Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Suameer 1803 - Minke Poulus mist linnengoed op de Harste

Historische aangifte of getuigenverklaring uit 1803, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

Toen Minke Poulus op 11 juli 1803 aan het baggelwerk was, verdwenen uit haar woning op de Harste bij Suameer verschillende kledingstukken en stoffen. Een rok en een schort werden later aan de slootkant teruggevonden.

Veen turf.
Veen turf.

Minke Poulus

Minke Poulus, echtgenote van Geert Johannes, woonde op de Harste bij Suameer en was in haar 28ste levensjaar. Op maandag 11 juli 1803 ging zij overdag van huis om bij het baggelwerk te werken. Toen zij terugkwam, waren verschillende goederen uit haar woning verdwenen. Uit een niet-afgesloten kistje in de kamer miste zij:

  • Een vrouwenhemd zonder initialen, met een nieuw onderste gedeelte.
  • Een bedlaken waarvan de naad op een plek enigszins losliet.
  • Twee ellen donker Engels bontgoed met kleine bloemen.
  • Een zwartbonte halsdoek.
  • Twee doeken van een moeilijk leesbare stof: één rode en één blauwe.
  • Acht of negen linnen doeken of voorwerpen.
  • Een vrouwenvoorwerp en een zogenoemd "lattijnen zondhemd".
  • Een lichtblauwe band op een 'blak'; de betekenis van dat laatste woord is niet duidelijk.

Verder ontbraken een zwart baaien schort, dat aan een knop van de kamerdeur had gehangen, en een bruine baaien vrouwenrok, die vermoedelijk over de deur lag. De rok was ongevoerd en aan de bovenkant niet volledig omgeboord.

Grytje Gjolts, weduwe van Andries Pytters, vond de rok en het schort later op het land van Pytter Sijmens Algra te Suameer, aan de slootkant in de Boegge. Zij bracht beide kledingstukken bij Minke terug.

Bij haar thuiskomst zag Minke dat de bovenste en onderste grendel van een deur waren weggeschoven. Ze vermoedde dat iemand door een opening naast het kozijn had gegrepen. Zelf had zij niemand zien binnenkomen. Minke vermoedde ook dat een onbekende vreemdeling de diefstal had gepleegd. Ze sloot de verklaring op 12 juli 1803 in Bergum na voorlezing af met haar handmerk. De gemachtigde klerk G.F. Heensma wordt als getuige bij dat merk vermeld.

De verklaring werd opgenomen bij het gerecht van Tietjerksteradeel. De genoemde personen ondertekenden of merkten hun eigen verhoor, zoals in de afzonderlijke tekst staat.

Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.

Wat is nog zichtbaar?

  • De Harste is een historische plaatsaanduiding bij Suameer.
  • Het huis van Minke Poulus en het genoemde land aan de sloot zijn op grond van deze tekst niet precies aan te wijzen.

Minke Poulus/Paulus en Geert Johannes, 1803 en 1807

Minke Poulus is in 1803 in haar 28ste levensjaar en de vrouw van Geert Johannes op de Harste bij Suameer. Minke Paulus is in 1807 in haar 32ste levensjaar en opnieuw zijn vrouw, nu onder Bergum. Naamvariant, partner en leeftijdsverloop passen; de woonplaatsaanduiding verschilt. De teruggevonden rok en het schort uit 1803 en de inbraak van 1807 blijven afzonderlijke zaken.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Suameer en omgeving

Plaatsen in de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Veenarbeider turf.
Veenarbeider turf.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Kleding herstellen rond 1800.
Kleding herstellen rond 1800.
Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.

Bronnen

Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-12-D04, scanbladen 230, 231. Datum: 12 juli 1803. Verklaringen van Minke Poulus.

Verantwoording

  • De betrokkenheid van een onbekende persoon was het vermoeden van Minke, geen vastgestelde identiteit.
  • Verschillende benamingen van stoffen en kleding zijn moeilijk te lezen; ze zijn niet stilzwijgend opgelost.
  • De vondst door Grytje Gjolts is in dit dossier alleen via de verklaring van Minke overgeleverd.
  • De handgeschreven scans zijn voor deze publicatie niet opnieuw gelezen.
  • Enkele historische woordlezingen blijven onzeker. Er zijn geen aanvullende voorwerpen, namen of gebeurtenissen als vaststaand ingevuld.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd