Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Bierconflict en de val van Leeuwarden, 1487

Het eerdere verbond

In 1487 werd Leeuwarden door de Schieringer hoofdelingen veroverd. Opdat onze nakomelingen weten waarom de Schieringers zo verbitterd waren, moet worden verteld dat drie steden in Westergo, Leeuwarden, Sneek en Bolsward, zagen hoeveel geweld hoofdelingen van beide partijen dagelijks pleegden tegen elkaar, de boeren en buitenlandse kooplieden, tot groot nadeel, schade en schande van alle Friezen. Met enkele hoofdelingen sloten zij daarom een verbond om de ongehoorzamen te straffen en goede rechtspraak en orde in het land te brengen. Daarover is eerder bij 1482 uitvoerig geschreven. Maar het verbond duurde niet lang.

Alleen Leeuwarder bier

Daarna werden de Leeuwarders overmoedig. Zij verachtten en benadeelden de hoofdelingen binnen en buiten de stad zoveel zij konden, vooral de Schieringers. Zij bedachten nieuwe, ongebruikelijke regels voor hun stad en de landen en dorpen eromheen. Zo mocht men geen Haarlems bier of kuitbier verkopen of tappen, maar alleen hun eigen bier dat in Leeuwarden was gebrouwen. Dat mishaagde veel mensen op het platteland en ook hoofdelingen in hun eigen stad.

Op een dag zaten enkele plattelandsbewoners in Leeuwarden Haarlems kuitbier te drinken. De Leeuwarder brouwers hoorden het, kwamen het huis binnen en verboden hun dat, op grond van het bevel van de stadsbestuurders. Zij begonnen te ruziën en te vechten. Steeds meer burgers kwamen de brouwers helpen. De drinkers vluchtten het huis uit en zochten een toevlucht op het huis van Pieter Cammingha in Leeuwarden.

Het gerucht verspreidde zich door de straten. Gewapende burgers kwamen voor Pieter Cammingha’s huis. Zij wilden de overtreders in handen krijgen en als ongehoorzamen straffen. Pieter was zeer geliefd bij de Schieringer hoofdelingen in heel Friesland. Daarom ging door het land het gerucht dat de Leeuwarders hem in zijn huis belegerden.

Twee weduwen gaan naar Barrahuis

Overal in Oostergo en Westergo waar de Schieringers de macht hadden, werden de klokken geluid. Op de avond vóór Sint-Jacob kwamen zij met Sneek en Franeker bij Barrahuis bijeen. Naar men zei hadden zij wel achtduizend mannen. Zij besloten de overmoed van Leeuwarden te breken en de stad aan te vallen.

Vroeg op Sint-Jacob kwamen twee eerbare weduwen uit Leeuwarden naar hen toe: Vrouck, weduwe van Kempo Wnya, en Doedt, weduwe van Haye Heringa. Zij vroegen en smeekten de steden en hoofdelingen weg te trekken om kwaad en bloedvergieten te voorkomen. Als Leeuwarden hun onrecht had gedaan, moesten beide partijen de zaak aan goede, wijze mannen voorleggen om het geschil te vereffenen.

Een brief moet uiterlijk op de middag terug

De steden en hoofdelingen overlegden. Zij lieten heer Joucke, pastoor in Doolegoutum, een brief aan Leeuwarden schrijven. Iedereen moest vrij kunnen kopen en verkopen waar hij wilde. Men moest vreedzaam onderling kunnen reizen en omgaan. Iedereen moest zijn eer, staat en vrijheden volgens de oude gewoonte behouden, naast enkele andere bepalingen.

Met de vrouwen lieten zij de stad weten: als Leeuwarden de brief uiterlijk op de middag bezegeld naar het leger terugstuurde, zou iedereen naar huis gaan en de stad met rust laten. Kwam de brief niet op tijd bezegeld terug, dan zouden zij de stad met geweld aanvallen. De brief werd in Leeuwarden aan alle burgers voorgelezen.

Meester Pieter, Sibrants zoon en olderman van Leeuwarden, was een wijs en ervaren man. Hij voorzag het gevaar en raadde met enkele andere vooraanstaande bestuurders aan de brief te bezegelen en terug te sturen. Hij zei dat geen enkele bepaling de stad benadeelde. Maar de gewone burgers en inwoners riepen dat zij hen onmiddellijk zouden doodslaan als zij de brief bezegelden. Zij wilden niet toestaan dat mensen uit Westergo in Oostergo kochten of verkochten.

De aanval bij de Tuinen

Toen de Schieringers hoorden dat Leeuwarden niet wilde bezegelen, trokken zij woedend en met al hun macht van Barrahuis naar de stad. Op Sint-Jacob, tegen de vespertijd, vielen zij Leeuwarden aan de oostkant bij de Tuinen krachtig aan. De Leeuwarders weerden zich bij de eerste aanval dapper en sloegen hen terug. Er vielen wel vier Schieringers.

De Schieringers vielen opnieuw zo hevig aan dat de Leeuwarders, nadat enkele burgers waren gedood, van de verdedigingswerken terugweken. De Schieringers namen de stad in. Zij doodden als een van de eersten meester Pieter Sibrantszoon Pinckert, olderman van Leeuwarden en baccalaureus in beide rechten, nadat hij had gebiecht.

De rijkste burgers werden gevangengenomen en naar Sneek en andere hoofdelingenhuizen gebracht. De hele stad werd geplunderd en beroofd. Leeuwarden had twee grote kanonnen. Het grootste werd in stukken geslagen en het andere door de Schieringers weggevoerd. Zij stelden Worp, Lyuwes zoon uit Boksum, aan om de stad voorlopig te besturen en te bewaken.

Ende Leeuuerden was daer nae een tyt lanck in groot lyden ende verdriet.

Leeuwarden verkeerde daarna lange tijd in groot lijden en verdriet.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.