Twijzel in de 19de eeuw

In de 19de eeuw bleef Twijzel herkenbaar als lang wegdorp, maar onderwijs, wegen, boerderijen en bedrijvigheid veranderden. Een reiziger uit 1840 en de schooladministratie geven een directe indruk van het dorp.

1807: zestig kinderen op de lijst, 's zomers dertig

Schoolmeester Jan Roelofs Kuipers kreeg in 1807 een traktement van ƒ140, inclusief het kosterschap. Daarnaast betaalden de ouders schoolgeld: zes stuivers per kind per kwartaal.

Er stonden zestig kinderen bij de school genoteerd. 's Zomers kwamen er maar dertig. De schooladministratie vermeldt niet waarom het zomerbezoek zoveel lager lag.

Onderwijs rond 1850.

1840: Eekhoff rijdt door Twijzel

Wopke Eekhoff beschreef in 1840 de reis door de Friese Wouden. Bij Twijzel en Kooten zag hij langs de weg veel verzorgde boerderijen en nette woningen tussen hooggelegen bouwland en weilanden.

Zijn waarneming hoort bij een reisgids en is geen statistische beschrijving van alle inwoners. Wel laat zij zien welk beeld de hoofdweg op een passerende reiziger maakte.

Boerderijen die nog bestaan

Van de 19de-eeuwse bebouwing zijn verschillende boerderijen bewaard. Aan de Wedzebuorren staat een boerderij met het jaartal 1818 in het nokanker. Andere karakteristieke boerderijen dateren uit 1846 en omstreeks 1850. Aan Tsjerkebuorren staat een krimpenboerderij uit 1899.

1898: een zuivelfabriek

In het noorden van Wedzebuorren werd in 1898 een zuivelfabriek gebouwd. De fabriek had geen directe aanlegplaats, maar kon via de Twijzeler Feart en de Zandsloot tot op enkele honderden meters over water worden bereikt. Melk kwam daarmee in een steeds meer bedrijfsmatige verwerking terecht.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.