Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Kloosteroorlog en het beleg van Sloten, 1487

Yge en Douwe doen een beroep op kerkelijke rechters

Op 27 februari 1487 werd de algemene vergadering in Bolsward gehouden. Yge en Douwe, Gaeles zonen, kwamen voor de steden. Voor zichzelf en hun helpers en vrienden die bij het beleg van de Spycker waren geweest, verklaarden zij in beroep te gaan bij de bisschop van Utrecht, de aartsbisschop van Keulen of de paus in Rome. Dat beroep gold alle kerkelijke straffen en andere bezwaren die hun wegens die gebeurtenissen konden treffen.

Zij boden de steden ook aan hun geschillen met de monniken van Hemelum aan twee prelaten in Friesland en de steden Bolsward en Leeuwarden over te laten, mits er goed bestuur en hervorming in Stavoren en Hemelum kwam. Zij namen Leeuwarden en Bolsward als getuigen en Simon heer Ottis als keizerlijk getuige. De abt wilde dit voorstel niet aannemen. Volgens hem boden Yge en Douwe alleen aan de schade aan de Spycker te laten beoordelen, niet de grond en inkomsten die het klooster van hen eiste. Bovendien verdacht hij Leeuwarden en Bolsward van partijdigheid: zij steunden Galama openlijk tegen hem. Sneek, zijn bondgenoot, was niet als scheidsrechter aangewezen.

Driehonderd soldaten uit Gelderland

De abt van Stavoren en Hemelum zag dat hij met het geestelijke zwaard niet van Yge kon winnen. Yge verachtte de ban en ging ertegen in beroep, maar zette dat beroep niet door. Daarom lieten de abt en Minne in Harich omstreeks mei driehonderd buitenlandse soldaten uit Gelderland komen om zich met het wereldlijke zwaard tegen Yge en zijn vrienden te verdedigen.

Yge verzamelde daarop zijn vrienden en helpers en trok met de Bolswarders tegen Minne in Harich op. Zij troffen Minne en zijn helpers. Sommigen werden gedood; anderen vluchtten in de kerk van Hospitaal. Yge, zijn helpers en de Bolswarders staken de kerk in brand, met de heilige sacramenten erin. Daar gebeurden later lange tijd door Gods toelating grote wonderen. De kerk werd later herbouwd van de gaven en offers die er werden gebracht. De mensen die in de kerk waren gevlucht, kwamen naar buiten en werden gevangengenomen.

Na de brand kwam abt Agge met de buitenlandse soldaten. Hij verdreef Yge en diens helpers. Zij vluchtten allemaal op Yges huis in Oudega, dat vol mensen raakte. De soldaten achtervolgden hen tot het huis, maar namen het niet in. De abt vertrok met zijn mannen en bleef in Wijckelre Balk. De Bolswarders en Yges andere helpers gingen naar huis.

Het stedenverbond valt uiteen

Leeuwarden en Bolsward vergaderden en besloten eensgezind Yge en zijn helpers met al hun macht bij te staan tegen hun vijanden en de buitenlandse soldaten het land uit te drijven. Daarmee was het stedenverbond afgelopen. De oude partijstrijd in Friesland laaide sterker dan ooit op.

Leeuwarden, Bolsward, Juw Juwinga en zijn vrienden hielpen Yge Gaelis en de andere Vetkopers tegen de abt en de Schieringers in Gaasterland. Later steunden die steden met Galama en de andere Vetkopers ook Juw tegen Goslick Juwinga. Eerst Pieter Harincxma en na zijn dood Bocke Harincxma verbonden zich daarom met de Snekers, Franekers, Syaerda, Hottinga en andere Schieringers in Westergo. Zij zouden de abt, Menno in Harich en de Schieringers in Gaasterland helpen tegen Leeuwarden, Bolsward, Galama en de andere Vetkopers. Later hielpen zij Goslick tegen Juw en diens vrienden en helpers, zoals u verderop in dit boek zult lezen.

De strijd tussen steden, hoofdelingen en landen duurde zo lang dat Leeuwarden, Bolsward, Juw en Galama met hun partijgenoten de Groningers naar Westergo haalden tegen de Schieringers. Hun tegenstanders, de Snekers, Franekers en andere Schieringer hoofdelingen, haalden daarna hertog Albrecht van Saksen naar Friesland tegen Groningen en hun andere vijanden. Dat bracht grote verwoesting, bloedvergieten, schade en ellende over beide partijen en heel Friesland.

Terug naar de oorlog in Gaasterland

Nu wil ik de genoemde oorlog in Gaasterland verder volgen.

Omstreeks Sint-Jacob in 1487 kwamen veel Leeuwarders naar Bolsward. Met Juw Juwinga, toen hoofdeling in Bolsward, en de burgers trokken zij naar Yge in de Noordwolde. Met Yge en zijn vrienden gingen zij verder naar de soldaten van de abt in Wijckelre Balk. Die zagen zoveel mannen aankomen dat zij niet durfden af te wachten. Zij trokken naar Sloten, waar hoofdeling Rienick Harincxma hen binnenliet.

Aanscke bemiddelt bij Sloten

Yge en zijn helpers achtervolgden hen tot Sloten. Enkele soldaten van de abt werden gegrepen en gedood. Yge viel de stad krachtig aan, maar de buitenlandse soldaten en de burgers verdedigden zich dapper. Zij schoten zo hevig vanuit de stad en het huis dat Yge met zijn mannen moest terugwijken.

Rienick Harincxma, Wattya’s zoon, stuurde zijn vrouw Aanscke, de zuster van Juw Juwinga, met anderen naar Juw, Yge en de steden om vrede en een bestand tussen de abt en Yge te bereiken. Na veel overleg kwam er een bestand: de buitenlandse soldaten moesten onmiddellijk het land verlaten en Yge en zijn helpers moesten bij Sloten vertrekken. Dat gebeurde dezelfde dag. De Leeuwarders, Bolswarders en Yge gingen naar huis en de soldaten verlieten het land.

De Schieringer hoofdelingen zetten Worp, Lyuwes zoon uit Boksum, op het huis van Minne, Hilles zoon, in Harich. Hij moest Yge bestrijden en de Schieringers in de omgeving beschermen. Worp beroofde Yge en zijn vrienden, en Yge deed hetzelfde tegen hen. Dat ging de hele zomer en winter door. Zij berokkenden elkaar en de boeren in Gaasterland grote schade.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.