Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Gevangenen, de Boorne en nieuwe strijd, 1460-1462
Rienick opnieuw gevangengenomen
In 1460, in de nacht van Sint-Agnes, nam Kempo Jongama uit Raerd Rienick, de zoon van Doytya uit Akkrum, gevangen. Rienicks broer Lyuwe had het jaar ervoor Hessel, de zoon van Ede uit Bozum en de broer van Kempo, gedood. In mei van hetzelfde jaar werd Sickamahuis in Akkrum ingenomen en verwoest.
Rienick kwam door een schikking vrij uit Kempo's gevangenschap. Daarna nam Joucke Galama hem op 16 juni samen met zijn broer Lyuwe gevangen. Zij werden naar de Wouden gebracht.
Verdronken in de Boorne
In hetzelfde jaar kwam Focke Eeskis met veel mannen naar Irnsum. De inwoners verzamelden zich en dreven hem met geweld weer weg. Daarbij verdronken ongeveer zestien van Fockes mannen in de Boorne bij Aylsum.
Een versterkt huis en een mislukt beleg
Op 18 april 1461 nam Butte, de zoon van Eese en de man van Doenya's zuster, het stenen huis in Irnsum in dat aan Wattya, de zoon van Minne, toebehoorde. Hij liet er een gracht en bolwerken omheen maken en ging er wonen.
Op 12 juni van hetzelfde jaar belegerden de gezamenlijke landen Haring en Agge Doenya op Joucke Galama's huis in Akmarijp. Het huis werd niet ingenomen. Voor het huis werden Rienick Camstra, Syuerdt Aylua en nog zeven mannen doodgeschoten. De anderen gingen ieder weer naar huis. De Doenya's werden daarna nog moediger dan ooit. Zij haalden koeien weg bij Bolsward, Boxum en overal elders. Zij namen mensen gevangen en legden hun naar eigen goeddunken schattingen op.
Tzalinck Sytyama in Marrum gedood
Op Palmzondag 1462 werd Tzalinck Sytyama in Marrum in Ferwerderadeel door Schelte Jaiama gedood. Schelte raakte zelf aan zijn knie gewond en stierf daar later aan. Tzalinck was de vader van Syds en Fecke Bottinga.
Zoals ik in andere boeken over hem geschreven vind, was hij de moedigste en onvervaardste hoofdeling van zijn tijd in Friesland. Hij voerde veel oorlog tegen de Vetkopers in Ferwerderadeel en omgeving.
Vrede en een nieuwe gevangenneming
Begin september 1462 kreeg Harinck Doenya Hiddamahuis in Nijland in handen. Hij liet er een gracht omheen maken en ging er wonen. Daarna kwam vrede tot stand tussen Epe Kee en Haring Doenya. Haring verzoende zich ook met Douwe Syaerda en Goslick Juwinga. De vrede bleef behouden. Op 5 november van dat jaar werd Sierck Doenya door Gala te Koudum gevangengenomen.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 107-108 (PDF-bladzijden 118-119).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf het jaar 1460 op blz. 107 tot Siercks gevangenneming op 5 november 1462 op blz. 108. Het jaar 1463 begint de volgende pagina.
- Alle genoemde verwantschappen en de reden voor Rienicks gevangenneming zijn behouden. De schikking, tweede gevangenneming met Lyuwe op 16 juni, vervoer naar de Wouden, mei en vernietiging van Sickamahuis zijn afzonderlijk opgenomen. Ongeveer zestien verdronken mannen bij Aylsum zijn de opgave van de kroniek.
- Butte wordt aangeduid als Eeses zoon en echtgenoot van Doenya’s zuster; dit is niet tot een vrijblijvende kennis of een nieuw genoemde broer gemaakt. Het huis van Wattya, Minne’s zoon, de gracht en bolwerken op 18 april 1461 zijn behouden.
- 12 juni, de twee met naam genoemde gedode mannen en nog zeven anderen, het mislukken van het beleg, koeienroof, gevangenen en opgelegde schattingen zijn volledig verteld. De kwalificatie moediger is die van de kroniek.
- Palmzondag 1462, Tzalinck Sytyama, Schelte Jaiama’s kniewond, de vader van Syds en Fecke Bottinga en Worps beoordeling uit andere boeken zijn bewaard. Die persoonlijke bronbeoordeling staat in grijs. Het is geen modern onafhankelijk oordeel over wie de moedigste hoofdeling was.
- Hiddamahuis, begin september, gracht, bewoning en vrede met Epe Kee, Douwe en Goslick staan vóór de laatste gevangenneming, zoals in de afdruk. Gala/Gale/Gaele en de historische plaatsvormen zijn geen nieuwe ongecontroleerde biografische identificaties geworden.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is met de afdruk van boek 4 vergeleken. Onzekere tekstlezingen, naamvormen en dateringen blijven afzonderlijk verantwoord. De vergelijking met de kroniek is geen onafhankelijke bevestiging van al haar historische mededelingen.