Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Na de landdag van 1506 krijgt Friesland graaf Hendrik van Stolberg als stadhouder, terwijl de Groninger landen trouw blijven aan Edzard.
Een nieuwe stadhouder voor Friesland
Op dezelfde landdag waarop over Het Bildt en andere gronden werd gesproken, werden de zittende regenten afgezet. Er kwam een nieuwe stadhouder namens hertog Georg van Saksen.
De hertog had de nieuwe bestuurder samen met zijn hoogste maarschalk naar Friesland gestuurd. Zij brachten een commissiebrief mee voor de geestelijke leiders, edelen, grietmannen en rechters. Daarin stond dat zij de nieuwe stadhouder moesten ontvangen en gehoorzamen.
Het ging om graaf Hendrik van Stolberg, heer van Wernigerode. In zijn officiële titel werd hij stadhouder van West-Friesland genoemd. Hij was een godvrezende en rechtvaardige bestuurder die zonder onderscheid recht deed en alleen het welzijn van het land zocht.
Plaatsen in de 16de eeuw
Hendrik was de tweede stadhouder die namens de Saksische hertog het land bestuurde.
De Groninger landen weigeren trouw te zweren
Graaf Hendrik trok met de hoogste maarschalk en andere Saksische heren vanuit Leeuwarden naar het Groningerland en de Dam.
Zij lieten de inwoners van die landen oproepen om hun namens de hertog van Saksen trouw en gehoorzaamheid te zweren.
Dagelijks leven en beroepen
Er kwam niemand om die eed af te leggen. De inwoners verklaarden dat zij bij graaf Edzard van Emden wilden blijven.
Edzard laat geld slaan in Groningen
Aan het einde van dat jaar liet graaf Edzard in Groningen munten slaan. Daarop stond het opschrift:
"Edzardus Comes et senator Gronningensis"
De munt noemde Edzard als graaf en bestuurder van Groningen, maar niet de Saksische hertog. Daarom verboden de Saksische heren het gebruik van deze munten in Friesland, in het bijzonder om er belastingen mee te betalen.
Een merkwaardig bericht uit Rinsumageest
In datzelfde jaar gebeurde nog iets wonderlijks. In Rinsumageest in Oostergo werd een rat met zeven koppen gevangen.
Het dier werd aan de plaatselijke edelman Schelto Tjaarda aangeboden. Veel mensen zagen het dier.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
De kronieken van Worp
Beelden bij de kroniek
Het bericht over een rat met zeven koppen is een mededeling van Worp, geen onafhankelijk vastgesteld natuurhistorisch feit.
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, uitgegeven door het Friesch Genootschap, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 86-87 (PDF-bladzijden 99-100).
Online kronieken, dagboeken en brieven.
- Bij de titel van Hendrik staat in de druk Wepenroede, met een voetnoot van de uitgever: lees Wernigerode. De hertaling volgt die uitdrukkelijke correctie. Ook de officiële aanduiding West-Friesland en zijn plaats als tweede stadhouder zijn behouden.
- Het Latijnse opschrift is letterlijk weergegeven: "Edzardus Comes et senator Gronningensis". De afwezigheid van de naam van de Saksische vorst is de in de kroniek genoemde reden van het muntverbod.
- De rat met zeven koppen en de vele mensen die het dier zouden hebben gezien zijn hier als mededeling van de kroniek opgenomen. Er is geen onafhankelijk vastgesteld natuurhistorisch feit of eigen verklaring van gemaakt.