Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oostermeer 1774: nachtelijk water en stenen gooien bij Eppinga

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Nachtelijk water en stenen gooien bij Eppinga. 20 april 1774.

Houtwerf aan het water, 18de eeuw.
Houtwerf aan het water, 18de eeuw.

Water door de gebroken ruiten

Trijntje Jans lag in de nacht van 3 op 4 april 1774 met haar man Hieronimus Eppinga in bed in de Rottevalle. Omstreeks middernacht werd op het venster geklopt. Toen haar man de voordeur opende, werd hij met water bespat. Hij deed de deur weer dicht.

Trijntje was in haar negenentwintigste levensjaar.

Vervolgens werd het kamervenster opengebroken. Twee ruiten werden uit het glasraam gebroken. Door de opening kwam zoveel water dat Trijntje niet veilig in bed kon blijven. Zij zag twee mannen water gooien en twee personen op de wal staan, maar kon hen in het donker niet goed onderscheiden. Het lawaai duurde tot omstreeks twee uur en de buren kwamen uit hun huizen.

Hieronimus Eppinga herkent deelnemers

Hieronimus vertelde dat hij Ate Dirks van onder Smallingerga en een man met de achternaam Jacobs van onder Harkema Opeinde aan de handelingen had zien deelnemen. Twee anderen kon hij niet bij naam noemen. Ook hij beschreef het opengebroken venster, twee gebroken ruiten en het water dat binnenkwam. Toen hij later naar buiten ging, werd nog met stenen naar hem gegooid.

Hieronimus verklaarde dat ook de kinderen niet veilig in de kamer konden blijven. Het watergooien beschreef hij van ongeveer één tot twee uur.

Lammert Hendriks kan zijn voordeur niet openen

Buurman Lammert Hendriks, een in zijn vierenzestigste levensjaar, werd wakker van het lawaai. Zijn voordeur werd van buiten dichtgehouden. Hij opende het houten venster van zijn werkplaats. Daar zag hij Ate Dirks en Jacob Jacobs met wateremmers bij het huis van Eppinga.

Toen Lammert naar buiten kwam, gingen de personen weg. Het huis van Eppinga was rondom met water bespat. Van de overkant van de vaart werden stenen gegooid, zodat hij niet veilig op straat kon staan.

Lammert zag ook verschillende personen op de wal langs de vaart, van wie hij de namen niet kende.

Schaatsen rond 1770.
Schaatsen rond 1770.

Sijtke Minderts ziet het water over de vloer

Lammerts vrouw Sijtke zag iemand van hun deur weglopen toen zij het venster openden. Zij zag ook twee mannen voor het venster van Eppinga. In zijn huis trof zij hem van boven tot onder nat aan. Het water liep over de kamervloer. Eppinga vertelde dat het door het venster was gegooid. Sijtke wist niet wie het hadden gedaan.

Sijtke was in haar tweeënzestigste levensjaar. Zij had ook de voordeur niet open kunnen krijgen en opende met haar man het venster. Eppinga zei haar dat het water door het raam met de twee gebroken ruiten was gegooid.

Een kijkt vanuit zijn schip

Hoeke Roberts, een schuitenvaarder uit Oostermeer, lag met zijn schip in de Rottevalle. Door het lawaai kwam hij uit het . Hij zag een man met een hoed water uit de vaart naar Eppinga's huis dragen. Het water werd door het venster gegooid. Er stonden verschillende personen bij het huis, maar in het donker kon Hoeke niet zien wie zij waren. De vijf verklaringen werden op 20 april 1774 afgelegd.

Hoeke was volgens de bron in zijn tweeënvijftigste levensjaar. Hij lag op de kooi toen hij het lawaai hoorde.

Trijntje Jans, Hieronimus Eppinga en hun buren

Dezelfde huishoudens: Beide onderzoeken spelen in 1774 in de Rottevalle en noemen hetzelfde echtpaar en buurman, meesterkuiper Lammert Hendriks. Zijn vrouw komt met verschillende lezingen van haar naam voor, Sijtke Minderts en Sijtke Mennerts; haar leeftijd en echtgenoot sluiten aan. In april gaat het om water en stenen van buiten; in november om bedreigingen en betwist letsel binnen het huwelijk.

Oostermeer 1774: bedreiging en betwist letsel Trijntie Jans door echtgenoot Eppinga | Geschiedenis

Oostermeer 1774: bedreiging en betwist letsel Trijntie Jans door echtgenoot Eppinga | Geschiedenis

Onderwijs 1750.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oostermeer

Dagelijks leven

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Werk aan een houten schip.
Werk aan een houten schip.
Scheepvaart rond 1770.
Scheepvaart rond 1770.
Vrachtschuit bij de kade.
Vrachtschuit bij de kade.
Scheepsbouw rond 1750.
Scheepsbouw rond 1750.
Houtbewerking rond 1770.
Houtbewerking rond 1770.

Meer verhalen

Verhalen uit Oostermeer

Omliggende dorpen in de 18de eeuw

Verantwoording bij de verklaringen

  • Zijn leeftijd leest onzeker als het eenendertigste levensjaar. De eerste bedreiging bij het venster en enkele voornaamwoorden zijn beschadigd. Eppinga volgt de aangeleverde herlezing.
  • Een passage over eerdere waarnemingen die dag is onvolledig leesbaar en niet tot een zekere herkenning aangevuld.
  • De precieze ligplaats van het schip is niet betrouwbaar leesbaar.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Verantwoording

Gebaseerd op de aangeleverde transcripties en hertalingen van Informatieboek 3, C1 tot en met C6.

Alleen goed leesbare en begrijpelijke passages zijn opgenomen. Onleesbare onderdelen zijn niet aangevuld.

Bronbladen: 127, 128, 129, 130, 131, 132, 133.

De gecorrigeerde naam-, plaats- en inhoudslezingen zijn aan de originele scans getoetst. Onzekere passages zijn niet aangevuld.