Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Hardegarijp 1802 - Rypke Jacobs en Harmen Douwes missen een wit schaap

Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1802, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

Op 15 december 1802 rond zes uur in de ochtend merkten boer Rypke Jacobs en zijn knecht Harmen Douwes dat een wit schaap ontbrak. Het dier had een beetje bruin aan de kop en liep in de weide voor het huis onder Hardegarijp.

Werk op het land rond 1800.
Werk op het land rond 1800.

Rypke Jacobs

Rypke Jacobs was 45 jaar oud en boer onder Hardegarijp. Nadat hij was ondervraagd en beëdigd, verklaarde hij dat tussen 14 en 15 december een wit schaap met een beetje bruin aan de kop was verdwenen. Op 15 december ontdekte hij dit om zes uur in de ochtend. Hij kon niet zeggen waar het schaap gebleven was of door wie het was weggenomen. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij zijn verklaring met zijn eigen hand te Bergum op 17 december 1802. Ondertekend: Rypke Jacobs.

Beide getuigen noemden zes uur in de ochtend en hetzelfde witte schaap met wat bruin aan de kop. Harmen legde nadrukkelijk uit dat het dier van zijn boer Rypke Jacobs was.

Platteland sneeuwlandschap.
Platteland sneeuwlandschap.

Harmen Douwes

Harmen Douwes was een 19-jarige boerenknecht die bij Rypke Jacobs onder Hardegarijp woonde. Na ondervraging verklaarde hij dat hij op 15 december om zes uur in de ochtend ontdekte dat zijn boer Rypke Jacobs uit de weide voor het huis een wit schaap met een beetje bruin aan de kop miste. Het dier was in de nacht van 14 op 15 december verdwenen. Harmen kon niet verklaren wie het schaap had weggenomen. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij zijn verklaring in Bergum op 17 december 1802. Ondertekend: Harmen Douwes.

Bij de stukken staat een opdracht om een eventuele later bekend geworden verdachte aan te houden, te verhoren en onder bewaking te houden totdat het Hof anders zou beslissen. Uit deze opdracht blijkt niet dat iemand werkelijk is aangehouden.

Werk op het boerenland rond 1770.
Werk op het boerenland rond 1770.

Wat is nog zichtbaar?

  • Het dorpsgebied van Hardegarijp, waar de boer en zijn knecht woonden.
  • De betreffende weide voor het huis is niet met zekerheid te lokaliseren.

Rijpke/Rypke Jacobs onder Hardegarijp

Waarschijnlijk dezelfde persoon. Rijpke is in november 1796 ongeveer veertig en woont onder Hardegarijp. Rypke is in december 1802 boer onder Hardegarijp en 45 jaar. Naamvariant, plaats en globale leeftijd zijn verenigbaar. De bijenkorven en het schaap betreffen afzonderlijke aangiften; er wordt geen gezamenlijke dader afgeleid.

Hardegarijp 1796 - zes bijenkorven uit de bijenstal verdwenen

Hardegarijp 1796 - zes bijenkorven uit de bijenstal verdwenen

Kuipers 1800.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Hardegarijp

Plaatsen in de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een pad over een sloot.
Een pad over een sloot.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Bataafse en Franse tijd

    Bronnen

    Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-11-D04, scanbladen 207, 208. Verklaring(en) van Rypke Jacobs, Harmen Douwes. Datum: 17 december 1802.

    Verantwoording

    • Rypke Jacobs was de boer en Harmen Douwes zijn knecht. Hun afzonderlijke verklaringen zijn niet samengevoegd.
    • De bron noemt een wit schaap met wat bruin aan de kop. Het handgeschreven origineel is voor deze publicatie niet opnieuw geraadpleegd.