Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

1799: opsporing van Cathelin en La Chapelle

Een historisch opsporingsbericht of circulaire, gericht aan de plaatselijke bestuurders van Tietjerksteradeel. 9 december 1799.

Een oproep om twee verdachten van vervalste wisselbrieven en paspoorten op te sporen, met hun signalementen.

Historisch bericht - moderne Nederlandse tekst

De opdracht uit Leeuwarden

Departementaal Bestuur van de Eems (in modern Nederlands):

Aan de raad van de gemeente Tietjerksteradeel. Burgers! Van de Raad van Justitie van het voormalige gewest Friesland heb ik een brief ontvangen van het Departementaal Bestuur van de Eems. Daarin staat dat twee personen, Cathelin en La Chapelle, zich schuldig zouden hebben gemaakt aan het vervalsen van wisselbrieven. Met vervalste passen zouden zij zich in de Bataafse Republiek ophouden. Ik zend u daarom een afschrift van die brief met de signalementen. Wanneer een van beiden, of beiden, in uw rechtsgebied komt, moet u hen arresteren. Daarmee verleent u de justitie een belangrijke dienst.

Bakkerij rond 1800.
Bakkerij rond 1800.

Leeuwarden, 9 december 1799. Heil en achting. A. van den Burg, procureur-generaal van het voormalige gewest Friesland.

De brief van het Departementaal Bestuur van de Eems

Departementaal Bestuur van de Eems (in modern Nederlands):

Gelijkheid, vrijheid. Het Departementaal Bestuur van de Eems aan de raden van het Hof van Justitie van het voormalige gewest Friesland. Burgers! De agent van Binnenlandse Politie van de republiek heeft opdracht gegeven nauwkeurig na te gaan of Cathelin en La Chapelle zich in dit departement ophouden. Volgens informatie die de Franse minister bij de republiek aan deze agent verstrekte, zouden zij met vervalste passen naar de Bataafse Republiek zijn gereisd en valse wisselbrieven hebben vervaardigd. Wij verzoeken u de gerechten in uw rechtsgebied aan te schrijven, zodat zij onderzoeken of een of beide mannen daar verblijven. Als dat zo is, moeten zij onmiddellijk worden aangehouden en moet ons daarvan bericht worden gedaan.

Leeuwarden, 6 december 1799. Namens het bestuur: voorzitter Thys Feenstra en secretaris M. Salverda.

Keuken rond 1800.
Keuken rond 1800.

Signalementen

  • Cathelin: ongeveer dertig jaar oud, vijf voet en een à twee duim lang, blond en bleek. Hij is enigszins mager en heeft een levendige uitdrukking. Hij droeg een roze pruik.
  • La Chapelle: 21 jaar oud, vijf voet en acht duim lang, bijzonder mager en ingevallen. Kastanjebruin haar, bijna geen baard, een langwerpig gezicht, met roodachtige vlekken.

Politieke situatie

In 1799 en 1800 maakte Friesland deel uit van de Bataafse Republiek (1795-1806). Na de omwenteling van 1795 was het oude gewestelijke bestuur veranderd en werkten de Bataafse autoriteiten nauw samen met Frankrijk. De stukken gebruiken daarom termen als 'burger', 'departement' en 'voormalig gewest Friesland'. De republiek was toen nog geen provincie van Frankrijk; de inlijving volgde pas in 1810.

Andere opsporingsberichten uit 1799-1801

Historische reconstructies op Toenentoen.nl zijn illustraties op basis van beschikbare historische informatie.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Tietjerksteradeel op de kaart

Het huidige Tietjerksteradeel. Deze opsporingsberichten werden naar het plaatselijke bestuur gestuurd; de gezochte personen zijn niet noodzakelijk in de gemeente geweest.

Misdaad en straf

Getuigenverklaringen uit Tietjerksteradeel

Gevangenis rond 1780.
Gevangenis rond 1780.
Bakkerij rond 1770.
Bakkerij rond 1770.
Pottenbakkerij rond 1833.
Pottenbakkerij rond 1833.
Zuivelverkoop rond 1833.
Zuivelverkoop rond 1833.
Keuken rond 1800.
Keuken rond 1800.

Andere opsporingsberichten

Bronnen

Historische opsporingsberichten uit het informatieboek van Tietjerksteradeel. Politieke context: Bestuur in de Bataafs-Franse tijd (Parlement.com) en Nationaal Archief, het Staatsbewind.

De oorspronkelijke documenten zijn in het archief bewaard en via AlleFriezen te raadplegen. Op deze pagina worden geen scans weergegeven.

Verantwoording

De stukken melden verdenkingen, niet een veroordeling. De lokale overheid ontving een doorgestuurd opsporingsbericht; er staat niet dat beide mannen in Tietjerksteradeel zijn gezien.

Historische scan: Tietjerksteradeel, archief 13-38, onderdeel 0001, afgebeelde bladnummers 033. Deze moderne Nederlandse tekst is rechtstreeks op de aangeleverde scans gebaseerd. Bij onzekerheden zijn historische namen en eigenaardige maten niet stilzwijgend genormaliseerd.