Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Hardegarijp 1806 - Jan Wijbrens herkent zijn verdwenen merrie

Jan Wijbrens verklaart op 29 september 1806 over zijn verdwenen merrie, de herkenning bij een wedman en twee onbekende voetgangers bij Stroobos.

Een paard in een stal, rond 1800.
Een paard in een stal, rond 1800.

Een passage uit de getuigenis:

Verder verhaalde de Wedman hem dat hij 't paard op de weg had zien loopen en alzoo om die reeden provisioneel door hem was geborgen.

Jan Wijbrens - verklaring

Jan Wijbrens (in modern Nederlands)

Jan Wijbrens, huisman te Hardegarijp, 66 jaar oud, verklaarde onder ede dat hij afgelopen vrijdag, de zesentwintigste, om zes uur 's morgens ontdekte dat uit zijn land een bruine merrie was verdwenen. Ze had een lange staart en twee witte achtervoetjes, waarvan het wit aan de ene wat hoger opliep dan aan de andere. Ze had een greede in de rechterbil, bijna geen manen, was in haar vierde levensjaar en in goede staat.

De volgende zaterdag hoorde hij van een ander dat te Grootegast bij de wedman te een dergelijk paard stond. Hij reisde er gisteren, de achtentwintigste, meteen heen om het uit te zoeken. Toen hij aankwam, vond hij zijn vermiste paard en herkende het als het zijne. Hij vroeg de wedman het mee te mogen nemen. Dat werd geweigerd. De wedman stuurde hem met een briefje naar drost Driessen te Zuidlaren. Hij vertelde de drost wat er was gebeurd, maar ook die gaf het paard niet direct mee. Hij moest donderdag terugkomen.

De wedman vertelde hem dat hij het paard op de weg had zien lopen en het daarom voorlopig had ondergebracht. Op de heenreis was de getuige bij Stroobos twee voetgangers tegengekomen, van wie hij de namen niet kende. Zij vertelden dat zij iemand op een dergelijk paard hadden ontmoet. De ruiter was hun bekend. Toen zij vroegen waar hij met het paard heen ging, zei hij dat hij het moest afleveren. Hij wilde het echter ook wel aan hen verkopen. Zij antwoordden dat zij de zaak niet vertrouwden Daarop was die persoon weggelopen en had hij het paard laten lopen. Verder wist de getuige niets. Na voorlezing ondertekende hij te Bergum op 29 september 1806.

jan wijbrens.

Een boerenwagen op een landweg rond 1800.
Een boerenwagen op een landweg rond 1800.

Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Hardegarijp.

Een andere vermiste merrie

Deze twee aangiften gaan over verschillende merries met verschillende leeftijden en herkenningstekens. Er is geen gemeenschappelijke dader vastgesteld.

Rijperkerk 1806 - Einte Johannes en Reinder Keimpes zoeken een bruine merrie

Rijperkerk 1806 - Einte Johannes en Reinder Keimpes zoeken een bruine merrie

Nacht 1800.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Een weg bij nacht, rond 1800.
Een weg bij nacht, rond 1800.
Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.
Een houten scheepsinterieur.
Een houten scheepsinterieur.
Reizen 1800 familie voetreis vaart dorpsweg.
Reizen 1800 familie voetreis vaart dorpsweg.
Woningen op de heide rond 1800.
Woningen op de heide rond 1800.

Koppen en ambtelijke afsluitingen

Kop informaties - scan 505

Informatien genomen bij mij Jetze van Sminia Drost van het 5 de District in dezen Comm[issari]s om te Strekken na behoren.

Verklaringen opgenomen door mij, Jetze van Sminia, drost van het vijfde district, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.

Protocol paard Wijbrens - scan 507

Aldus gedeponeerd voor ons Commiss[aris] en Secretaris Bergum den 29 Sept 1806. [Handtekeningen:] J.Sminia; P.M.B.Braunius.

Aldus verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 29 september 1806. [Handtekeningen:] J.Sminia; P.M.B.Braunius.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-23-D14, scanbladen 505, 506, 507. 1 afzonderlijke verklaringen.

Verantwoording

Jan is 66 jaar. De merrie is in haar vierde levensjaar. Slot en protocol geven 29 september; het korte register noemt 20 september. Grootegast wordt op het volgende blad doorgestreept en vervangen door Zuidl.; verder leest de transcriptie Zuidlaren, tegenover Zuidhorn in het register. Deze plaatslezingen blijven onzeker. De herkenning van het paard is Jans eigen waarneming. Het verhaal over de onbekende ruiter hoorde hij van de twee voetgangers.

De getuigenissen staan volledig in modern Nederlands op wit. Een kort geel citaat bevat oorspronkelijke woorden. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.