Allert inbraak.
Bergum 1781: de verdwenen broden van Doetje Jans
Aangifte van Doetje Jans, op 5 maart 1781 afgelegd bij de mederechter van Tietjerksteradeel.
Doetje Jans woonde aan de kant van Veenwouden, onder Bergum. Ze was weduwe en naar eigen zeggen ruim drieënzestig jaar oud. Ze verkocht gewoonlijk brood.
Haar overleden man wordt Eebe Dids genoemd.
Het brood haalde zij bij Edse Pijtters, die molenaar en bakker was in Bergum. Zijn broden droegen de letter E. Op zaterdagavond, na elf uur, ging Doetje naar bed.
Dertig hele broden en drie halve
Naar haar beste herinnering had Doetje die dag dertig broden van elk elf pond en drie halve broden in huis. De volgende ochtend, toen zij opstond, ontdekte zij dat er broden van haar tafel waren verdwenen.
Volgens haar aangifte miste zij drie hele broden van elf pond en twee halve broden.
Een beschadigde bovendeur
Doetje verklaarde niet te weten wie het brood had meegenomen. Zij vond de deur open. Van de bovendeur was de schotel afgebroken.
Zij kon er verder niets over zeggen. Op 5 maart 1781 werd haar verklaring in Bergum voorgelezen. Doetje ondertekende met een kruismerk: Doetje X Jans.
Doetje Jans en haar overleden man Eebe Dids
Waarschijnlijk dezelfde persoon: Doetje is in 1771 54 jaar en in maart 1781 ruim 63. Beide verklaringen noemen haar als weduwe van Eebe Dids; de naam van haar man is in de verklaring van 1781 onzeker gelezen. De streek en de leeftijd ondersteunen de koppeling.
Bergum 1771 - Inbraak op de Hooggeesten bij Allert Pytters en Doetje Jans
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum
Plaatsen en verhalen
Bergum - algemene geschiedenis
Bergum in de 18de eeuw
Getuigenverhalen uit Bergum
Veenwouden in de 18de eeuw
Hardegarijp in de 18de eeuw
Oostermeer - algemene geschiedenis
Getuigenverhalen uit Oostermeer
Bergum 1779: geld bij een schoenmaker verdwenen
Bergum 1781: geld en gespen verdwenenDagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Verantwoording bij de verklaringen
- Beide namen zijn onzeker gelezen. Bij de ontbrekende hele broden leest de bron drie[?]. De deurconstructie leest Bong[?] en de voorafgaande toestand is gedeeltelijk onleesbaar; de gebroken grendel van de bovendeur is wel leesbaar.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Bronnen
- Informatieboek Tietjerksteradeel, boek 3, IB3-C14-D06, verklaring IB3-C14-V15.
- Cumulatieve bronbewerking C7-C16; bijbehorende transcripties en volledige moderne teksten.
Verantwoording
Informatieboek Tietjerksteradeel, boek 3, IB3-C14-D06, verklaring IB3-C14-V15, scans 000327-000328. De diplomatische transcripties en de volledige moderne teksten zijn als basis gebruikt.
Doetje noemt zich ruim 63 jaar oud. De naam van haar overleden echtgenoot is niet volledig zeker gelezen als Eebe Dids.
De aantallen bij de voorraad zijn duidelijk: dertig hele broden van elf pond en drie halve. Het woord voor het aantal vermiste hele broden is als drie[?] gelezen; twee halve broden staat er wel duidelijk.
De deur was volgens haar verklaring uit de bong[?] geraakt. De precieze betekenis van het woord en een aansluitend woord over het sluiten van de woning zijn onzeker. Vast staat dat het sluitstuk van de bovendeur was afgebroken.
Doetje gaf geen naam van een dader op. In deze twee scans staat geen verdere afdoening.