
Paardenverzorging 1800.
Geert Theunis, Sijbren Rommerts en Tijttje Jans verklaren over teruggevonden ijzerwerk en aankopen bij Gerst Pytters. Tijttje vertelt ook hoe zij weigerde een andere verkopersnaam op te geven.

Geert Theunis, huisman in Kooten onder Achtkarspelen, in zijn 62ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij op woensdag de drieëntwintigste van deze maand omstreeks één uur 's middags ontdekte dat hij drie ankers en een schakel van een anker miste. Die hadden aan de zijkant van de vierschuur bij zijn woning gezeten. Ook miste hij een ijzeren band van een duim breed, die naar zijn beste herinnering op de zolder in huis had gelegen.
De drie ankers, de ankerschakel en de ijzeren band waren hem vandaag door de drost getoond. Hij herkende ze allemaal als de zijne.
De getuige kon niet stellig zeggen wie de goederen had gestolen. Hij vond het echter zeer waarschijnlijk dat Harmen Jans het had gedaan. Die woonde op de Bergumerheide, had als arbeider bij de getuige gewerkt en kende zijn huis goed.
Ongeveer twee weken eerder was hij zonder iets te zeggen weggebleven.
Als eerste reden noemde de getuige de genoemde "lep of lod" spade uit de eerdere verklaringen in Achtkarspelen. Hij had die gevonden bij Froukje Fransen, vrouw van Feije Klazes, wonend op de Veenwoudsterwal onder Dantumadeel. Zij zei dat Gerst Pytters, de vrouw van Harmen Jans, ze had gebracht.
Volgens haar had zij daarvan voor vijfentwintig stuivers aan winkelwaren afgenomen. De getuige had de goederen tegen terugbetaling van vijfentwintig stuivers meegenomen, omdat hij ze als de zijne herkende.Als tweede reden noemde hij dat Sijbren Rommerts en diens vrouw hem hadden gezegd dat zij de goederen die vandaag aan de getuige waren getoond, hadden gekocht van Gerst Pytters, vrouw van Harmen Jans. Verder wist hij niets.
Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 25 mei 1806.
Geert Teunes.

Sijbren Rommerts, arbeider op de Bergumerheide onder Bergum, in zijn 61ste of 63ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij naar zijn beste herinnering vier weken vóór de maand mei vier ijzeren ankers en een ijzeren stuk van een deur had gekocht van Gerst Pytters, vrouw van Harmen Jans, wonend onder Bergum. Samen kostten ze zestien stuivers.
Gerst Pytters had hem verteld dat zij de ankers en band had meegenomen van haar mans zuster op de Bergumer Nieuwstad. Die zou ze van een huisberg hebben gesloopt. De genoemde ankers en band waren hem vandaag door de drost getoond.
Hij verklaarde dat dit de stukken waren die hij van Gerst Pytters had gekocht. Verder wist hij niets. Na duidelijke voorlezing plaatste hij zijn handmerk te Bergum op 25 mei 1806.
Dit is het eigenhandig geplaatste handmerk van Sijbren Rommerts, in tegenwoordigheid van P. M. B.
Braunius.
Tijttje Jans, vrouw van Sijbren Rommerts, wonend onder Bergum, in haar 57ste levensjaar, verklaarde onder ede dat haar man enige tijd geleden vier ijzeren ankers en een ijzeren stuk had gekocht. Zelf had zij in de afgelopen week een schakel uit een ploeg en een schakel uit een anker voor twee stuivers gekocht van Gerst Pytters, vrouw van Harmen Jans. Zij wist niet hoeveel haar man voor zijn ijzerwaren had betaald.
De stukken die de drost haar had getoond, waren dezelfde die op de laatst verstreken vrijdag, de vierentwintigste van deze maand, bij haar waren weggehaald.
Voordat zij de ijzerwaren kocht, had zij Gerst Pytters gevraagd waar die ze vandaan had. Die antwoordde dat zij ze had gekocht van haar mans zuster op de Bergumer Nieuwstad. Maar woensdagavond kwam Gerst Pytters opnieuw bij de getuige thuis.
De getuige vertelde haar dat er die dag een man was geweest die had gevraagd of er ook ankers waren. Haar zoontje had gezegd dat hij er niets van wist. Hij kende de man ook niet.
Uit zijn beschrijving vermoedde de getuige dat het Geert Theunis was geweest.
Gerst Pytters antwoordde: "Dat is stront. Zeg maar dat je het van Liebbe Kuijper te Bergum hebt gekocht." De getuige zei: "Dat zeg ik niet. Ik zal de waarheid zeggen." Verder wist zij niets.
Zij sloot haar verklaring na duidelijke voorlezing en ondertekening te Bergum op 25 mei 1806.
Dit is het eigenhandig geplaatste handmerk van Tijttje Jans, in tegenwoordigheid van P.M.B. Braunius.
Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Bergum.
Waarschijnlijk hetzelfde echtpaar. In 1803 wonen Sybren Rommerts en zijn vrouw Tyttje Jans op de Heidstreek onder Bergum; hij is in zijn 59ste levensjaar, zij ongeveer 55. In 1806 verklaren Sijbren Rommerts en zijn vrouw Tijttje Jans op de Bergumerheide; zijn leeftijd is mogelijk in het 61ste of 63ste levensjaar, zij is in haar 57ste. Namen, onderling huwelijk en plaats ondersteunen de identificatie; de leeftijden zijn benaderingen en deels onzeker. In 1803 zijn zij benadeelden na een overnachting, in 1806 kopers/getuigen bij teruggevonden ijzerwerk. De ijzerzaak speelt niet in Het Zwartkruis; alleen het eerdere verhaal bevat navraag bij die herberg.
Bergum 1803 - Sybren Rommerts en logé Aaltie Jans | Geschiedenis Toenentoen.nl
In 1797 is Geert boer in Kuikhorne onder Bergum en 52 jaar. De aangifte van 1799 noemt dezelfde naam, plaats en beroep, maar geeft opnieuw 52 jaar. Dat leeftijdsverschil is niet weggestreept. Hij tekent in 1799 als Geert Teunes. De goederen en tijdstippen betreffen twee verschillende vermissingen. De Geert Theunis in Kooten uit 1806 is in zijn 62ste levensjaar. Dat kan aansluiten op 52 jaar in 1797, maar het oudere verhaal uit 1799 geeft eveneens 52. De verhuizing van Kuikhorne naar Kooten en een overeenkomstige partner zijn niet vastgesteld. Daarom wordt de zaak van 1806 alleen als mogelijke persoonskoppeling toegevoegd.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.





Informatien genomen bij mij J[etze?] van Sminia Drost van 't 5de District in dezen Commissaris om te Strekken na behoren: -
Verklaringen opgenomen door mij, J[etze?] van Sminia, drost van het vijfde district, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.
Aldus gedeponeerd voor ons ondergeschrevene Comm[issari]s en Secretaris te Bergum den 25 maij 1806. [Handtekeningen:] [J?] Sminia; P.M.B. Braunius.
Aldus verklaard voor ons, ondergetekende commissaris en secretaris, te Bergum op 25 mei 1806. [Handtekeningen:] [J?] Sminia; P.M.B. Braunius.
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-22-D08, scanbladen 476, 477, 478, 479, 480. 3 afzonderlijke verklaringen.
Het slot en protocol geven 25 mei 1806, maar woensdag de 23ste en vrijdag de 24ste passen daar niet bij. Dit dateringsverschil is behouden. Geert noemt drie ankers en een ankerschakel; de koper noemt vier ankers. De eerdere informatie uit Achtkarspelen wordt in de transcriptie op de 23ste gedateerd. Sijbrens leeftijd is onzeker: mogelijk in zijn 61ste of 63ste levensjaar; Tijttje is in haar 57ste. De constructie waaraan de ankers zaten en een omschrijving van een schakel zijn moeilijk leesbaar. Harmen Jans wordt verdacht; zijn eigen verhoor of een bekentenis staat niet in deze stukken. Het slot van Tijttjes verklaring op scan 480 is bij de verklaring gevoegd.
Geel bevat de volledige historische transcriptie; de volledige hertaling staat op wit. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.