Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Suameer 1807 - Hidde en Janke vertellen over een onbekende man

Hidde Tjeerds en zijn moeder Janke Wytses vertellen over een onbekende man bij hun huis.

Bedstede rond 1800.
Bedstede rond 1800.

Hidde Tjeerds

Hidde Tjeerds, zoon van Tjeerd Geerts, boer in Suameer, woonde bij zijn vader en was in zijn tiende levensjaar. Hij werd opgeroepen en ondervraagd. Hij vertelde over 26 juni, omstreeks halfvier in de middag.

Er waren ruiten ingeslagen en er was een onbekende man bij of in het huis. In zijn verhaal kwamen het openen van een deur en een dreiging om iemand dood te steken voor. De man liep bij het huis en werd gevolgd.

Hidde kwam met zijn moeder weer thuis. Hij zag schade aan een kist in de kruidenierswinkel. Bij de grote kist stond een kleiner kistje. De grote kist was volgens hem nog gesloten. Hij kon niet zeggen of daaruit iets was weggenomen.

Omdat hij verder niets wist, sloot hij zijn verklaring na voorlezing en het plaatsen van zijn handmerk in Bergum op 27 juni 1807. Eigen handmerk: Hidde Tjeerds, een kruis; in aanwezigheid van G. J. Leensma.

Dagelijks leven in Friesland rond 1811.
Dagelijks leven in Friesland rond 1811.

Janke Wytses

Janke Wytses, echtgenote van Tjeerd Geerts, boer in Suameer, was naar haar beste weten in haar vijfenveertigste levensjaar. Zij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd.

Zij vertelde over een onbekende man en haar zoontje, dat zij Hidde Geerts noemde, op 26 juni omstreeks halfvier. Zij sprak met de man. De onbekende was uit het huis weggelopen. Bij thuiskomst zag zij braakschade in het buitenhuis en de winkel.

Zij noemde een bijbel met prenten, een opengebroken kist en twee zilveren sloten. Zij beschreef ook goederen met een gele kleur, een bruine kleur en bloempjes. In de kamer zag zij een klein kistje met braakschade.

Er was nog meer weggenomen. Zij had de onbekende man tot Garijp gevolgd en hem aangesproken. Hij droeg een zwartgestreepte rok, een zwart kamizool en een grijs hoofddeksel. Zij beschreef hem als kort en zwaar van lichaam.

Omdat zij verder niets wist, sloot zij haar verklaring na voorlezing en het plaatsen van haar handtekening in Bergum op 27 juni 1807. Ondertekend: Janke Wytses.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Suameer.

Tjeerd Geerts en zijn gezin in Suameer, 1807

In februari 1807 verklaart Tjeerd Geerts als 65-jarige boer in Suameer over verdwenen schapen. In juni noemen Hidde Tjeerds en Janke Wytses een vader en echtgenoot met dezelfde naam, hetzelfde beroep en dezelfde woonplaats. Een leeftijd van Tjeerd ontbreekt in de juniverklaringen; daarom blijft de koppeling waarschijnlijk. Hidde heet in zijn eigen verklaring Tjeerds en in die van zijn moeder Geerts.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Een bedstede rond 1800.
Een bedstede rond 1800.
Een ambtenaar in een dorp rond 1800.
Een ambtenaar in een dorp rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1811.
Dagelijks leven in Friesland rond 1811.
Dorpsleven in Friesland rond 1800.
Dorpsleven in Friesland rond 1800.
Touwslagers aan het werk rond 1800.
Touwslagers aan het werk rond 1800.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D016. Datering: 27 juni 1807. Scanbladen 37, 38, 39, 40.

Verantwoording

Deze getuigenissen bevatten omvangrijke onleesbare passages. Daardoor konden niet alle handelingen, beschrijvingen en goederen uit de aangeleverde tekst worden weergegeven.

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

De getuigenissen zijn volledig in modern Nederlands weergegeven. De ambtelijke vertelvorm is behouden; er is geen ik-vorm toegevoegd. Eigen waarnemingen, horen zeggen en vermoedens blijven onderscheiden. Een eindvonnis is niet aanwezig.

Ambtelijke aanhef en protocollen

Verklaringen afgenomen voor Minse Wytses, mederegent van het vijfde district in Friesland, als commissaris, om te dienen waar dat behoort.

Janke Wytses - protocol

Aldus verklaard voor de ondergetekende commissaris en klerk in Bergum op 27 juni 1807. Ondertekend: Minse Wytses en [G. J. Leensma?].

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd