Kuikhorne 19de eeuwKuikhorne 1801 - Gestolen linnengoed en een zijde spek
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1801, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In Kuikhorne werden in de nacht van 29 op 30 december 1801 bij drie landbouwers vensterruiten gebroken. Durk Johannes en Goortze Gaeles beschreven verdwenen lakens, hemden en andere textiel. Oeble Binnes miste een zijde spek uit de melkkelder. Het waren drie afzonderlijke aangiften.
Durk Johannes
Durk Johannes, landbouwer in Kuikhorne onder Bergum, is in zijn 70ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. In de nacht van 29 op 30 december werden de glazen uit het keldervenster gebroken en werd zo in de kelder ingebroken.
Uit die kelder wordt niets vermist. Vervolgens werden ook de glazen uit een venster van de kleine kamer gebroken. Daardoor kwamen de indringers in huis.
Uit een tobbe werden twee lakens, twee slopen en twee mannenhemden gemerkt D.I. gestolen. Durk noemde daarnaast een hemdrok met zwarte knopen van zijn dienstmeid. Durk weet niet wie dit deed.
Na duidelijke voorlezing sloot hij en tekende te Bergum op 31 december 1801: Durk Johannes.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Twee lakens.
- Twee slopen.
- Twee mannenhemden met de letters D.I.
- Dienstmeid Gijtjen Minnes en een hemdrok met zwarte knopen werden genoemd.
Bij Durk en Goortze werd zowel het keldervenster als het venster van een kleine kamer geforceerd. Uit de kelder werd volgens beide verklaringen niets meegenomen. Ze geven ieder hun eigen goederenlijst, met andere merkletters.
Goortze Gaeles
Goortze Gaeles, landbouwer in Kuikhorne onder Bergum, is in zijn 30ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. In de nacht van 29 op 30 december werden de glazen uit zijn keldervenster gebroken.
Uit de kelder werd niets vermist. Ook de glazen van het venster van de kleine kamer werden gebroken en zo kwamen de indringers in huis. Uit een tobbe verdwenen twee lakens, twee slopen, twee mannenhemden, het ene gemerkt D.G. en het andere G.G.; een vrouwenhemd gemerkt A.D.; en een nieuw wit linnen hemdrok met zwarte knopen.
Hij weet niet wie dit deed. Na voorlezing sloot hij en tekende te Bergum op 31 december 1801. De handtekening heeft de vorm gootsen geeles.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Twee lakens en twee slopen.
- Twee mannenhemden, gemerkt D.G. en G.G.
- Een vrouwenhemd met A.D.
- Een nieuwe witte linnen hemdrok met zwarte knopen.
Oeble Binnes
Oeble Binnes, landbouwer in Kuikhorne onder Bergum, is 64 jaar. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. In de nacht van 29 op 30 december werden de glazen uit het venster van de melkkelder gebroken.
Daaruit werd een zijde spek van ongeveer 80 pond gestolen. Hij weet niet wie dit deed. Na voorlezing sloot hij te Bergum op 31 december 1801 en zette zijn eigen merk.
Dit is Oeble Binnes' eigen merk: +.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Een zijde spek van ongeveer 80 pond uit de melkkelder.
Bij Oeble Binnes was de melkkelder het doel. Daar werd een zijde spek weggenomen die volgens zijn verklaring ongeveer 80 pond woog. De drie verklaringen werden op 31 december 1801 in Bergum voorgelezen en afgesloten; Oeble zette zijn eigen kruismerk.
Wat is nog zichtbaar?
- Kuikhorne en het omliggende agrarische landschap.
- De verklaringen noemen geen huisnummer of nauwkeurige plaats van de drie betrokken boerderijen.
Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Kuikhorne. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Kuikhorne
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Afbeeldingen
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Bataafse en Franse tijd
Bronnen
Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-8-D07, bladen 154, 155, 156. Verklaringen: Durk Johannes; Goortze Gaeles; Oeble Binnes.
De gele blokken bevatten de volledige beschikbare diplomatische transcripties. De grijze blokken bevatten de complete leesbare moderne Nederlandse teksten. Deze tekst is gecontroleerd tegen de bestaande bronbewerking; de handgeschreven scans zijn niet opnieuw ingezien.
Verantwoording
- De drie verklaringen zijn geen bewezen gezamenlijke inbraak. Een woon- of familieband tussen Durk en Goortze wordt niet uit de gedeelde details afgeleid.
- Durk Johannes is volgens de bron in zijn 70ste levensjaar; zijn handtekening geeft Durk, niet Dirk.
- De vermelding van een dienstmeid en de hemdrok bij Durk is gedeeltelijk onzeker en blijft als zodanig weergegeven.
- Goortzes ondertekening luidt gootsen geeles; de aanhef heeft Goortze Gaeles. De merktekens van zijn goederen zijn afzonderlijk behouden.
- Oeble Binnes tekende met een kruismerk en noemt 80 pond; geen omrekening naar moderne kilo's.
De afbeeldingen tonen historische reconstructies, niet aantoonbaar de genoemde personen of hun woning.
Verantwoording
- Enkele historische woordlezingen blijven onzeker. Er zijn geen aanvullende voorwerpen, namen of gebeurtenissen als vaststaand ingevuld.
De dienstmeid in Durks verklaring is voorlopig gelezen als Gijtjen Minnes. De gewijzigde verbinding met de genoemde hemdrok is gedeeltelijk onzeker. Het slot van zijn verklaring loopt door op scan155.