1801: dorprechters moeten elke ochtend naar misdaden vragen
Een historisch opsporingsbericht of circulaire, gericht aan de plaatselijke bestuurders van Tietjerksteradeel. 23 december 1801.
De procureur-generaal vraagt de dorprechters om snel naar diefstallen te informeren en signalementen van voortvluchtigen door te sturen.
Historisch bericht - moderne Nederlandse tekst
Iedere ochtend vragen naar voorvallen
Medeburgers! Voor de justitie is het belangrijk dat over gepleegde misdrijven zo snel mogelijk verklaringen worden opgenomen. Daarom zou het goed zijn als de dorprechters in uw rechtsgebied opdracht krijgen zich iedere ochtend te informeren of in hun dorp of omgeving de vorige nacht diefstal, inbraak of een ander misdrijf is gepleegd. Als dat het geval is, moeten zij onmiddellijk de president van de raad waarschuwen, zodat zonder vertraging onderzoek kan worden gedaan.
Procureur-generaal (in modern Nederlands):
Onderzoeken beginnen vaak te laat doordat de bestolenen of andere betrokkenen verzuimen zo snel mogelijk aangifte bij het gerecht te doen. Aandacht en onderzoek door de dorprechters kunnen dit grotendeels verhelpen. Hoe sneller misdrijven en daders worden ontdekt en verklaringen worden doorgestuurd naar het Hof, des te beter kan de procureur-generaal het onderzoek naar onbekende daders laten beginnen. Ik verzoek u dringend deze en andere maatregelen te treffen.
Signalementen van gevluchte verdachten
Soms is een dader bij u bekend, maar gevlucht. Het Hof kan u dan opdragen hem te arresteren wanneer hij in uw rechtsgebied terugkomt. In dat geval zou het veel helpen wanneer u de procureur-generaal een nauwkeurig signalement stuurt, zodat hij de voortvluchtige ook in een andere stad of een ander district kan laten opsporen en aanhouden. Vermeld daarbij zo mogelijk leeftijd, geboorteplaats, woonplaats, lichaamsbouw, gezichtskleur, ogen, haar, wenkbrauwen en de kleding die hij bij zijn vertrek droeg. Geef ook alle andere bijzonderheden door die kunnen helpen de persoon te herkennen.
Informatie over curatele en voogdij
Omdat de plaatselijke bestuurders het gedrag van de bewoners van hun district goed kennen, vraagt de procureur-generaal hun eveneens geregeld op te geven welke personen wegens wangedrag of een gebrek aan verstandelijke vermogens onder curatele zouden moeten worden gesteld. Ook moeten zij melden welke personen hun opgedragen voogdij, curatele of administratie mogelijk niet langer zouden moeten uitoefenen. Bij ieder geval moeten zij opgeven welke personen daarvan kunnen getuigen.
Leeuwarden, 23 december 1801. Heil en achting. Getekend door de procureur-generaal van het voormalige gewest Friesland.
Politieke situatie
In november en december 1801 maakte Friesland deel uit van de Bataafse Republiek. In oktober 1801 was, onder Franse invloed, het Uitvoerend Bewind vervangen door het Staatsbewind, een nieuwe centrale regering. De Friese justitie behield haar taken en stuurde bevelen naar plaatselijke besturen, zoals de raad van Tietjerksteradeel. De eigenlijke Franse inlijving vond pas in 1810 plaats.
Andere opsporingsberichten uit 1799-1801
Historische reconstructies op Toenentoen.nl zijn illustraties op basis van beschikbare historische informatie.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Tietjerksteradeel op de kaart
Het huidige Tietjerksteradeel. Deze opsporingsberichten werden naar het plaatselijke bestuur gestuurd; de gezochte personen zijn niet noodzakelijk in de gemeente geweest.
Misdaad en straf
- Veroordelingen in Friesland, 1750-1800
- Terechtstellingen in Friesland, 1750-1800
- Het begin van de Bataafse Republiek in Friesland
- Bergum in de 19de eeuw
Getuigenverklaringen uit Tietjerksteradeel
- Bergum: verklaringen uit de 18de eeuw
- Hardegarijp: verklaringen uit de 18de eeuw
- Tietjerk: verklaringen uit de 18de eeuw
- Eestrum: verklaringen uit de 18de eeuw
- Giekerk: verklaringen uit de 18de eeuw
Dagelijks leven
Andere opsporingsberichten
Bronnen
Historische opsporingsberichten uit het informatieboek van Tietjerksteradeel. Politieke context: Bestuur in de Bataafs-Franse tijd (Parlement.com) en Nationaal Archief, het Staatsbewind.
De oorspronkelijke documenten zijn in het archief bewaard en via AlleFriezen te raadplegen. Op deze pagina worden geen scans weergegeven.
Verantwoording
Dit is een algemene bestuursinstructie. Zij bevat geen concreet arrestatiebevel tegen een genoemde inwoner en ook geen bewijs dat een bepaald persoon daadwerkelijk onder curatele is gesteld.
Historische scan: Tietjerksteradeel, archief 13-38, onderdeel 0001, afgebeelde bladnummers 048. Deze moderne Nederlandse tekst is rechtstreeks op de aangeleverde scans gebaseerd. Bij onzekerheden zijn historische namen en eigenaardige maten niet stilzwijgend genormaliseerd.