1551: de Schoterlandse Veencompagnie koopt veen
In 1551 begonnen Pieter van Dekema, Jan van Cuyck en Flores Foeyt op grotere schaal hoogveen in Schoterland te verwerven. Van Dekema bezat al land in Oudehorne. Met kapitaal van de twee Utrechters ontstond een onderneming die turfwinning, waterwegen en de ontwikkeling van de streek langdurig zou veranderen.
De aankopen betroffen niet alleen een abstract veengebied. In koopakten staan concrete stroken grond, buren, dijken en bedragen. Een koopbrief van 23 december 1551 gaat over zeven roeden veen in Katlijk.
Graanverwerking rond 1550.
Hertaling van de koopbrief uit Katlijk
Douwe Martens en Griet, dochter van Foecke, verkochten aan Pieter van Dekema twee stukken veen in Katlijk. Het ene was vier roeden groot en lag tussen het bezit van Tiedger Rieuwerts en Reynck Gabbe. Het andere was drie roeden groot en lag tussen dezelfde buren, maar met hun percelen aan de andere zijde.
De zeven roeden begonnen 25 roeden boven de oude Leidijk en liepen noordwaarts door tot de veenscheiding. De prijs was veertien goudgulden en een halve el laken.
Herberg rond 1550.
Vaarten voor de turf
Voor grootschalige vervening was vervoer nodig. Vanuit het gebied dat later Heerenveen werd, werd de Schoterlandse Compagnonsvaart naar het oosten gegraven. Zijvaarten, de zogeheten wijken, brachten turf uit het veen naar de hoofdvaart. Langs deze waterwegen ontstonden nieuwe werkplaatsen en bewoning.
De onderneming verbond zo dorpen als Oudehorne, Nieuwehorne, Katlijk, Jubbega en Hoornsterzwaag met een groter systeem van turfwinning en vervoer. De ontwikkeling verliep over vele jaren; niet ieder genoemd dorp werd in 1551 al tegelijk en in dezelfde mate verveend.
Turfwinning rond 1600.
Plaatsen in deze geschiedenis
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart
Dagelijks leven
Graanverwerking rond 1550.
Schapen rond 1550.
Markt rond 1550.
Boerenerf rond 1550.
Schapen rond 1550.
