Langezwaag in de 17de eeuw
In de 17de eeuw kwam het veen steeds sterker in het dagelijks leven van Langezwaag terecht. Akten noemen turfschuiten, kooplieden, huizen bij de Nieuwe Sloot en herbergen waar werd gedronken, gehandeld en verkocht.
1630: verkoop bij herbergier Jan Bruchts
Op 13 mei 1630 werd een kleine boerderij in Langezwaag, het Luttick land, bij gerechtelijk besluit verkocht. De verkoop vond plaats in het huis van Jan Bruchts, die uitdrukkelijk als herbergier in Langezwaag wordt genoemd.
Een dorpsherberg was meer dan een plek voor drank. Er konden verkopingen en zakelijke bijeenkomsten plaatsvinden. De woon- en bedrijfsruimte lagen vaak in hetzelfde pand.
Herbergen als plaats voor drank, handel en ontmoeting
1631: 600 gulden voor Hollands bier
Tincke Piers en Antke Bruchtsdr kochten in 1629 een huis en turfhuis op de pastorieplaats. Twee jaar later worden zij als herbergiers in Langezwaag genoemd. Zij verklaarden 600 gulden schuldig te zijn voor geleverd Hollands bier. Dat was een groot bedrag en wijst op een aanzienlijke levering, niet op een paar kannen voor eigen gebruik.
1639: schoolmeester en rechtshelper
Arrien Annes wordt in 1639 genoemd als schoolmeester in Langezwaag. Hij werkte daarnaast als procureur-postulant: iemand die inwoners bij eenvoudige rechtszaken en verzoeken kon vertegenwoordigen. Dorpsfuncties werden vaak gecombineerd.
1652: beboet na een begrafenis
In december 1652 trad de fiscaal van Opsterland, de aanklager namens het bestuur, op tegen inwoners van Langezwaag wegens overtreding van regels tegen katholieke gebruiken. Vijf mannen moesten ieder 25 gulden betalen. Kort daarna werd een tweede groep van drie mannen aangesproken.
In de aanklacht stond dat zij op het kerkhof met ontbloot hoofd een dode hadden gevolgd en andere verboden gebruiken hadden uitgevoerd. Het stuk vertelt vooral hoe streng de overheid religieuze gebruiken controleerde. Wat de mannen zelf geloofden of bedoelden, weten we niet.
In het gerechtelijke stuk staat dat zij "bloots hooft een dode hebben gevolcht".
Moderne weergave: zij hadden met ontbloot hoofd een overledene naar het graf gevolgd.
Teunis Jans: koopman tussen veen en huizen
Teunis Jans was koopman in Langezwaag. In 1660 kocht hij samen met Jallert Upckes veen. Een jaar later kochten Teunis en zijn vrouw Tziets Freercksdr een groot perceel hoogveen voor ruim 1481 carolusgulden, een toenmalige rekeneenheid. Daarna volgden meer aankopen.
In 1667 ruilden zij bezit met Boele Siouckes. Teunis en Tziets leverden veen met de grond in Langezwaag. In ruil kregen zij onder meer land in Langezwaag en twee huizen in Kortezwaag. Hier is de economische band tussen de twee zwaag-dorpen rechtstreeks in één akte zichtbaar.
Langezwaag en Kortezwaag kerkelijk verbonden
Na de Reformatie werden Langezwaag en Kortezwaag nauw aan elkaar gekoppeld in de hervormde kerk. De gezamenlijke trouwregisters bevatten huwelijken uit beide dorpen en later ook uit Luxwoude. Bewoners trouwden geregeld over de dorpsgrens heen.
Langezwaag door de eeuwen heen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.