Suameer 1804 - Inbraak in de melkkelder bij Gryttje Inses en Sytse Diemers

Twee getuigenverklaringen uit 1804 over een inbraak, verdwenen voedsel en nat linnengoed.

Het raam van de melkkelder staat open

Op 14 februari 1804 kwam Gryttje Inses, de vrouw van boer en dorprechter Sytse Diemers in Suameer, uit bed. Gryttje was in haar 39ste levensjaar. Zij ging omstreeks acht uur, bij zonsopgang, naar de melkkamer of kelder. Het glazen raam dat de kelder afsloot, stond open. Een ruit was eruit genomen.

In de kelder ontdekte zij dat voedsel en linnengoed waren verdwenen. Zij maakte een nauwkeurige opgave van wat zij miste:

• Twee stukken gekookt pekelvlees.
• Een nieuwe pan met een stuk gebraden spek, ongeveer een halfwaars.
• Een vaatje met ongeveer elf pond boter.
• Een vat met varkenshutspot.
• Een stuk gesmolten smeer.
• Een vat met rogge, een half vierendeel boekweitmeel en een pot boekweitgort.
• Grof vlassen garen dat op een haspel, een garenwinder, zat.
• Ongeveer tweeënhalf pond van een stof die op een bord in de kelder lag.

Verschillende voorwerpen werden later buiten op het erf teruggevonden. De nieuwe pan lag daar; het vaatje met boter was aan stukken geslagen. Het vat met varkenshutspot werd heel teruggevonden. Ook het vaatje met boekweitmeel, de pot met boekweitgort en de haspel kwamen buiten op het erf terecht.

Natte lakens, hemden en merktekens

In de melkkelder stond een tobbe met nat linnengoed. Daaruit miste Gryttje drie jongensbedlakens. In het midden van een van de lakens was een nieuw stuk doek ingezet. De lakens hadden verder geen merktekens.

Zij miste daarnaast het volgende linnengoed en kleding:

• Twee vrouwenhemden; een ervan droeg met zwarte zijde de letters G. I.
• Drie grote mannenhemden; een ervan was met P. W. gemerkt.
• Drie jongenshemden zonder letters.
• Een wit kledingstuk waarbij de naam Pytke Wybrants is genoemd; er staan ook bijzonderheden bij over linnen en zwarte benen knopen.
• Een wit doekje met in een hoek de letters S. D.

Gryttje wist niet of er nog meer was meegenomen. Zij had niemand zien inbreken en noemde geen verdachte. De deuren van het huis waren nog goed gesloten. Het raam van de melkkelder was de opening waardoor de indringer volgens haar naar binnen en weer naar buiten was gegaan. Het raam was eerder vastgezet met een bevestigingsstuk en een spijker.

Sytse Diemers hoort van de inbraak

Ook Sytse Diemers, in zijn 42ste levensjaar, legde op 14 februari een verklaring af. Hij vertelde dat hij om halfzeven uit bed kwam en van zijn vrouw hoorde dat er die nacht dieven waren geweest. Hij ging met haar naar de melkkelder. Het raam stond open, hoewel het de vorige avond gesloten was geweest. Ook Sytse zag dat een ruit was uitgenomen. Volgens hem was het raam de vorige avond nog met haken vastgezet geweest.

Sytse noemde zelf de volgende verdwenen goederen:

• twee stukken gekookt pekelvlees;
• een nieuwe pan met een halfwaars gebraden spek;
• een vaatje met ongeveer elf pond boter;
• een vat varkenshutspot;
• een stuk gesmolten smeer;
• een vat rogge;
• een half vierendeel boekweitmeel;
• een pot boekweitgort;
• grof vlassen garen op een haspel;
• ongeveer tweeënhalf pond van een stof die op een bord in de kelder had gelegen.

Sytse bekeek ook de spullen die op het erf terecht waren gekomen. Hij zag de pan en het kapotgeslagen botervaatje terug, evenals het vat met varkenshutspot, de voorwerpen met boekweit en de haspel waarop het garen had gezeten.

Volgens Sytse was al het natte linnengoed uit de tobbe verdwenen. Hij kon niet zeggen of het linnengoed gemerkt of ongemerkt was, en evenmin welke merken erop stonden. Sytse wist niet dat er nog meer ontbrak. Alle deuren waren volgens hem nog goed gesloten. Hij wist niet wie was binnengekomen en had geen verdenking tegen iemand. Daarom vermoedde hij dat de daders alleen door het keldervenster waren binnengekomen en weer vertrokken.

Beiden legden hun verklaring op 14 februari 1804 in Bergum af. Gryttje en Sytse ondertekenden elk hun eigen verklaring.

Wat is nog zichtbaar?

• Suameer is nog herkenbaar als dorp in het landschap van de voormalige gemeente Tietjerksteradeel.
• Het precieze erf en het kelderraam van Sytse Diemers zijn op basis van deze verklaringen niet gelokaliseerd.

Andere verhalen uit de omgeving

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.