Franse tijd 1811.
Suameer 1807 - Witte wol aan een zwart schaap
Teije Sjoerds en Tjeerd Geerts vertellen over een nachtelijke ontmoeting op de heide en de herkenning van een schaap bij daglicht.
Teije over de herkenning bij daglicht:
En des anderen daags morgens verklaarde Tjeerd dat het zijn Schaap was.
Teije Sjoerds
Teije Sjoerds, huisman onder Suameer, naar zijn opgave in zijn 56ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij maandagavond 2 februari tussen elf en twaalf uur van zijn zwager Jelke Jans en diens vrouw te Nijega in Smallingerland vandaan kwam. Op de Suameerder heide zag hij iemand met een zwart schaap. Op het eerste ogenblik leek het hem alsof de persoon op handen en voeten ging.
Hij riep: ‘, kom hier dan maar. ’ De knaap ging weg en de getuige dreef het schaap voor zich uit. Hij dacht dat het van zijn buurman Tjeerd Geerts te Suameer was. Hij riep Tjeerd uit bed en zei dat hij een schaap voor hem had gebracht.
Toen Tjeerd opstond, vertelde hij over de ontmoeting. Door de duisternis durfde Tjeerd niet te zeggen of het zijn schaap was. De getuige nam wat wol van een ander, wit schaap en bond die aan het zwarte schaap om het de volgende dag te kunnen herkennen.De volgende ochtend verklaarde Tjeerd dat het zijn schaap was.
De getuige kon door de duisternis niet zeggen wie de persoon met het schaap was. Hij had de persoon niet goed kunnen herkennen. Wel meende hij aan het postuur.
Verder wist hij niets. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 13 februari 1807. Teije Sjoerds.
Tjeerd Geerts
Tjeerd Geerts, huisman onder Suameer, in zijn 66ste levensjaar, verklaarde onder ede dat op maandagavond 2 februari tussen elf en twaalf uur iemand bij hem kwam roepen. Dat was Teije Sjoerds. Hij vertelde dat hij op de Suameerder heide iemand met een schaap had ontmoet.
Toen hij dichterbij kwam, liet die persoon het schaap los en ging weg. Teije had het schaap tot bij het huis van de getuige gebracht en hem gewaarschuwd. Zij gingen samen naar het schaap en vonden het meteen.
Door de duisternis durfde de getuige het echter nog niet als zijn eigen dier herkennen. Samen met Teije merkte hij het met wat wol van een wit schaap. Zij dreven het in zijn hok bij huis.
De volgende ochtend zag de getuige dat het zijn eigen schaap was. Verder wist hij van het voorval niets. Na duidelijke voorlezing plaatste hij zijn handmerk te Bergum op 13 februari 1807.
Dit is het eigenhandig geplaatste handmerk van Tjeerd Geerts, in tegenwoordigheid van P. M. B.
Braunius.
Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Suameer.
Tjeerd Geerts: schaap en twee rammen in februari 1807
Beide verklaringen noemen Tjeerd Geerts, huisman onder Suameer in zijn 66ste levensjaar, met hetzelfde handmerk en dezelfde datum van afleggen: 13 februari 1807. De eerste gebeurtenis betreft een teruggevonden zwart schaap op 2 februari; de tweede twee gestolen zwarte Drentse rammen in de nacht van 11 op 12 februari. De zaken hebben afzonderlijke protocollen en zijn niet samengevoegd.
Suameer 1807 - Een gat achter in het zodenhok
Tjeerd Geerts en zijn gezin in Suameer, 1807
In februari 1807 verklaart Tjeerd Geerts als 65-jarige boer in Suameer over verdwenen schapen. In juni noemen Hidde Tjeerds en Janke Wytses een vader en echtgenoot met dezelfde naam, hetzelfde beroep en dezelfde woonplaats. Een leeftijd van Tjeerd ontbreekt in de juniverklaringen; daarom blijft de koppeling waarschijnlijk. Hidde heet in zijn eigen verklaring Tjeerds en in die van zijn moeder Geerts.
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van de streek
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Bronnen en verantwoording
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-26-D02, scanbladen 555, 556, 557. 2 afzonderlijke verklaringen.
Verantwoording
Teije is in zijn 56ste en Tjeerd vermoedelijk in zijn 66ste levensjaar. De eerste indruk dat iemand op handen en voeten ging, de gedeeltelijk leesbare roep, duisternis en tijdelijke wolmarkering zijn behouden. Teije beschrijft een onzekere postuurvergelijking; daarin is geen dadernaam ingevuld. Tjeerd herkent het dier pas de volgende ochtend.
De getuigenissen staan volledig in modern Nederlands op wit. Een kort geel citaat geeft oorspronkelijke woorden weer. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.
Koppen en ambtelijke afsluitingen
Kop informaties - scan 555
Informatien genomen bij mij Jetze van Sminia Drost van het 5de District in dezen Commissaris om te Strekken na behoren.
Verklaringen opgenomen door mij, Jetze van Sminia, drost van het vijfde district, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.
Slotprotocol - scan 557
Aldus gedeponeerd voor ons Commissaris en Secretaris te Bergum den 13 February 1807. [Handtekeningen:] J. Sminia; P. M. B. Braunius.
Aldus verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 13 February 1807. [Handtekeningen:] J. Sminia; P. M. B. Braunius.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw
Bataafse en Franse tijd