Suameer 1804 - Een haan en hen worden driemaal verhandeld

Drie getuigenverklaringen uit 1804 over de koop en ruil van een haan en een hen.

Een haan en een hen tegen drie zwarte hoenders

Douwe Jans Tinga was meester-timmerman in Suameer en in zijn 28ste levensjaar. Ongeveer drie weken voor 5 april 1804 ruilde hij met Harmen Jelmers uit hetzelfde dorp een roodbonte jonge haan met witte oorlellen en een hennetje met rood-geelbruine veren. Hij gaf er drie zwarte hoenders voor terug. Harmen gaf Douwe bij die ruil bovendien twee aardappelen.

Op 3 april om negen uur in de ochtend kwam een man bij Douwe aan huis. Hij noemde zich Hein Terwolt en vertelde dat hij bij de weduwe van Harmen Geerts in Marum in Groningerland woonde. De man vroeg of hij de hoenders mocht bekijken. Douwe liet hem de haan en de hen zien.

De bezoeker zei dat deze twee dieren gestolen waren en aan zijn vrouw toebehoorden. Hij maakte aanspraak op de haan en de hen als bezit van zijn vrouw. Douwe vertelde bij zijn verhoor niet dat de bezoeker de dieren had meegenomen. De man stelde hem verder geen vragen.

Harmen Jelmers ruilt met zijn vader

Harmen Jelmers was arbeider in Suameer en in zijn 33ste levensjaar. Hij verklaarde dat hij de twee dieren ongeveer drie weken eerder van zijn vader Jelmer Harmens had gekregen. Hij ruilde met zijn vader een roodbonte haan met witte oorlellen en een hennetje met een rode tekening achter op de veren. Daarvoor gaf hij een halfversleten witte linnen onderbroek.

Daarna ruilde Harmen de twee dieren met Douwe Jans Tinga tegen drie zwarte hoenders. Hij gaf Douwe bovendien twee aardappelen als toegift. Harmen tekende zijn verklaring op 5 april met een handmerk.

Vader Jelmer koopt de vogels van Jacob

Jelmer Harmens, eveneens arbeider in Suameer en in zijn 57ste levensjaar, vertelde waar hij de haan en de hen vandaan had. Ongeveer vijf weken eerder was hij bij zijn zoon Jacob Jelmers geweest. Jacob woonde op de heide. Bij Jacobs huis zag Jelmer een roodbonte jonge haan met witte oorlellen en een hennetje met rode tekening lopen.

Jelmer bood zijn zoon twintig stuivers voor de twee dieren. Jacob verkocht ze toen niet. Enkele dagen later kwam Jacob in de namiddag of avond zelf met de twee vogels bij zijn vader. Jelmer kocht ze alsnog voor een carolusgulden, of twintig stuivers.

Elf stuivers betaald, negen stuivers ingehouden

Jelmer beschreef bij zijn verhoor hoe hij de carolusgulden voor de haan en de hen met zijn zoon afrekende:

Vader Jelmer, zoon Harmen en timmerman Douwe tekenden op 5 april 1804 in Bergum hun verklaringen over de achtereenvolgende koop en ruil. Jelmer en Douwe ondertekenden met hun naam; Harmen plaatste een handmerk.

Wat is nog zichtbaar?

• Suameer en de verbinding met het Groningse Marum zijn herkenbaar op huidige kaarten.
• De genoemde huizen van de drie families zijn niet uit de verklaringen te lokaliseren.

Andere verhalen uit de omgeving

Harmen Jelmers en vader Jelmer Harmens

Waarschijnlijk dezelfde personen: De verklaringen uit Suameer noemen Harmen Jelmers, in 1804 arbeider in zijn 33ste levensjaar, en zijn vader Jelmer Harmens. Harmen verschijnt ook bij de verdwenen voorschorten en bij het vinden van geslachte schapen. De vader-zoonrelatie in de hoenderzaak ondersteunt het verband; de rollen en gebeurtenissen blijven afzonderlijk.

Suameer en Hardegarijp 1801 - Pieter Jans, voorschorten en haarspit | Geschiedenis Toenentoen.nl

Suameer 1804 - Drie geslachte schapen achter op het land van Melle Walters

Harmen Jelmers en vader Jelmer Harmens

Waarschijnlijk dezelfde personen. De verklaringen uit Suameer noemen Harmen Jelmers, in 1804 arbeider in zijn 33ste levensjaar, en zijn vader Jelmer Harmens. Harmen verschijnt ook bij de verdwenen voorschorten en bij het vinden van geslachte schapen. De vader-zoonrelatie in de hoenderzaak ondersteunt het verband; de rollen en gebeurtenissen blijven afzonderlijk. In 1806 is Harmen arbeider bij Melle Walters te Suameer, in zijn 35ste levensjaar. Plaats, werkgever, beroep en leeftijd sluiten aan bij de eerdere verklaringen.

Suameer 1806 - Een zwartvaal schaap van Melle Walters wordt geslacht

Woning 1850.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.