Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Groninger bolwerken vallen, 1496

Het Harlinger blokhuis ingesloten

Hero Hottinga en Goslick Juwinga trokken met hun soldaten en de Franekers naar het huis in Harlingen dat Groningen nog bezette. Zij bemachtigden het grote geschut dat Groningen er had achtergelaten. Maar zij konden het huis niet met geweld veroveren. De bezetters wilden niet opgeven, omdat zij nog op Gronings ontzet wachtten. De Franekers en de naburige dorpen, waaronder Arum, Pingjum en Witmarsum, bewaakten het huis zo dat niemand erin of eruit kon.

Een beleg, rond 1500.
Een beleg, rond 1500.

Elf schepen teruggedreven

Groningen stuurde elf koggen of Rijnschepen met mannen, wapens en voedsel om het belegerde huis te ontzetten en te bevoorraden. De Franekers trokken met de Friezen en de soldaten naar het strand om hun landing te verhinderen. Vanuit de schepen en het Harlinger huis werd hevig op de Friezen geschoten. Toch werden de schepen tegengehouden en durfden hun opvarenden niet aan land te komen. Toen zij zagen dat landen niet lukte, keerden zij om en zeilden naar Groningen terug.

Overgave en nieuwe bezetting

Daarop vielen de Franekers met een deel van de soldaten en de Friezen het huis zonder ophouden aan. Zij beschoten het met het Franeker kanon, totdat de verdedigers de moed verloren. Zij verwachtten geen ontzet meer en gaven zich over met behoud van leven en wapens. Jonker Focx hield het huis vervolgens bezet totdat de soldaten het loon hadden ontvangen dat Goslick en Hero hun hadden beloofd.

Een deel van de soldaten bleef in Bolsward, een ander deel op het Harlinger huis, van Sint-Franciscusdag tot Sint-Thomas apostel. Zij bezorgden de burgers van Bolsward grote schade en overlast.

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

Wattye Harincxma terug in Sloten

Na de verovering van het Harlinger huis trokken de Snekers met de omliggende gebieden naar Sloten. Zij belegerden Wattye Harincxma's huis, waar Coort van Bremen als kastelein met Groningers lag. Toen Coort de sterke Friese krijgsmacht zag komen, werd hij bang. Hij gaf het huis over op voorwaarde dat hij en zijn mannen met hun bezittingen naar Groningen mochten vertrekken, zonder schade aan leven of goederen. Zo trok Coort met zijn mannen naar Groningen en keerde Wattye Harincxma op zijn huis terug.

Storm en dijkbreuken bij Taecke zyll

De Snekers trokken met hun vrienden verder naar het huis bij Taecke zyll, dat ook nog door Groningers bezet was. Met het grote kanon dat zij uit Sneek hadden meegebracht, beschadigden zij het bolwerk zwaar. Toch konden zij het door het hoge water niet veroveren. Intussen stak een hevige storm op. De dijken braken en het water liep over het land. Het huis, dat al zwaar was beschoten, scheurde door de vloed en het geweld van het water.

De soldaten op het huis werden bang. Toen de storm wat afnam, voeren zij per schip naar Kuinre en vervolgens naar Groningen. Zij lieten het huis en de gevangenen die zij er hadden achter. De Snekers kwamen en braken het huis geheel af. De gevangenen kwamen vrij.

Daarmee werd Westergo bevrijd van het juk van het Groninger verbond.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Soldaten onderweg, rond 1495.
Soldaten onderweg, rond 1495.
Een schutter, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Vissen met fuiken, rond 1450.
Vissen met fuiken, rond 1450.
Water halen, rond 1450.
Water halen, rond 1450.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 260-261 (PDF-bladzijden 271-272).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf Doe toegen Hero Hottinga op blz. 260 tot Westergoe verlost van dat juck des Gronigers verbonde op blz. 261, vóór het soldijbesluit. Alle drie bolwerken volledig bewerkt.
  • Geschut, eerste mislukte aanval, hoop ontzet, genoemde dorpen, afsluiting, elf koggen of Rijnschepen, mannen/wapens/voedsel, vuur uit schepen/huis, verhinderd landen en terugkeer zijn behouden. Scheepstypen blijven het alternatief uit de afdruk.
  • Voortdurende aanval, Franeker kanon, overgave met leven/wapens, Focx tot beloofde soldij, verdeling bezetting en schade Bolsward zijn behouden. Coort van Bremen, Wattye en alle vertrekvoorwaarden blijven staan; Coort niet zonder bewijs met eerdere Coort Oolgers gelijkgesteld.
  • Taecke zyll blijft bronnaam. Hoog water, Sneker kanon, storm/dijkbreuken/scheurend huis, vertrek toen storm afnam via Kuinre, gevangenen, afbraak en vrijlating blijven behouden. Geen exacte stormdatum of naam ingevuld.
  • Sint-Franciscus tot Sint-Thomas apostel blijft behouden; volgende passage noemt vertrek na Maria's Ontvangenis. Chronologische verhouding niet zelfstandig opgelost. Deze bronvraag blijft onopgelost. Uitspraak over bevrijding van het juk staat grijs als Worps oordeel.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
  • Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.