Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Noordermeer 1807 - Geld verdwenen uit een gesloten kist

Klaas Jacobs Meelker en Aaltje Fookes missen geld terwijl de kist en het kabinet nog gesloten zijn.

Een woning rond 1800.
Een woning rond 1800.

Klaas Jacobs Meelker

Klaas Jacobs Meelker, arbeider in Noordermeer in Bergum, was in zijn zevenenzeventigste levensjaar. Hij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd. Hij verklaarde dat hij op dinsdag 14 juli naar de kist in de kamer van zijn huis ging.

Hij ontdekte dat uit een buidel die daar stond geld was verdwenen: zes à zeven gulden en twee dukatons. Vervolgens ging hij naar een kabinet in dezelfde kamer. Daaruit miste hij een nog niet verwerkt grauw laken van vier en een halve el.

Omdat hij dagelijks met zijn vrouw in de tuin achter het huis werkte, wist hij niet wanneer de diefstal was gebeurd of wie die had gepleegd. Toen hij naar de kist en de kabinet ging, bleken die nog op slot te zitten.

Daarom deed hij nader onderzoek. Hij merkte dat het kabinet met een mes geopend kon worden, zoals hem bij verder onderzoek bleek. Hij vermoedde dat de dader het kabinet zo had geopend.

Daarin lag de sleutel van de kist. Die was vermoedelijk uit het kabinet gehaald om de kist te openen en daarna weer, na het sluiten van de kist, teruggelegd. Vervolgens was het kabinet weer gesloten.

Hij wist niet hoe de dader binnen was gekomen, tenzij via de achterdeur. Bij de klink ontbrak een onderdeel uit een gat. Door dat gat kon gemakkelijk een vinger of iets anders worden gestoken om de klink op te lichten.

Zijn vrouw had het vermiste laken teruggevonden op een lege bedstee in de kamer, waar de getuige en zijn vrouw niet sliepen. Omdat hij verder niets wist, sloot hij zijn verklaring na duidelijke voorlezing en het plaatsen van zijn handmerk in Bergum op 17 juli 1807.

Eigen handmerk: Klaas Jacobs Meelker, een kruis; in aanwezigheid van G. J. Leensma.

Bakkerij rond 1800.
Bakkerij rond 1800.

Aaltje Fookes

Aaltje Fookes, echtgenote van Klaas Jacobs Meelker, arbeider in Noordermeer in Bergum, was in haar zevenenzeventigste levensjaar. Zij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd.

Zij verklaarde dat zij en haar man op 14 juli ontdekten dat geld was verdwenen uit een zakje in een kist in de kamer van hun huis: zes à zeven gulden en twee dukatons. Ook uit het kabinet in dezelfde kamer ontbrak een grauw, nog niet verwerkt laken van vier en een halve el.

Vandaag had zij dat laken weer teruggevonden, op een lege bedstee in de kamer. Zij en haar man werkten dagelijks in de tuin achter hun huis. Het huis was gesloten. De achterdeur had echter een gebrek: een onderdeel onder de ring ontbrak.

Daarom dacht zij dat de dader met een vinger of iets anders door het gat de achterdeur had geopend en zo via de achterdeur ook weer naar buiten was gegaan. Omdat de sleutel van de kist in het kabinet lag, dacht zij dat de dader eerst het kabinet en daarna de kist had geopend.

De kist en het kabinet waren immers weer gesloten, zoals tevoren, en de sleutel lag op dezelfde plaats in het kabinet. Bij onderzoek bleek dat het kabinet gemakkelijk met een mes of iets anders geopend kon worden.

Zij wist niet wie de diefstal had gepleegd. Zij sloot haar verklaring na voorlezing en het plaatsen van haar handmerk in Bergum op 17 juli 1807. Eigen handmerk: Aaltje Fookes, een kruis; in aanwezigheid van G. J. Leensma.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Noordermeer.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Geld rond 1770.
Geld rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Ambtelijke aanhef en protocollen

Verklaringen afgenomen voor Minse Wytses, mederegent van het vijfde district in Friesland, als commissaris, om te dienen waar dat behoort.

Aaltje Fookes - protocol

Aldus verklaard voor de commissaris en klerk in Bergum op 17 juli 1807. Ondertekend: [G. J. Leensma?], klerk.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D017. Datering: 17 juli 1807. Scanbladen 40, 41, 42.

Verantwoording

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

De getuigenissen zijn volledig in modern Nederlands weergegeven. De ambtelijke vertelvorm is behouden; er is geen ik-vorm toegevoegd. Eigen waarnemingen, horen zeggen en vermoedens blijven onderscheiden. Een eindvonnis is niet aanwezig.