De 10 wijken van Sneek rond 1830

Een 'wijk' was hier geen moderne woonwijk. De nummers vormden een administratieve indeling van de stad waarmee adressen en bewoners konden worden geordend. In bevolkingsregisters staat daarom vaak eerst het wijknummer en daarna het huisnummer of de straat.

De indeling is nuttig voor familieonderzoek. Een vermelding als 'wijk 5, Achter het Gasthuis 561' vertelt niet alleen waar iemand ongeveer woonde, maar maakt het ook mogelijk buren, huisgenoten en verhuizingen in het register te volgen.

Sneek in de 19de eeuw geeft meer achtergrond over wonen, werk, onderwijs en armoede in deze periode.

De oude stad is nog in de wijkindeling te herkennen

Veel straten uit de lijst volgen een veel oudere stadsstructuur. Oosterdijk, de Burgtstraten, Marktstraat en Noorderhorn liggen op of langs oude routes door de stad. Grootzand en Kleinzand horen bij het waternetwerk van Sneek. Een recente gemeentelijke erfgoedbeschrijving onderscheidt in de historische stad een hoger gelegen bestuurs- en cultuurgebied en een lager handels- en watergebied. Rond 1830 liepen wonen, handel, kerk, markt en vervoer in deze kleine binnenstad sterk door elkaar.

Een gezin verhuisde door verschillende wijken

Een concreet voorbeeld zijn Gosse Idzes Faber en Geertruij Weisma. Op de bestaande familiepagina staan adressen in wijk 5 aan Achter 't Gasthuis, wijk 2 aan het Cingel, wijk 8 in de Kleine Kerkstraat en wijk 3 in de Langepijpsteeg. Zo'n reeks adressen maakt zichtbaar dat een gezin binnen dezelfde stad meerdere keren kon verhuizen.

Gosse Idzes Faber en Geertruij Weisma in Sneek

De wijken en straten

Wijk 1 - Oosterpoort, Oosterdijk en Kleinzand

Wijk 1 begon buiten de Oosterpoort en liep via de Oosterdijk, Boterhoek en het Kleinzand.

• Oosterdijk
• Boterhoek
• Brouwerssteeg
• Kleinzand
• Achter het Bolwerk

Wijk 2 - Kleinzand en Schaapmarkt

Wijk 2 liep langs het Kleinzand, de Wortelmarkt en de Schaapmarkt.

• Kleinzand
• Wortelmarkt
• Hooiblok
• Het Cingel
• Vinkenburg
• Schaapmarkt
• Naauwe-Burgtstraat
• Wijde-Burgtstraat

Wijk 3 - Hoogend, Suupmarkt en Grootzand

Wijk 3 omvatte straten en kades rond Hoogend, Suupmarkt en Grootzand.

• Hoogend
• Knibbelsteeg
• Kleine Palen
• Achterom
• Korte-Pijpsteeg
• Suupmarkt
• Grootzand

Wijk 4 - buiten Hoogend en Noorderpoort

Wijk 4 lag buiten het Hoogend en buiten de Noorderpoort. De wijkindeling nam dus ook bebouwing buiten de oude stadspoorten mee.

• Buiten het Hoogend
• Buiten de Noorderpoort

Wijk 5 - Koemarkt en Achter het Gasthuis

Wijk 5 omvatte de Koemarkt en straten aan de zuidwestelijke kant van de binnenstad.

• Koemarkt
• Wijnkanstraat
• Scharnesteeg
• Scharn
• Achter het Gasthuis
• Hoogend

Wijk 6 - Leeuwenburg, Kerkhof en Perkshaven

Wijk 6 liep door het gebied rond Leeuwenburg, Scharn, het Kerkhof en Perkshaven.

• Leeuwenburg
• Scharn
• Scharnesteeg
• Koemarkt
• Kerkhof
• Perkshaven
• Groot Klooster

Wijk 7 - Marktstraat en kerkgebied

Wijk 7 liep door de Marktstraat en de straten rond de Grote Kerk.

• Marktstraat
• Peperstraat
• Uilenburg
• Nieuwenoord
• Kronenburg
• Galigastraat
• Groote-Kerkstraat
• Zuidend

Wijk 8 - Noorderhorn en Kruizebroeders

Wijk 8 omvatte de Noorderhorn en het gebied bij de Kruizebroeders.

• Naauwe Noorderhorn
• Wijde Noorderhorn
• Achter de Kruizebroeders
• Leeuwarder Pijpsteeg
• Kleine Kerkstraat

Wijk 9 - Burgtstraten en de Pol

Wijk 9 omvatte delen van de Burgtstraten, de Marktstraat en de Pol.

• Wijde-Burgtstraat
• Naauwe-Burgtstraat
• Schaapmarkt
• Peperstraat
• Marktstraat
• Kleine Kerkstraat
• Aan de Pol
• Hooghuissteeg

Wijk 10 - Oosterdijk en Tussen de Zijlen

Wijk 10 lag aan de Oosterdijk en het Kleinzand.

• Oosterdijk
• Truffelsteeg
• Stokvissteeg
• Tussen de Zijlen
• Kleinzand

Wat de straatnamen al vertellen

De wijklijst bevat verschillende soorten namen die iets zeggen over de inrichting van de stad:

• marktlocaties, zoals Koemarkt, Schaapmarkt en Wortelmarkt;
• water en kades, zoals Grootzand, Kleinzand en Perkshaven;
• kerkelijke locaties, zoals Kerkhof, Groot Klooster en Achter de Kruizebroeders;
• oude poorten en stadsranden, zoals Buiten de Oosterpoort en Buiten de Noorderpoort;
• smalle verbindingsstraten, die vaak als steeg of pijpsteeg worden genoemd.

De namen alleen vertellen niet wie er woonde of hoe welgesteld een straat was. Daarvoor zijn bevolkingsregisters, belastingregisters en huisakten nodig.

Een bron voor dagelijks leven

Het bevolkingsregister van Sneek uit 1830 is meer dan een adressenlijst. Per huis kunnen namen, leeftijden, beroepen en gezinsverbanden worden teruggevonden. Daarmee zijn afzonderlijke straten of zelfs huizen geschikt voor nieuwe pagina's over dagelijks leven in Sneek.

Scans en verwijzingen naar het bevolkingsregister van Sneek uit 1830

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.