Buitenpost in de 19de eeuw
In de 19de eeuw veranderde Buitenpost van een weg- en vaartdorp in een plaats met gemeentehuis, verbeterde wegen en een station. Oude en nieuwe vervoersvormen bestonden tientallen jaren naast elkaar.
Onderwijs rond 1850.
1827: bestuur en herberg in één gebouw
In 1827 kreeg Buitenpost een grietenijhuis. Het gebouw bood ruimte aan bestuur, maar was tegelijk verbonden met herberg De Engel. Voor inwoners uit Achtkarspelen betekende een bezoek aan het bestuur dus een reis naar Buitenpost.
1840: gezocht – schoolmeester, koster, voorzanger en klokluider
In maart 1840 verscheen een vacature voor een nieuwe schoolonderwijzer. Hij moest minstens de tweede rang hebben en muzikale kennis bezitten. Het werkpakket was veel breder dan lesgeven.
Hertaling van de vacature uit 1840:
De nieuwe meester is ook koster en voorzanger. Hij luidt de klok en houdt toezicht op het uurwerk. Hij krijgt een vrije woning met tuin. Voor het onderwijs ontvangt hij ƒ150 uit de dorpskas en ƒ40 uit de grietenijkas; als koster en voorzanger komt daar ƒ50 van de kerkvoogdij bij.
1840: Harm Jans Brouwer biedt ƒ395
In hetzelfde jaar werd de Jeltingalaan of Pompsterweg over ongeveer 1150 ellen verbreed en geëgaliseerd. Langs de oostkant moest een sloot worden gegraven en er kwam een voetpad. Na biedingen van ƒ525 tot ƒ750 verlaagde Harm Jans Brouwer, arbeider uit Zwaagwesteinde, het bod tot ƒ395.
1866: de trein
De spoorlijn Leeuwarden–Groningen opende in 1866 met een station in Buitenpost. De postwagen verloor daarna een groot deel van zijn oude functie. De bebouwing schoof naar het noorden in de richting van het station.
1889: het gemeentehuis blijft
Toen over verplaatsing van het gemeentehuis werd gestemd, bleef Buitenpost in 1889 met één stem verschil de bestuursplaats. Bestuur, spoor en doorgaand verkeer versterkten elkaar.
Wat is nog te herkennen?
- De Voorstraat als oude doorgaande route.
- De Kerkstraat en het oude bestuurscentrum.
- De Stationsstraat als 19de-eeuwse uitbreiding.
- De spoorlijn Leeuwarden–Groningen en station Buitenpost.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.