Twijzel in de 18de eeuw
De 18de eeuw is in Twijzel opvallend concreet te volgen via kerk, school en rechtspraak. Namen, bedragen en gebouwen laten zien hoe dorpsbewoners leefden tussen landbouw, kleine handel, kerkelijke functies en plaatselijk onderwijs.
1728-1731: Berentje Jans en haar tweeling
De spinster Berentje Jans kwam uit Optwijzel en woonde later in Rottevalle. In januari 1728 werden haar twee pasgeboren dochters daar dood aangetroffen. Na een verblijf in Emden keerde ze in 1730 terug naar Friesland. Het Hof van Friesland veroordeelde haar tot de doodstraf. Op 17 februari 1731 werd zij bij de buitengalg buiten Leeuwarden in een zak verdronken. Het verhaal van Berentje Jans, de tweeling en de rechtszaak (1728-1731).
Ook uit Optwijzel kwam de zaak van Bauke Sipkes en Antje Jans (1738-1739). In dat proces stonden een geweldsincident en de verwonding aan Baukes lip centraal.
1745: een nieuwe pastorie
De pastorie tegenover de kerk kreeg in 1745 haar huidige voorgevel. In de gevel staat de naam van predikant Anton Knock. Het huis hoorde bij de bezittingen waarmee de predikantsplaats werd onderhouden.
1742 en 1746: Jacob Engberts voor het Hof
Jacob Engberts, geboren in 1710 in Oostermeer, woonde later in Twijzel. Hij had er een winkeltje en hield wat vee. In 1742 moest hij voor het Hof van Friesland verschijnen wegens onder meer de diefstal van geld, bijenkorven en een pak stoffen uit een veerschip. Wegens gebrek aan bewijs werd hij vrijgesproken.
Vier jaar later volgde een nieuwe zaak. Nu ging het onder meer om zout, stroop en een kaasketel. Jacob kreeg tien jaar tuchthuis. Toen het Leeuwarder tuchthuis in 1754 afbrandde, werd de resterende straftijd vervangen door verbanning uit Friesland.
Huishouden rond 1715.
Schoolmeester, koster en voorzanger
De schoolmeester combineerde verschillende taken. Rond het midden van de eeuw bedroeg het vaste inkomen uit kerkelijke middelen ƒ44 en een hoeveelheid rogge. Omstreeks 1775 werd dit verhoogd tot ƒ70.
Sipke Sijbes kwam in 1781 als schoolmeester. Vanaf 1789 ontving hij ƒ80 en 10 stuivers voor zijn werk als schoolmeester, koster en voorzanger. De functies liepen dus in één persoon samen.
1787: de oude toren wordt deels herbouwd
De middeleeuwse kerktoren werd in 1787 gedeeltelijk afgebroken en opnieuw opgebouwd. In hetzelfde jaar werd een nieuwe klok gegoten door Jan en Christiaan Seest in Amsterdam.
1798: een nieuwe school met woning
Op 13 februari 1798 werd de afbraak van de oude school en kamer en de bouw van een nieuwe school met kamer aanbesteed. Op 3 juli werden school en schoolhuis ingewijd. De meester woonde daardoor direct bij zijn werkplek.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.