1800: bevel om diefstallen in Friesland strenger te onderzoeken
Een historisch opsporingsbericht of circulaire, gericht aan de plaatselijke bestuurders van Tietjerksteradeel. 6 december 1800.
De raden van justitie sturen Friese gerechten een algemene oproep om inbraken, diefstallen en geweld sneller te onderzoeken.
Historisch bericht - moderne Nederlandse tekst
Aan de Friese gerechten
Procureur-generaal (in modern Nederlands):
Burgers! In dit gewest vinden al geruime tijd talrijke diefstallen plaats, zowel door inbraken in huizen als door het wegnemen van vee en veldvruchten. Wij vrezen dat deze diefstallen tijdens de komende winter verder zullen toenemen. Veel daders zijn nog onbekend gebleven. De raden van justitie schrijven dit toe aan de geringe activiteit van de meeste plaatselijke gerechten. Daardoor kunnen daders ongehinderd verdergaan, kan hun aantal groeien en kunnen zij steeds gemakkelijker geweld en mishandeling tegen inwoners gebruiken als niet meer dan de gebruikelijke maatregelen worden genomen.
Procureur-generaal (in modern Nederlands):
Daarom dragen wij u ernstig en onder uw eigen verantwoordelijkheid op alle geschikte maatregelen te treffen ter bescherming van de inwoners en hun bezittingen. Geef vooral uw fiscaal, dorprechters, gerechtsdienaren en andere onder uw gezag staande personen opdracht om verdachte en vreemde personen scherp in het oog te houden. In het algemeen moet men op iedereen letten. Wanneer een zware misdaad wordt gepleegd, moet men al het mogelijke doen om de daders te ontdekken en gevangen te nemen.
Wij bevelen u in Gods bescherming. Uw goede vrienden, de raden van justitie van het voormalige gewest Friesland. Leeuwarden, 6 december 1800. Op hun bevel ondertekend.
Politieke situatie
In 1799 en 1800 maakte Friesland deel uit van de Bataafse Republiek (1795-1806). Na de omwenteling van 1795 was het oude gewestelijke bestuur veranderd en werkten de Bataafse autoriteiten nauw samen met Frankrijk. De stukken gebruiken daarom termen als 'burger', 'departement' en 'voormalig gewest Friesland'. De republiek was toen nog geen provincie van Frankrijk; de inlijving volgde pas in 1810.
Andere opsporingsberichten uit 1799-1801
Historische reconstructies op Toenentoen.nl zijn illustraties op basis van beschikbare historische informatie.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Tietjerksteradeel op de kaart
Het huidige Tietjerksteradeel. Deze opsporingsberichten werden naar het plaatselijke bestuur gestuurd; de gezochte personen zijn niet noodzakelijk in de gemeente geweest.
Misdaad en straf
- Veroordelingen in Friesland, 1750-1800
- Terechtstellingen in Friesland, 1750-1800
- Het begin van de Bataafse Republiek in Friesland
- Bergum in de 19de eeuw
Getuigenverklaringen uit Tietjerksteradeel
- Bergum: verklaringen uit de 18de eeuw
- Hardegarijp: verklaringen uit de 18de eeuw
- Garijp: verklaringen uit de 18de eeuw
- Tietjerk: verklaringen uit de 18de eeuw
- Eestrum: verklaringen uit de 18de eeuw
Dagelijks leven
Andere opsporingsberichten
Bronnen
Historische opsporingsberichten uit het informatieboek van Tietjerksteradeel. Politieke context: Bestuur in de Bataafs-Franse tijd (Parlement.com) en Nationaal Archief, het Staatsbewind.
De oorspronkelijke documenten zijn in het archief bewaard en via AlleFriezen te raadplegen. Op deze pagina worden geen scans weergegeven.
Verantwoording
Dit is een algemene circulaire en geen bericht over een met naam bekende dader. De tekst geeft het oordeel van de raden over het optreden van de lokale gerechten weer; dat oordeel is niet onafhankelijk vastgesteld.
Historische scan: Tietjerksteradeel, archief 13-38, onderdeel 0001, afgebeelde bladnummers 037. Deze moderne Nederlandse tekst is rechtstreeks op de aangeleverde scans gebaseerd. Bij onzekerheden zijn historische namen en eigenaardige maten niet stilzwijgend genormaliseerd.