Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Vertrek van de soldaten, 1496

Belasting en kerkzilver voor de soldij

De steden en hoofdelingen, vooral van de Schieringer partij, stemden ermee in dat Westergo belasting zou betalen om Goslick Juwinga's soldaten uit het land te krijgen. Die lagen nog in Bolsward en Harlingen. Sommige boeren betaalden vrijwillig; bij anderen werd de belasting afgedwongen. Goslick nam ook enkele kelken uit de kerk van Bolsward en uit enkele dorpskerken van plaatsen die hem steunden. Daarmee betaalde hij de soldaten.

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

Vertrek en afbraak van het Harlinger huis

Na het feest van Maria's Ontvangenis vertrokken de soldaten vanuit Workum over zee naar Holland. De Franekers en Hero Hottinga haalden veel grote en kleine kanonnen en acht tonnen buskruit uit het Harlinger huis, die Groningen daar had achtergelaten. Daarna braken zij het huis af.

Losgeld voor Tyerck en Sibrant

Bij hun vertrek uit Friesland namen de soldaten Tyerck Walta en Sibrant Roorda als gevangenen mee. Zij betaalden de soldaten:

  • Tyerck Walta: achthonderd enkele guldens.
  • Sibrant Roorda: vierhonderd enkele guldens.

Zo kwamen zij vrij. Tyerck keerde niet naar Friesland terug. Hij reisde naar Kampen en Zwolle en bleef tot 1498 als balling buiten het land.

Ende all Westergoo was blyde, dat sy van Gronigers ende den knechten waeren verlost.

Heel Westergo was blij dat het van de Groningers en de soldaten verlost was.

Soldaten onderweg, rond 1495.
Soldaten onderweg, rond 1495.

Wybe Jarichzoon gedood in Grouw

Op 24 augustus van datzelfde jaar 1496 kwamen Leeuwarders naar Grouw. Op het kerkhof sloegen zij de hoofdeling Wybe Jarichzoon dood.

Hij was altijd een vijand van de Leeuwarders geweest, zoals ik hiervoor op veel plaatsen heb geschreven.

Worps oordeel over het jaar 1496

Zo eindigde dit jaar in Friesland met veel bloedvergieten, roof, brand en andere misdaden. In Friesland bleek waar te zijn wat Christus in het evangelie zegt: ieder rijk dat in zichzelf verdeeld is, zal vergaan of worden verwoest. Friesland was al jarenlang in twee partijen verdeeld. Maar haat, afgunst en kwaadwilligheid namen steeds toe. De Vetkopers haalden de Groningers het land binnen om de Schieringers te onderdrukken. Daartegenover haalden de Schieringers vreemde, buitenlandse soldaten binnen om de Vetkopers te vernietigen. Zo werden beide partijen van hun bezittingen beroofd en bleven ook de steden niet gespaard. Als de ene partij te maken kreeg met doodslag, gevangenneming, brand of plundering, lachte en juichte de andere partij. Omgekeerd gebeurde hetzelfde. Dat ging door totdat grote heren het land binnenkwamen. Zij ontzagen geen van beide partijen, maar namen alles.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een gevecht bij het water, rond 1460.
Een gevecht bij het water, rond 1460.
Na een gevecht, rond 1460.
Na een gevecht, rond 1460.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 261-263 (PDF-bladzijden 272-274).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf Doe hebben die steden op blz. 261 tot maer hebbent all genoemen op blz. 263. Jaarafsluiting 1496 volledig bewerkt; opening 1497 is het vervolg.
  • Schieringer belastingbesluit, vrijwillig/afgedwongen, kelken Bolsward en bevriende dorpskerken, soldij, vertrek na Maria's Ontvangenis vanuit Workum, Holland, kanonnen/acht tonnen buskruit en afbraak zijn opgenomen. Tonnen niet naar moderne massa omgerekend.
  • Verhouding tot eerder verblijf tot Sint-Thomas apostel niet onafhankelijk opgelost. Beide berichten behouden zonder vertrekdag te verzinnen. Deze bronvraag blijft onopgelost.
  • Tyerck/Sibrant mee, achthonderd/vierhonderd enkele guldens, vrijlating, Kampen/Zwolle en ballingschap tot 1498 behouden. Gele zin over Westergo is volledig letterlijk naar de afdruk en modern in gewone tekst.
  • 24 augustus, Grouw, kerkhof, Wybe Jarichzoon en blijvende vijandschap plus Worps ik-verwijzing behouden. Geen ongefundeerde verdere persoonsidentificatie.
  • Volledige evangelieverwijzing, beide partijen/buitenlandse hulp, wederzijdse verarming/gejuich en grote heren staan grijs als Worps oordeel. Geen nieuwe ik-zinnen of namen van latere heren toegevoegd.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
  • Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.
  • Gebrant in Worps oordeel op blz. 262 is weergegeven als brand, zonder de verdergaande uitleg dat hier personen werden verbrand.