilveren onderdeel, een met een bandje samengebonden eind stalen horlogeketting en een zilveren zakhorloge hadden gevonden.

Het horloge was geheel gebroken en het uurwerk was eruit. Hij herkende alle gevonden goederen als dezelfde die hem tussen 13 en 14 maart waren gestolen en waarover hij al had verklaard. De baljuw had ze hem getoond en hield ze onder zich. Vandaag vond Roel bovendien op de zolder boven de kamers in het hooi verscheurde kleding: een bruin laken jasje van een kleindochter van zijn boer; een donkergroen en een zwart linnen broekje van datzelfde kind; een verscheurde blauwe zakdoek van hemzelf; een verscheurd rood halsdoekje en nieuwe voorwerpen waarvan de veters waren afgesneden.

Op de zolder vond hij ook een linnen kledingstuk van hemzelf, eveneens tussen 13 en 14 maart gestolen, en in het hooi een oud kledingstuk van Aebele Binnes. Verder rook hij op zondag 9 april rond zes uur in het buitenhuis brand. Hij en anderen vonden op de grond tussen twee bossen hooi glimmend vuur ter grootte van een handpalm, met wat los hooi erop.

Zij doofden het. Bij nader onderzoek vond hij een nagemaakte donkergroene hemdrok van Aebele Binnes aan, waarop knopen zitten die met die van zijn gestolen hemdrok overeenkomen. Roel herkende verscheidene oude zwarte hoornen knopen op Aebeles hemdrok als de zijne. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 13 april 1809: Roel Durks.

Rinske Martens, vrouw van Fedde Jans, veerschipper tussen Bergum en Leeuwarden, is in haar 29ste levensjaar. Zij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Enige weken geleden had zij voor knecht Roel Durks bij Durk Jeens een hemdrok gemaakt, met oude benen knopen. Dezelfde hemdrok werd haar op 13 april door de baljuw getoond.

Ook kreeg zij een witte hemdrok te zien die zij naar haar gedachte voor dezelfde knecht had gemaakt. Dat durfde zij niet zeker te zeggen, omdat die langer geleden was gemaakt. Zij sloot na voorlezing en ondertekening. te Bergum op 13 april 1809. Handtekening: Rinske Martens.

Aebele Binnes, kleine knecht bij landbouwer Durk Jeens in Bergum, is in zijn 19de levensjaar en zit vast. Hij verklaart dat hij vier weken geleden van Peke Noord, wonend aan de Veenwoudsterwal, goederen heeft gekocht: een horloge, een witte hemdrok met zwarte knopen, nieuwe schoenen van Roel Durks en een donkergroen jasje dat ook van Roel was.

Hij had dat jasje naderhand zelf vermaakt en droeg het aan. Hij noemt vervolgens een linnen buis van een Tjebbe die bij Durk Jeens woont, en een linnen broek. Hij noemt verder een donkergroen broekje van Iuen Lippes, een rode halsdoek van Roel Durks en een blauwbonte zakdoek waarvan hij niet zeker kan zeggen of die van Roel of Iuen Lippes is.

Volgens hem kocht hij al die goederen van Peke Noord op de markt in Bergum voor dertig carolusgulden. Hij haalde de spullen aan de Veenwoudsterwal. Bij de koop of het ophalen had hij ze niet bekeken; thuis bij Durk Jeens zag hij dat ze allemaal heel waren. Hij haalde spullen uit de zakken en beschadigde of maakte ze weg, omdat Roel en anderen anders zouden zeggen dat hij ze gestolen had.

Hij vertelde over het vallen en in stukken raken van het horloge en noemde daarbij zijn boer Durk Jeens. Hij verklaart verder dat hij die avond in zijn detentie uit moedeloosheid had geprobeerd zich op te hangen met een touw. Een gerechtsdienaar had hem daarvan verhinderd. Hij zegt niet te weten hoe bij zijn boer tweemaal brand was ontstaan.

Bij de tweede brand had hij in het buitenhuis zelf geen brand geroken, hoewel meid Janke Fokkes vlak ervoor had gezegd dat het branderig rook. Daarop antwoordde hij nee. Daarna ging hij opnieuw naar boven in de schuur om hooi naar beneden te gooien. Toen hij het hooi in het buitenhuis bracht, merkte hij zelf ook de brandlucht.

Samen met Roel Durks en anderen ontdekte hij op de grond tussen twee vakken hooi vuur, met los hooi erop. Hij en de anderen blusten dat. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 13 april 1809: Aebele Binnes.

Klaaske Jacobs Nink woont bij haar vader Jacob Nink, koopman en winkelier in Bergum, en is in haar 19de levensjaar. Zij werd opgeroepen en ondervraagd. In de week van Pasen ontving zij in de winkel van Oebele Binnes, vroeger kleine knecht bij Durk Jeens, een tweeguldenstuk. Zij herkent het als het stuk dat baljuw Van Sminia haar deze avond toont.

Voor het stuk verkocht zij Oebele een Pruisisch bonte doek van 25 stuivers en houten klompen voor zeven stuivers. Zij gaf acht stuivers wisselgeld terug. Zij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 24 april 1809: Klaaske Jacobs Nink.

Roel Durks, knecht bij landbouwer Durk Jeens in Bergum, is in zijn 51ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Er was geld vermist toen Oebele kleine knecht bij Durk Jeens was. Roel vertelde het voorval aan baljuw Van Sminia. Die vorderde het betreffende tweeguldenstuk bij Jacob Nink op en toonde het hem deze avond.

Roel herkende het als het stuk dat hem tussen 13 en 14 maart was gestolen. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 24 april 1809: Roel Durks.