Nacht 1800.
Rijperkerk 1806 - Einte Johannes en Reinder Keimpes zoeken een bruine merrie
Einte Johannes en Reinder Keimpes verklaren op 14 september 1806 over een open hek en een verdwenen bruine merrie.
Einte Johannes - verklaring
Einte Johannes (in modern Nederlands)
Einte Johannes, als dienstknecht inwonend bij Reinder Keimpes, huisman te Rijperkerk, in zijn 14 de levensjaar, verklaarde na oproeping en ondervraging dat hij op de negende omstreeks vier uur 's morgens naar het land bij de Zwarte Weg onder Rijperkerk was gegaan om naar het jongvee te kijken. Toen hij er kwam, liepen de jonge beesten niet op het land. Wel stond het hek open van het stuk land aan de Zwarte Weg waar een merrie van zijn baas liep. Hij sloot het hek en vertelde het thuis aan zijn baas. Daarop ging de getuige samen met zijn baas terug naar dat land. Zij ontdekten dat een bruin paard dat daar had gelopen, verdwenen was. Zij wisten niet waarheen. De getuige verklaarde verder dat het bij zijn vroege bezoek, toen het hek openstond, nog zo donker was geweest dat hij niet had kunnen zien of het paard toen nog op het land was. Hij en zijn baas hadden alle moeite gedaan het paard op te sporen, maar niets over zijn verblijfplaats vernomen. Verder wist hij niets. Na duidelijke voorlezing plaatste hij zijn handmerk te Bergum op 14 september 1806.
Dit is het eigenhandig geplaatste handmerk van Einte Johannes, in tegenwoordigheid van P.M.B.Braunius.
Reinder Keimpes - verklaring
Reinder Keimpes (in modern Nederlands)
Reinder Keimpes, huisman te Rijperkerk, in zijn 35 ste levensjaar, verklaarde onder ede dat zijn knecht Einte Johannes op de negende tussen zes en zeven uur 's morgens bij hem kwam. Die zei dat het hek van een stuk land aan de Westerdijk 's morgens vroeg had opengestaan. Hij had het weer gesloten, maar door de duisternis niet kunnen zien of het bruine merriepaard er nog was. Het dier had een kol op het voorhoofd, een lange staart en was zes jaar oud. De getuige ging meteen met zijn knecht naar het land om het paard te zoeken. Zij vonden het daar niet. Zij deden verder alle moeite het dier op te sporen, maar kregen geen enkele inlichting over zijn verblijfplaats. Verder wist hij niets. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 14 september 1806.
Reinder Keimpes.
Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Rijperkerk.
Een andere vermiste merrie
Deze twee aangiften gaan over verschillende merries met verschillende leeftijden en herkenningstekens. Er is geen gemeenschappelijke dader vastgesteld.
Hardegarijp 1806 - Jan Wijbrens herkent zijn verdwenen merrie
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van de streek
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Koppen en ambtelijke afsluitingen
Kop informaties - scan 503
Informatien genomen bij mij Jetze van Sminia Drost van 't 5 de District in dezen Comm[issari]s om te Strekken na behoren.
Verklaringen opgenomen door mij, Jetze van Sminia, drost van het vijfde district, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.
Gezamenlijk protocol paard Keimpes - scan 505
Aldus gedeponeerd voor ons ondergeschrevene Comm[issari]s en Secret[ari]s den 14 September 1806. [Handtekeningen:] J.Sminia; P.M.B.Braunius.
Aldus verklaard voor ons, ondergetekende commissaris en secretaris, op 14 september 1806. [Handtekeningen:] J.Sminia; P.M.B.Braunius.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw
Bataafse en Franse tijd
Bronnen en verantwoording
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-23-D13, scanbladen 503, 504, 505. 2 afzonderlijke verklaringen.
Verantwoording
Einte is in zijn 14de levensjaar. In het donker kon hij niet zien of het paard nog op het land was. Pas bij terugkomst met zijn baas werd de vermissing vastgesteld. De knechtsverklaring corrigeert Westerdijk naar Zwarte Weg; de baas noemt Westerdijk. Reinders leeftijd lijkt het 35ste levensjaar, terwijl het register 30 jaar geeft. De naam bij het handmerk is als Evert gelezen, tegenover Einte in de aanhef. De merrie had een kol, lange staart en was zes jaar oud.
De getuigenissen staan volledig in modern Nederlands op wit. Een kort geel citaat bevat oorspronkelijke woorden. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.