Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Witveen 1806 - Heinse Rienks vindt het vel van zijn zwarte schaap

Heinse Rienks verklaart op 28 oktober 1806 over een zwart Fries schaap, de zoektocht van zijn zoons en de slachtresten die hij zelf vond.

Een vrouw bij het hooien rond 1800.
Een vrouw bij het hooien rond 1800.

Heinse Rienks - verklaring

Heinse Rienks (in modern Nederlands)

Heinse Rienks, huisman op het Witveen onder Oostermeer, in zijn 45 ste levensjaar, verklaarde onder ede dat tussen de vierentwintigste en vijfentwintigste een zwart Fries schaap uit het land bij zijn huis was gestolen. Het had een uitgesneden lob aan het rechteroor. Zijn dochter had het op de avond van de vierentwintigste nog op het land gemolken.

Zijn zoons hadden de vijfentwintigste vergeefs gezocht. De getuige ging de volgende ochtend vroeg zelf op zoek. Op het land van Tjerk Jans, niet ver van zijn eigen land, ontdekte hij dat het schaap was geslacht.

Alleen het vel was achtergelaten, met de kop er nog aan. Daarbij lagen de poten en darmen; de darmen waren al van het. De getuige nam het vel mee naar huis, sneed de kop eraf en begroef die.

Hij wist niet wie de dader was. Verder wist hij niets. Na voorlezing ondertekende hij te Bergum op 28 oktober 1806.

Heinse Rienks.

Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.

Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Oostermeer.

Andere zaken op dezelfde locatie

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Werk op het boerenland rond 1770.
Werk op het boerenland rond 1770.
Koken in een huishouden rond 1800.
Koken in een huishouden rond 1800.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een huishouden in een dorp rond 1800.

Koppen en ambtelijke afsluitingen

Kop informaties - scan 524

Informatien genomen bij mij Minse Wijtses mede lid bij Drost en Gerechte van het 5 de District in Friesland in dezen Commissaris om te Strekken na behoren.

Verklaringen opgenomen door mij, Minse Wijtses, medelid bij drost en gerecht van het vijfde district in Friesland, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.

Protocol zwart schaap - scan 525

Aldus gedeponeerd voor ons ondergeschrevene Commissaris en Gerechts Clerq te Bergum den 28 Oct: 1806. [Handtekeningen:] Minse Wijtses; C.A. Heemstra, Ger. Clerq.

Aldus verklaard voor ons, ondergetekende commissaris en gerechtsklerk, te Bergum op 28 oktober 1806. [Handtekeningen:] Minse Wijtses; C.A. Heemstra, gerechtsklerk.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-24-D04, scanbladen 524, 525. 1 afzonderlijke verklaringen.

Verantwoording

Heinse lijkt in zijn 45ste levensjaar. De oorinsnijding, laatste melkbeurt door zijn dochter, zoektocht van de zoons, eigen zoektocht en het begraven van de kop zijn afzonderlijk behouden. De aansluiting van de zin over de darmen is onvolledig in de transcriptie. Er is geen ontbrekend zinsdeel bij verzonnen. De getuige kent de dader niet.

De getuigenissen staan volledig in modern Nederlands op wit. Een kort geel citaat bevat oorspronkelijke woorden. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.