Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Focx landt en Bolsward wordt veroverd, 1496

Achthonderd soldaten landen bij Suerich

Terwijl Friesland er zo voorstond, kwamen Goslick Juwinga, hoofdeling van Bolsward, en Hero Hottinga, hoofdeling in Wommels, uit Holland met achthonderd soldaten bij Suerich aan land. Jonker Nytert Focx was hun opperbevelhebber. De Groningers uit Harlingen, Lidlum, Lunekercke en andere plaatsen trokken naar de kust toen zij van hun komst hoorden. Zij wilden verhinderen dat de soldaten aan land kwamen.

De soldaten hadden gezworen na hun aankomst niet te eten of te drinken voordat zij Bolsward hadden veroverd. Zij sprongen uit de schepen, gereed om tegen de Groningers te vechten. Hoewel de Groningers wisten dat het maar achthonderd soldaten waren en zijzelf meer dan tweeduizend man sterk waren, werden zij bang. Zij trokken haastig vanuit Harlingen te paard en te voet naar Leeuwarden en verder naar Groningen. Uit angst lieten zij hun grote kanonnen in Harlingen achter. Het allergrootste wierpen zij bij de zijl in het water. Het nieuwe blokhuis van Harlingen bezetten zij wel met mannen en geschut.

Toen de Franekers van de vlucht naar Leeuwarden hoorden, stuurden zij hun ruiters uit. Veel boeren uit de omgeving van Harlingen en Franeker die door de Groningers schade hadden geleden, sloten zich aan. Zij achtervolgden de Groningers tot Leeuwarden en doodden er enkelen.

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

Bolsward overvallen op 4 oktober

Goslick Juwinga en Hero Hottinga trokken die eerste avond met hun soldaten Franeker binnen. Nog diezelfde nacht trokken zij weer uit naar Bolsward. Andere Schieringer hoofdelingen gingen mee. Op 4 oktober, Sint-Franciscusdag, overvielen zij de stad tussen vijf en zes uur 's morgens bij het hof van Suouman Tabbis. De Bolswarders boden zo veel mogelijk weerstand, maar Goslick, Hero en hun soldaten drongen binnen en doodden twaalf burgers. Gevangengenomen werden:

Van de soldaten werd er één gedood; anderen raakten gewond.

Juw gedood en Tyerck niet uitgeleverd

Soldaten namen Juw Juwinga gevangen. Hij bood hun zeshonderd gouden gulden als zij hem hielpen ontkomen. Zij brachten hem naar een klein huisje om hem later voor dat geld weg te kunnen helpen. Maar zijn verblijf werd verraden. Goslick Juwinga, zijn neef, haalde hem uit het huisje en sloeg hem dood. Goslick bood de soldaten die Tyerck Walta gevangenhielden tweehonderd gouden gulden om ook hem te mogen doden. Zij weigerden hem over te leveren.

Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1495.

Buit in Bolsward en Hemmemahuis hernomen

De soldaten namen de bezittingen af van de Bolswarder burgers die Juws vrienden waren geweest. Hero en Goslick hadden hun dat toegestaan. De burgers kochten hun eigen goederen van de soldaten terug. Wat zij niet terugkochten, werd door vreemden gekocht of door de soldaten naar Holland gestuurd.

De Groningers op Doecke Hemmema's huis in Berlikum, dat zij eerder hadden veroverd, hoorden dat Bolsward was ingenomen. Ook zij vluchtten en lieten het huis achter. Doecke Hemmema was meteen ter plaatse en nam zijn eigen huis weer in.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Verzorging van een gewonde soldaat, rond 1500.
Verzorging van een gewonde soldaat, rond 1500.
Een nachtelijke ontsnapping, rond 1500.
Een nachtelijke ontsnapping, rond 1500.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Een herberg, rond 1500.
Een herberg, rond 1500.
Hooien, rond 1450.
Hooien, rond 1450.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 258-260 (PDF-bladzijden 269-271).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf Dit aldus in Vrieslandt staende op blz. 258 tot zyn eigen huys weder in op blz. 260, vóór de tocht naar Harlingen. Landing, terugtocht, overval, gevangenen, buit en Berlikum volledig bewerkt.
  • Achthonderd onder Nytert Focx, Suerich, herkomst tegenstanders, gelofte, meer dan tweeduizend, vlucht, kanonnen en grootste bij zijl in water, blokhuisbezetting en achtervolging behouden. Suerich blijft afdruknaam zonder onbewezen moderne precisering.
  • Eerste avond Franeker, dezelfde nacht verder, Schieringers, 4 oktober/Sint-Franciscus, vijf tot zes uur, Suouman Tabbis hof, twaalf burgers en één soldaat dood, gewonden en gevangenen zijn behouden. Hoflocatie niet ingevuld.
  • Zeshonderd gouden gulden, verbergen/verraad/dood Juw, tweehonderd voor Tyerck en weigering, toegestane roof, terugkoop/verkoop/Holland en terugkeer Doecke staan volledig in de tekst. Neue is voorzichtig neef met toelichting: exacte verwantschap niet onafhankelijk bewezen. Deze bronvraag blijft onopgelost.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
  • Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.